Spiegelbeeld (reflectie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spiegelbeeld van een vaas.

Het spiegelbeeld is het beeld dat men ziet als men in een spiegel kijkt. Ook de weerspiegeling in een wateroppervlak of een ander spiegelend oppervlak wordt aangeduid als spiegelbeeld.

Een spiegelbeeld is het resultaat van reflectie van licht.

Spiegelbeeldeffecten[bewerken]

Reflectie van een lichtbundel op een vlakke spiegel (gerichte reflectie)

Weerspiegeling van licht[bewerken]

Bij een lichtbundel PO die een vlakke verticale spiegel treft op punt O, is de weerspiegelde lichtstraal OQ. De hoek van inval ten opzichte van een loodrechte lijn (de z.g. normaal) is dan θi en hoek van reflectie is θr. De hoek van inval is daarbij gelijk aan de hoek van uitval: θi = θr.

Links: normaal beeld van figuur. Rechts: beeld van figuur die naar de spiegel toe is gedraaid: de spiegel verwisselt voor- en achterzijde (gestippeld) van figuur

Wat doet een spiegel?[bewerken]

  • Voor en achter

Wanneer iemand zijn spiegelbeeld in een verticaal opgestelde spiegel bekijkt die haaks staat op de kijkrichting, dan zijn boven en onder en links en rechts hetzelfde gebleven, maar voor en achter verwisseld. Als je bijvoorbeeld naar je eigen spiegelbeeld wijst (van je af) wijst het spiegelbeeld in de tegenovergestelde richting (naar jou toe).

  • Links en rechts

De persoon ervaart echter deze verwisseling van voor en achter niet, maar links en rechts lijken wel verwisseld te zijn. De links/rechts omkering geldt echter alleen wij het beeld dat wij in de spiegel waarnemen, vergelijken met het normale - of niet gespiegelde- beeld. Het normale beeld van het object is dus het beeld zoals je het ziet als je er recht voor staat. Voor het beeld dat naar de spiegel is toegekeerd, geldt de links/rechts omkering niet. Dit kan een beeld zijn van jezelf, of van een bepaald object (zie figuur rechts). Je eigen spiegelbeeld verschilt daarom ook van het beeld dat anderen van je hebben, of van een foto die van je is gemaakt, als iemand recht voor je staat. Als iemand bijvoorbeeld met een wijnglas in de rechterhand naar zijn spiegelbeeld kijkt, bevindt de 'hand met glas' zich in het rechterhelft van het beeld. Iemand die voor ons staat, ziet echter het glas links. Ook op een frontale foto van dezelfde persoon bevindt de hand met glas zich in de linkerhelft van het beeld. Onze hersenen 'weten' in dat geval dan toch dat de persoon het glas met de rechterhand vasthoudt.

Geschreven tekst[bewerken]

Een gespiegelde tekst is moeilijk te lezen, omdat niet alleen de zin (en leesrichting) maar ook de lettervormen zijn omgeklapt. Na enige oefening lukt dit soms beter. Ambulances zijn daarom soms van een tekst in spiegelbeeld voorzien. Hierdoor kunnen automobilisten in hun achteruitkijkspiegel de gespiegelde tekst toch goed lezen. Ook bij het kijken naar een tekst, zoals het woord AMBULANCE geldt hetzelfde principe: de spiegel verwisselt niet links en rechts maar voor en achter. De links/rechts verwisseling komt doordat het woord AMBULANCE nu naar de spiegel toe is gekeerd, en dus 180 graden is gedraaid ten opzichte van het niet gespiegelde beeld van de tekst die je eerst recht voor je had. Maar als je de tekst die naar de spiegel is toegekeerd van achteren zou kunnen bekijken (bijvoorbeeld het woord AMBULANCE, of de letters ABC gedrukt op doorzichtig papier (zie figuur rechts), zie je in feite het spiegelbeeld. Dus wat de spiegel eigenlijk doet is niet links en rechts, maar voor- en achterzijde van de letters omkeren.

Een tekst in spiegelbeeld is moeilijk te lezen.

Droste effect[bewerken]

Als men twee spiegels onder een hoek van 90° ten opzichte van elkaar plaatst, is het mogelijk om een spiegelbeeld van een spiegelbeeld te creëren. Een spiegelbeeld van een spiegelbeeld keert voor en achter weer om en dus ontstaat weer het originele beeld. Bij twee geïdealiseerde parallelle spiegels worden de afbeeldingen oneindig vaak weerspiegeld, dit wordt ook wel het Droste-effect genoemd. In de praktijk wordt het aantal reflecties beperkt doordat een spiegel nooit 100% van het ingevallen licht zal weerkaatsen.

Toepassingen[bewerken]

Het spiegelprincipe wordt in de schilderkunst toegepast bij het vervaardigen van een ets. Op de koperplaat die de basis vormt van de ets, wordt een voorstelling in spiegelbeeld uitgevoerd. Een persoon houdt bijvoorbeeld een pen met de linkerhand vast. Bij de latere afdruk is alles weer omgekeerd: de persoon is nu rechtshandig geworden.

Ets van Rembrandt (1654). Origineel in spiegelbeeld en afdruk hiervan.

Affiches voor in een lichtbak worden soms (ook) aan de achterkant in spiegelbeeld (tegendruk) bedrukt.

Voertuigen hebben soms een tekst in spiegelbeeld voorop, om te worden gelezen door de voorligger in de achteruitkijkspiegel (zie ook boven).

Het spiegelbeeld in de kunst[bewerken]

Fantasie: Alice stapt in de spiegelkamer door de spiegel in een compleet gespiegelde wereld.

Het gebruik van het spiegelbeeld in de kunst is al oud. In de Griekse mythologie werd Narcissus verliefd op zijn eigen spiegelbeeld. Soms worden aan het spiegelbeeld bijzondere eigenschappen gekoppeld. Zo zou het een blik in een andere wereld geven. Lewis Carroll gebruikte dit gegeven in Through the Looking Glass, het vervolg op Alice in Wonderland. In de wereld achter de spiegel die Alice binnentreedt, gebeurt alles omgekeerd. Een sprookje waarin een spiegel een grote rol speelt is Sneeuwwitje. De stiefmoeder van Sneeuwwitje vraagt aan haar toverspiegel wie de schoonste van het land is en ontsteekt in woede als de spiegel naar waarheid antwoordt dat dit Sneeuwwitje is en niet zijzelf. De spiegel wordt op vergelijkbare wijze gebruikt in het lied Spiegelbeeld van Willeke Alberti. De eerste regels van dit lied luiden:

Spiegelbeeld vertel eens even
Ben ik heus zo oud als jij
Is het waar, ben ik twintig
Is m'n tienertijd voorbij
'k Ben wel jong maar ik ben toch niet zo jong meer als ik was
'k Ging zo graag nog een keertje
Terug naar de klas

Het gegeven dat de spiegel de soms harde werkelijkheid laat zien wordt vaker gebruikt in literatuur en andere kunstvormen, waaronder films. Zodra het spiegelbeeld de realiteit laat zien, wordt de droom vaak verkozen boven de werkelijkheid en wordt het spiegelbeeld vernietigd door de spiegel te breken of een steen in de vijver te gooien.

Trivia[bewerken]

  • Alleen van mensen, mensapen, dolfijnen en olifanten is het bewezen dat ze hun eigen spiegelbeeld herkennen.

Zie ook[bewerken]