Bloed

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bloed
Bloedende vinger
Bloedende vinger
Synoniemen
Latijn Sanguis[1]

Haema[2]

Oudgrieks Αἷμα[3]
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Bloed is een vloeistof die in het lichaam van dieren circuleert voor de verdeling van voedingsstoffen en de afvoer van overtollige stoffen van de stofwisseling.

Bij hogere dieren, zoals reptielen, vogels, amfibieën en zoogdieren (inclusief mens) zorgt het tevens voor het transport van zuurstof en de afvoer van het verbrandingsproduct koolstofdioxide en warmte. Bij hogere dieren wordt het bloed door een hart rondgepompt in een gesloten systeem van slagaders, aders en haarvaten.

Insecten daarentegen hebben geen gesloten circulatiesysteem, meestal geen zuurstofbindende bestanddelen in het bloed en de ademhalingsfuncties worden bij hen niet door het bloed vervuld. Deze vloeistof wordt hemolymfe genoemd.

Andere geleedpotigen hebben soms wel bloed dat zuurstof transporteert, maar meestal gebeurt dit niet met hemoglobine, maar met hemocyanine, een koperhoudend zuurstoftransporteiwit dat vrij in het bloed is opgelost.

Samenstelling[bewerken]

Bloed onder de microscoop
De vorming van bloed, met alle differentiaties.1. haematopoëtische stamcel (zelfvernieuwend),2. myeloïde progenitorcel, 3. lymfoïde progenitorcel, 4. granulocyt/monocyt progenitor, 5. eosinofiele progenitor, 6. basofiele progenitor, 7. megakaryocyt, 8. erytroïde progenitor, 9. T-celprogenitor, 10. B-celprogenitor, 11. dendritische cel, 12. monocyt, 13. neutrofiel, 14. eosinofiel, 15. basofiel, 16. trombocyt (bloedplaatjes), 17. erytrocyt, 18. macrofaag, 19. natural killer (NK) cel, 20. T-helper cel, 21. cytotoxische T-cel, 22. B-cel, 23. dendritische cel

Bloed van zoogdieren bestaat uit een dragende vloeistof, waarin verschillende bestanddelen opgelost zijn en waarin een aantal cellulaire bestanddelen of althans deeltjes met een bepaalde vorm voorkomen.

Type cellen[bewerken]

Het bloed bestaat in feite uit 3 verschillende typen cellen. De myeloïde progenitor cel leidt tot differentiatie van:

Daarnaast leidt de lymfoïde progenitor cel tot de vorming:

Inhoud van cellen[bewerken]

We onderscheiden de basisvloeistof water, met daarin

Het vloeibare deel van het bloed, het water met alle daarin opgeloste mineralen en eiwitachtige stoffen, wordt samen ook wel bloedplasma genoemd. Wanneer het bloed buiten het lichaam gebracht wordt, zal het gaan stollen. Bovenop het gestolde bloed vormt zich dan een gelig vloeibaar laagje. Dit bevat alle bestanddelen van het plasma behalve de stollingsfactoren, en deze vloeistof wordt bloedserum genoemd.

Bloedvolume[bewerken]

Onder bloedvolume wordt het totale volume aan bloed van een organisme bedoeld. Bij een volwassen mens is dat ca. 4-6 liter (ca. 1/13 van het lichaamsgewicht; 60-98 ml/kg lichaamsgewicht oftewel 2,8 bij mannen en 2,4 l/m² lichaamsoppervlakte bij vrouwen).

Functies van bloed[bewerken]

Bloed heeft een groot aantal functies en kan het best worden beschouwd als een vloeibaar weefsel. Enkele functies zijn:

Kleur van bloed[bewerken]

Bij mensen en andere dieren waarvan het bloed hemoglobine bevat, is zuurstofrijk bloed helderrood. De kleur wordt veroorzaakt door het hemoglobine-molecuul met de eraan verbonden zuurstof. Zuurstofarm bloed is donkerder rood. Doordat aderen onder enkele lagen weefsel liggen, lijkt het bloed donkerder, waardoor de aderen niet rood maar blauw doorschemeren door de huid. Hierdoor kon de misvatting ontstaan dat bloed in de aderen blauw is tot het wordt blootgesteld aan de lucht. Deze misvatting wordt bovendien versterkt door het feit dat in veel schematische medische afbeeldingen de aderen (of de bloedvaten die zuurstofarm bloed bevatten) blauw getekend zijn en de slagaderen (of de bloedvaten die zuurstofrijk bloed vervoeren) rood.

Het bloed van de degenkrab, en inktvissen is werkelijk blauw. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat het bloed van de degenkrab geen hemoglobine bevat voor het zuurstoftransport, maar hemocyanine. Dit eiwit bevat een koperion in plaats van een ijzerion en geeft het bloed van de degenkrab een blauwe kleur.

De uitdrukking 'blauw bloed' wordt gebruikt om te vertellen dat iemand tot de adelstand behoort.

Een aantal andere dieren heeft weer andere kleuren voor het bloed. De kleur roze komt ook voor, onder andere bij de peniswormen en armpotigen.

Het bloed van het skinkengeslacht Prasinohaema is groen. Deze kleur wordt verkregen door een grote hoeveelheid galkleurstof die in hun bloed zit.

IJsvissen die leven onder zeer lage temperaturen zijn ook organismen met wit bloed. Een zuurstofdragende stof blijkt niet nodig te zijn aangezien er al genoeg zuurstof opgelost kan worden in het bloedplasma.[4]

Zie ook[bewerken]

Literatuurverwijzingen[bewerken]

  1. Triepel, H. (1910). Nomina Anatomica. Mit Unterstützung von Fachphilologen. Wiesbaden: Verlag J.F. Bergmann.
  2. Kraus, L.A. (1844). Kritisch-etymologisches medicinisches Lexikon (Dritte Auflage). Göttingen: Verlag der Deuerlich- und Dieterichschen Buchhandlung.
  3. Liddell, H.G. & Scott, R. (1940). A Greek-English Lexicon. revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones. with the assistance of. Roderick McKenzie. Oxford: Clarendon Press.
  4. Wetenschap in Beeld, nr. 10/2010 Hoe zit dat? Is alle bloed rood? pag. 49

Externe link[bewerken]

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek