Hans en Grietje
Hans en Grietje is een sprookje, onder meer opgetekend door de gebroeders Grimm in Kinder- und Hausmärchen onder nummer KHM15. De oorspronkelijke naam is Hänsel und Gretel.
Het verhaal [bewerken]
Hans en Grietje wonen met hun vader en stiefmoeder aan de rand van het bos, vader is houthakker en het gezin is erg arm. Het echtpaar besluit de kinderen in het bos achter te laten, omdat ze geen eten meer voor hen hebben. De kinderen zijn echter wakker door de honger en horen het plan, waarna Hans 's nachts kiezelstenen zoekt en in zijn jaszak verstopt. Hans blijft steeds staan en zegt dat hij naar zijn witte kat op het dak kijkt, wanneer vader hem vraagt waarom hij zo treuzelt. Stiefmoeder zegt dat het de ochtendzon is die op de schoorsteen schijnt. Hans laat de volgende dag een spoor van kiezelstenen achter en als ze alleen worden achtergelaten in het bos, kunnen ze de weg naar het huis terugvinden in het schijnsel van de volle maan. Als ze aankloppen, reageert hun stiefmoeder boos omdat ze zo lang in het bos zijn achtergebleven, maar vader is erg blij ze terug te zien.
Na een tijdje is de nood weer erg hoog en opnieuw horen de kinderen hoe stiefmoeder hun vader overhaalt de kinderen opnieuw in het bos achter te laten. Hans wil opnieuw kiezelstenen zoeken, maar de stiefmoeder heeft de deur van het huisje op slot gedaan. Hans blijft de volgende ochtend opnieuw vaak staan en zegt dat hij naar zijn duifje kijkt, waarna de stiefmoeder opnieuw zegt dat dit slechts het zonlicht op de schoorsteen is. Hans laat kruimeltjes van het brood vallen en Grietje deelt haar brood met hem als ze alleen zijn in het bos. Als ze het spoor van broodkruimels willen zoeken, blijkt dit door de vogels te zijn opgegeten. De derde ochtend na het vertrek uit het ouderlijk huis komen ze bij een sneeuwwit vogeltje, dat ze volgen naar een huisje dat gemaakt is van brood, met een dak van koek en ramen van witte suiker.
De kinderen eten van het huisje en horen dan een stem en een oude vrouw verschijnt in de deuropening. De oude vrouw neemt beide kinderen mee in haar huis en geeft ze melk en pannenkoeken. De kinderen gaan tevreden naar bed, maar de oude vrouw is eigenlijk een heks die het huis heeft gebouwd om kinderen te lokken. De heks wil Hans vetmesten en opeten en zet Grietje in als haar slaaf, zij krijgt enkel kreeftenschalen te eten. De heks heeft rode ogen en een slecht zicht en voelt elke dag aan de vingers van Hans om te voelen of hij al vet genoeg is. Hans steekt echter altijd een botje naar buiten en de heks is verbaasd dat hij zo mager blijft.
Na een tijdje besluit de heks Hans niet langer af te wachten en ze laat Grietje water halen om hem te koken. De bakoven is al gestookt en de heks is van plan om Grietje hierin te duwen. Grietje doet alsof ze dom is en laat de heks voordoen hoe ze het brood erin moet doen, waarna ze de heks zelf een duw geeft. Grietje bevrijdt Hans en ze gaan het huis binnen, waar ze kisten vol parels en edelstenen vinden. Deze stenen stopt Hans ook in zijn zak en Grietje laadt haar schortje vol. Ze willen uit het heksenbos en vinden een groot water, maar er is geen boot. Grietje vraagt een witte eend of ze hen naar de overkant wil brengen en dit gebeurt. Na een tijdje gelopen te hebben, zien ze het huisje van vader. Hij is erg triest geweest sinds de kinderen zijn verdwenen en de stiefmoeder is gestorven. Ze zijn erg gelukkig om weer samen te zijn en hoeven niet langer in armoede te leven.
Achtergronden bij het verhaal [bewerken]
- Het sprookje is onder meer opgetekend in Hessen.
- Het verhaal wordt (met varianten) in veel landen verteld, soms zit er een wolf in het huisje in plaats van de heks.
- Het begin en het einde van het verhaal lijken veel op dat van Klein Duimpje van Perrault.
- Door bewerking van Wilhelm Grimm heeft het sprookje een sterke structuur gekregen, het verhaal eindigt op de plaats waar het begint. Er zijn twee soorten vuur, twee huisjes, twee boze vrouwen en twee witte vogels. Hans vindt twee soorten stenen, twee keer gaan de kinderen op weg (de eerste keer redt Hans de situatie en de tweede keer is dit Grietje).
- Het bos in het sprookje staat voor het leven, waarin men de weg moet zoeken.
- Broer en zus staan voor het mannelijke (handelende, verstandige) en vrouwelijke (gevoelsmatige, intuïtieve) in de mens, de anima en animus (ziel en geest). Denk ook aan het sprookje Broertje en zusje (KHM11).
- Het dier als helper komt in heel veel sprookjes voor:
- een beer in De twee gebroeders (KHM60)
- een bij in De bijenkoningin (KHM62) en De twee reisgezellen (KHM107)
- duiven in Assepoester (KHM21), De drie talen (KHM33) en De oude vrouw in het bos (KHM123)
- een eend in De bijenkoningin (KHM62) en De twee reisgezellen (KHM107)
- een geit in Eenoogje, tweeoogje en drieoogje (KHM130)
- een haan in De drie gelukskinderen (KHM70)
- een haas in De twee gebroeders (KHM60)
- een hond in De drie talen (KHM33) en De oude Sultan (KHM48)
- een kat in De drie gelukskinderen (KHM70) en De arme molenaarsknecht en het katje (KHM106)
- een leeuw in De twee gebroeders (KHM60), De twaalf jagers (KHM67) en De koningszoon die nergens bang voor was (KHM121)
- mieren in De bijenkoningin (KHM62)
- een ooievaar in De twee reisgezellen (KHM107)
- een paard in De ganzenhoedster (KHM89)
- een pad in De drie veren (KHM63) en De ijzeren kachel (KHM127)
- een raaf in Het boerke (KHM61)
- drie raven in De trouwe Johannes (KHM6)
- een schimmel in Trouwe Ferdinand en Ontrouwe Ferdinand (KHM126)
- een slang in De drie slangenbladeren (KHM16)
- een veulen in De twee reisgezellen (KHM107)
- een vis in Van de visser en zijn vrouw (KHM19), De goudkinderen (KHM85), Trouwe Ferdinand en Ontrouwe Ferdinand (KHM126) en Het zeehaasje (KHM191)
- een vogel in Assepoester (KHM21), De drie talen (KHM33) en De roversbruidegom (KHM40)
- een vos in De gouden vogel (KHM57), De twee gebroeders (KHM60) en Het zeehaasje (KHM191)
- een wolf in De twee gebroeders (KHM60)
Opera [bewerken]
De Duitse componist Engelbert Humperdinck verwerkte het sprookjesgegeven in zijn zeer succesvolle opera Hänsel und Gretel.
 |
Zie de categorie Hansel and Gretel van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
