Sneeuwwitje

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Zie Sneeuwwitje en de zeven dwergen (1937) voor de Disneyfilm en Sneeuwwitje (paddenstoel) voor de paddenstoelsoort.
Sneeuwwitje, 1910

Sneeuwwitje, ook bekend als Sneeuwwitje en de zeven dwergen, is een sprookje opgetekend door de gebroeders Grimm in Kinder- und Hausmärchen als KHM53. De originele naam is Sneewittchen.

Verhaal[bewerken]

De hoogmoedige stiefmoeder en de magische spiegel

Midden in de winter zit een koningin voor het raam met een kozijn van zwart ebbenhout, ze is bezig met haar naaiwerk. Buiten dwarrelen sneeuwvlokjes en veertjes naar beneden. De koningin prikt zich aan de naald en er vallen drie druppels bloed in de sneeuw, ze wil graag een kindje hebben met een huid zo wit als sneeuw, met lippen zo rood als bloed en haar zo zwart als het ebbenhout. Ze bevalt van een dochtertje en noemt haar Sneeuwwitje, omdat het kindje zwarte haren heeft, bloedrode lippen en een sneeuwwitte huid, maar dan sterft de koningin. Na een jaar trouwt de koning opnieuw en de nieuwe vrouw is trots en hoogmoedig. Ze kan het niet verdragen dat iemand mooier is dan zij en ze vraagt haar toverspiegel wie de schoonste in het hele land is.

"Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie is de schoonste in het land?"

Sneeuwwitje smeekt de jager om haar niet te doden, Alexander Zick (1845 - 1907)

En iedere keer antwoordt de spiegel dat zij de schoonste is, maar Sneeuwwitje groeit op en wordt steeds mooier. Wanneer ze zeven jaar is, is ze mooier dan de Koningin. De spiegel vertelt dat Sneeuwwitje duizendmaal mooier is dan de koningin en zij wordt groen van jaloezie en begint het meisje te haten. Ze laat een jager komen en hij moet Sneeuwwitje in het bos doden, maar hij kan het onschuldige hartje niet doorboren en laat haar ontsnappen. Hij vreest dat de wilde dieren haar zullen doden, maar is blij het niet zelf te moeten doen. Hij steekt een jong wild zwijn dood en neemt de lever en de longen mee. De stiefmoeder eet deze dingen op en denkt dat Sneeuwwitje verdwenen is.

Sneeuwwitje komt bij een klein huisje in het bos en rust binnen uit. Alles is netjes en ze ziet zeven bordjes, lepeltjes, mesjes, vorkjes en bekertjes. Ze ziet zeven bedjes met sneeuwwitte lakens en eet van elk bordje wat groente en brood, uit elk bekertje drinkt zij wat wijn en dan gaat ze in een bedje liggen. Ze past niet in het bedje en probeert ze allemaal, pas de zevende blijkt de juiste maat te hebben. Als het donker is, komen de zeven dwergen thuis en zij steken de zeven lantaarntjes aan. Ze zien dat iemand in het huisje is geweest en gaan op zoek en vinden het meisje in het zevende bedje. Met de zeven lantaarntjes beschijnen ze het meisje en vinden haar erg mooi, ze laten haar slapen.

De zevende dwerg slaapt bij de andere dwergen in bed, elk uur bij een ander. De volgende ochtend schrikt Sneeuwwitje als ze de dwergen ziet en stelt zich voor. Ze vertelt wat er is gebeurd en ze mag blijven, als ze voor de huishouding zorgt. De dwergen gaan op zoek naar erts en goud en ze heeft het eten klaar als ze terugkomen. De dwergen waarschuwen Sneeuwwitje nooit de deur open te maken als het licht is. De toverspiegel vertelt de koningin dat Sneeuwwitje over de bergen bij de zeven dwergen is en ze beseft dat de jager haar bedrogen heeft. De koningin verft haar gezicht en verkleedt zich als een oude koopvrouw en loopt over de zeven bergen naar de zeven dwergen. Ze klopt aan en biedt rijgkoorden aan en Sneeuwwitje koopt er één en laat de vrouw binnen.

De heks probeert haar te wurgen en Sneeuwwitje valt neer, waarna de stiefmoeder verdwijnt. De dwergen komen thuis en zien Sneeuwwitje liggen. Ze knippen het rijgkoord door en Sneeuwwitje komt weer bij. De koningin hoort thuis dat haar plan is mislukt, de spiegel vertelt dat Sneeuwwitje nog duizendmaal mooier is dan zijzelf. De stiefmoeder maakt een giftige kam en gaat opnieuw naar het huisje. Sneeuwwitje maakt opnieuw de deur open en ze prikt zich aan de kam, waarna ze neervalt. De stiefmoeder vertrekt weer en de dwergen vinden haar 's avonds op de grond. Ze vinden de giftige kam en maken hem los, waarna Sneeuwwitje opnieuw bijkomt. Ze waarschuwen haar opnieuw en de koningin hoort weer van de spiegel dat haar stiefdochter nog in leven is.

De ijzeren muilen

De koningin maakt een giftige appel en hij is erg mooi, met rode wangen. Ze verkleedt zich als een oude vrouw en gaat naar Sneeuwwitje. Ze eet zelf van één helft van de appel, waarna Sneeuwwitje haar vertrouwt. Maar als Sneeuwwitje een hap neemt van de andere helft, valt ze dood neer. De spiegel vertelt de koningin thuis dat zij de mooiste is van het land en als de dwergen thuiskomen zien ze dat Sneeuwwitje niet meer ademt. Ze doen haar jakje los, kammen haar haar en wassen haar met water en wijn, maar niks helpt. Ze leggen haar in een doorzichtige doodskist van glas en brengen haar naar een berg. Met gouden letters wordt op de kist geschreven wie ze is en de dieren treuren om haar. Een uil, een raaf en een duif komen rouwen en Sneeuwwitje ligt lang in haar kist, zonder te vergaan.

Op een dag komt een koningszoon in het woud en ziet de doodskist op de berg. Hij vraagt de dwergen om de kist en wil er voor betalen. Maar als de kist weggedragen wordt, valt hij en het stukje giftige appel schiet uit de keel van Sneeuwwitje. Ze doet haar ogen open en komt uit de kist. De koningszoon vraagt haar ten huwelijk en de bruiloft wordt voorbereid.

De boze stiefmoeder wordt uitgenodigd voor het feest en vraagt de spiegel wie de mooiste is in het land. De spiegel antwoordt dat de jonge koningin duizendmaal mooier is dan zij en de koningin wordt erg bang. Ze herkent Sneeuwwitje en krijgt gloeiende ijzeren muilen aan. Ze moet net zo lang dansen, tot ze dood neervalt.

Achtergronden bij het verhaal[bewerken]

  • Het sprookje komt uit Hessen.
  • Het sprookje werd, ook als het in het Hoogduits werd verteld, toch met de Nederduitse titel genoemd.
  • Er bestaan veel varianten van het sprookje, o.a. het Oudnoorse Snäfridr.
  • Opmerkelijk is dat in de eerste uitgave van de Kinder- und Hausmärchen het niet de boze stiefmoeder was die al het kwaad aanrichtte, maar haar eigen moeder. In Bontepels (KHM65) vlucht een meisje voor haar eigen vader.
  • Er zijn ook versies, waarin de prins Sneeuwwitje wakker kust. Dit komt ook voor in Doornroosje (KHM50) en het verdwenen KHM 82a (Die drei Schwestern).
  • De moeder die sterft, komt ook voor in De drie mannetjes in het bos (KHM13), Assepoester (KHM21), Van de wachtelboom (KHM47), Bontepels (KHM65) en Klosje, schietspoel en naald (KHM188).
  • De kleuren wit, zwart en rood kunnen gezien worden als verwijzing naar de hemel, aarde en mens. Zie ook De raaf (KHM93). In Van de wachtelboom (KHM47) is sprake van een kind zo rood als bloed en zo wit als sneeuw.
  • Ook in De zeven raven (KHM25) neemt het meisje iets uit zeven bordjes en bekertjes.
  • De glazen kist is in enkele versies een zilveren kist. Zie ook De glazen doodskist (KHM163).
  • De spiegel stamt waarschijnlijk af van de toverspiegel uit de oudheid, waarmee voorspellingen werden gedaan. Vergelijk de glazen bol van een waarzegster.
  • Vaker werden jonge vrouwen in slaap gebracht in sprookjes, zie ook Magische plaatsen en planten. Meerdere malen wordt hierbij verwezen naar de doornappel (als giftige appel), zelfs Eva zou volgens verhalen verleid zijn van deze appel te eten. Het thema van de betoverde of giftige appel kwam in de tijd van de heksenvervolging vaak aan bod.[1]
De koningin wil graag een kind en prikt zich aan de naald, drie druppels bloed vallen in de sneeuw
  • Ook in het Engelse sprookje Goudlokje en de drie beren eet het meisje van de bordjes in een huisje en valt in slaap op het laatste bedje, omdat ze niet in de andere past.
  • Zeven is in veel culturen een magisch getal, het komt voor in vele verhalen, ook bijvoorbeeld in de Bijbel. Denk ook aan de zeven kleuren van de regenboog en de zeven planeten. Zie De wolf en de zeven geitjes (KHM5) en De zeven raven (KHM25).
  • Drie druppels bloed komt ook voor in Vrijer Roland (KHM56), ook hier moet de boze vrouw dansen tot ze dood is.
  • De drie druppels bloed komen in meer sprookjes voor, zoals Van de wachtelboom (KHM47). Hier vraagt de vrouw ook of ze zwanger mag worden en sterft kort na de geboorte van dit kind, ook in dit verhaal speelt een appel en een boze stiefmoeder een rol (maar er wordt een jongetje gedood). De stiefmoeder wordt gedood, door een molensteen die om haar nek valt, als de waarheid aan het licht komt.
  • Vogels staan vaak voor de ziel en reis naar de onderwereld. Zie bijvoorbeeld Van de wachtelboom (KHM47). De duif kan staan voor een engel. Raven worden beschouwd als gedachten van hogere wezens, denk ook aan de raven van Wodan (Huginn en Muninn). Ze spreken enkel in de nacht en worden gehoord door iemand die waakt, als anderen slapen. Dit kan duiden op een ander bewustzijn.
  • Ook in De drie talen (KHM33) moet iemand in het bos worden gedood, maar ook hier wordt de kans gegeven te ontsnappen. Zie ook Het meisje zonder handen (KHM31).
  • Het bos staat in sprookjes voor het leven, waar ieder zijn weg moet vinden.
  • De glazen kist op een berg doet denken aan een glazen berg, zie ook De zeven raven (KHM25) en De raaf (KHM93).
  • Zie ook het sprookje Sneeuwwitje en Rozerood.
  • In de Griekse mythologie bezorgt Eris een gouden appel met het inschrift "Voor de mooiste" tijdens een huwelijksfeest waarvoor zij niet was uitgenodigd. Hierdoor ontstaat een strijd tussen Hera, Athena en Aphrodite. Zelfs Zeus durft niet te kiezen tussen deze drie godinnen. Door de noodlottige voorspelling van een orakel werd Paris na zijn geboorte aan een herder meegegeven om in de wildernis te sterven. De jongen overleeft toch en als hij ouder is, kiest hij Aphrodite als mooiste. Aprhrodite ontvangt de twistappel en draagt dit als attribuut. Als beloning krijgt Paris de mooiste vrouw op aarde, Helena, en de Trojaanse oorlog begint.
  • De appel speelt ook een rol in De twee gebroeders (KHM60), De goudkinderen (KHM85), De groente-ezel (KHM122), De koningszoon die nergens bang voor was (KHM121).
  • In Rozenlachjes en pareltranen wordt een meisje door toedoen van een slechte tante en een heks ook in een bewusteloze toestand gebracht. Zij wordt in een kast op een berg gestopt en later gevonden door de zoon van de padisha.

Verfilmingen[bewerken]

Walt Disney heeft op 21 december 1937 de tekenfilm Sneeuwwitje en de Zeven Dwergen uitgebracht, die geldt als de allereerste animatiefilm die langer dan een uur duurt. Disney ontving voor de film dan ook een speciale Academy Award, de Honorary Award. De vormgeving van de dwergen, zoals in de film, wordt nog altijd gebruikt.

Het sprookje is ook meerdere malen tot een live-action-film omgetoverd, in 2012 verschenen zelfs meerdere verfilmingen: Mirror Mirror, Grimm's Snow White en Snow White and the Huntsman.

Musical[bewerken]

  • In 1998 vertolkte Chris Van Tongelen de rol van de prins in de Vlaamse musical Sneeuwwitje. Hij mocht Sneeuwwitje, gespeeld door Sanne niet kussen in de musical. Dat nieuws haalde zelfs CNN. Anne Mie Gils speelde de boze koningin. Aimé Anthoni vertolkte de rol van haar hulpje Aimé. Frank Aendenboom was de verteller.
  • In 2005 speelde Davy Gilles de rol van de prins in de Vlaamse musical Sneeuwwitje. De rol van Sneeuwwitje werd vertolkt door Sasha Rosen. Anne Mie Gils nam de rol van boze koningin opnieuw voor haar rekening. De rol van haar hulpje Aimé werd gestalte gegeven door Peter Thyssen.

Trivia[bewerken]


Bronnen, noten en/of referenties
  • Grimm, volledige uitgave (vertaald door Ria van Hengel, 2005)
  1. E. Raes: Hekserij en exorcisme. Gent: Stichting Mens en Kultuur, 1993
  2. Sneeuwwitje populairste sprookje, NU.nl, 6 juli 2008

Assepoester · Berenpels · Bontepels · Broertje en zusje · Bruidskeuze · De anjer · De arme en de rijke · De arme jongen in het graf · De arme molenaarsknecht en het katje · De bijenkoningin · De boden van de dood · De boer en de duivel · De Bremer stadsmuzikanten · De broodkruimels op de tafel · De bruiloft van vrouw Vos · De dood als peet · De dood van het hennetje · De dorsvlegel uit de hemel · De drie broers · De drie gelukskinderen · De drie handwerksgezellen · De drie heelmeesters · De drie luiaards · De drie mannetjes in het bos · De drie slangenbladeren · De drie spinsters · De drie talen · De drie veren · De drie vogeltjes · De drie zwarte prinsessen · De duivel en zijn grootmoeder · De duivel met de drie gouden haren · De duur van het leven · De ganzenhoedster · De ganzenhoedster aan de bron · De gauwdief en zijn meester · De geest in de fles · De geschenken van het kleine volkje · De gestolen duit · De glazen doodskist · De goede ruil · De gouden gans · De gouden sleutel · De gouden vogel · De goudkinderen · De Grafheuvel · De groente-ezel · De haas en de egel · De hanenbalk · De hazelaar · De heldere zon brengt het aan het licht · De hemelse bruiloft · De hoefnagel · De hond en de mus · De huishouding · De ijzeren kachel · De jonge reus · De jood in de doornstruik · De kabouters · De kikkerkoning · De kleermaker in de hemel · De koning van de gouden berg · De koningszoon die nergens bang voor was · De korenaar · De kristallen bol · De laarzen van buffelleer · De luie spinster · De maan · De meesterdief · De mus en zijn vier kinderen · De ondankbare zoon · De oude bedelares · De oude grootvader en zijn kleinzoon · De oude Hildebrand · De oude Rinkrank · De oude Sultan · De oude vrouw in het bos · De peetoom · De raaf · De raap · De ransel, het hoedje en het hoorntje · De rattenvanger van Hamelen · De reus en de kleermaker · De roerdomp en de hop · De roetzwarte broer van de duivel · De roversbruidegom · De schol · De schrandere knecht · De sterrendaalders · De stukgedanste schoentjes · De trommelslager · De trouwe Johannes · De twaalf broeders · De twaalf jagers · De twaalf luie knechten · De twee gebroeders · De twee koningskinderen · De twee reisgezellen · De uil · De verstandige boerendochter · De verstandige lieden · De vier kunstvaardige broers · De volleerde jager · De vos en de ganzen · De vos en de kat · De vos en de moeder van zijn petekind · De vos en het paard · De ware bruid · De waternimf · De waternimf in de vijver · De witte slang · De witte en de zwarte bruid · De wolf en de mens · De wolf en de vos · De wolf en de zeven geitjes · De wonderlijke speelman · De zes dienaren · De zes zwanen · De zeven Zwaben · De zeven raven · De zingende springende leeuwerik · De zoete pap · Dokter Weetal · Doornroosje · Duimendik · Duimpje de wereld in · Eenoogje, tweeoogje en drieoogje · Eva's ongelijke kinderen · Frieder en Katherliesje · Gelukkige Hans · Hans en Grietje · Hans viert bruiloft · Hans-mijn-egel · Hazekebruid · Het aardmanneke · Het blauwe licht · Het boerke · Het boerke in de hemel · Het boshuis · Het dappere snijdertje · Het doodshemdje · Het eigenzinnige kind · Het ezeltje · Het gedierte van de Heer en de Duivel · Het gespuis · Het herdersjongetje · Het huishouden van kat en muis · Het kind van Maria · Het lammetje en het visje · Het leugensprookje uit Ditmar · Het mannetje dat jong gegloeid werd · Het meisje zonder handen · Het meiske van Brakel · Het mooie Katrinelletje en Pief Paf Poltrie · Het raadsel · Het snuggere snijdertje · Het sprookje van Luilekkerland · Het water des levens · Het winterkoninkje · Het winterkoninkje en de beer · Het zingende botje · IJzeren Hans · Jonkvrouw Maleen · Jorinde en Joringel · Klitten · Klosje, schietspoel en naald · Knappe Elsje · Knoest en zijn drie zonen · Koning Lijsterbaard · Lief en leed samen delen · Luie Hein · Luisje en Vlootje · Magere Liesje · Meester Priem · Meneer Korbes · Met z'n zessen de hele wereld rond · Op reis gaan · Raadselsprookje · Raponsje · Repelsteeltje · Roodkapje · Simeliberg · Slangensprookje · Slimme Grietje · Slimme Hans · Sneeuwwitje · Sneeuwwitje en Rozerood · Speelhans · Sprookje van iemand die erop uittrok om te leren griezelen · Sterke Hans · Strohalm, kooltje vuur en boontje · Tafeltje dek je, ezeltje strek je en knuppel uit de zak · Trouwe Ferdinand en Ontrouwe Ferdinand · Van de visser en zijn vrouw · Van de wachtelboom · Van het muisje, het vogeltje en de braadworst · Vleerkens vogel · Vogel Grijp · Vondevogel · Vrijer Roland · Vrolijke Frans · Vrouw Holle · Vrouw Trui