Bloedvat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bloedvat
Vas sanguineum
Arteriessystem.png
Synoniemen
Latijn Vas sanguiferum[1][2]

Vas sanguifluum[1]
Vas haematophorum[1]

Portaal  Portaalicoon   Biologie

Een bloedvat[3] of vas sanguineum,[1][2][4] soms foutief ader genoemd, maakt deel uit van de bloedsomloop.

Soorten bloedvaten[bewerken]

Mensen en andere zoogdieren, maar ook bijvoorbeeld vissen en vogels, hebben verschillende soorten bloedvaten, te weten:

  • Slagaders of arteriën (lat. arteria, mv. arteriae) - Dit zijn de bloedvaten die rechtstreeks van het hart aftakken om een orgaan van bloed te voorzien. Door de pompwerking van het hart, zal de druk in de slagaders pulsatiel zijn. Men kan het bloed in de slagaders voelen kloppen, bijvoorbeeld in de polsslagader (arteria radialis). Op twee uitzonderingen na transporteren de slagaders zuurstofrijk bloed. Twee slagaders transporteren zuurstofarm bloed, namelijk: de longslagaders (arteriae pulmonales), die van het hart naar de longen lopen, en navelstrengslagaders bij de foetus (arteriae umbilicales).
  • Kleine arteriën of arteriolen - Dit zijn kleine bloedvaatjes met kringspiertjes in de wand die kunnen samentrekken of ontspannen. Op deze manier zorgen ze voor het vernauwen of verwijden van het lumen van deze bloedvaten en regelen zo de hoeveelheid bloedaanvoer in de weefsels.
  • Haarvaten of capillairen - Dit zijn zeer dunne bloedvaten die tot diep in het weefsel doordringen. Ze sluiten aan op de arteriolen. Enkel in de haarvaten vindt de uitwisseling van zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen plaats.
  • Kleine aders of venulen.
  • Aders, ook wel venen genoemd (lat. vena, mv. venae) - Deze brede bloedvaten met slappe wanden zorgen voor de terugvoer van het bloed vanuit de organen richting hart. Het bloed wordt hier niet meer pulsatiel vooruitgestuwd door het hart, maar stroomt aan een gelijkmatiger tempo naar het hart. De aders hebben terugslagkleppen die verhinderen dat het bloed de verkeerde kant op stroomt. De aders, behalve de longaders en navelstrengader (v. umbilicalis), transporteren zuurstofarm bloed.
  • Poortaders - Dit zijn bloedvaten die twee organen onderling verbinden en niet rechtstreeks in verbinding staan met het hart. In het menselijk lichaam bevinden zich twee poortaders.
    • Vena portae hepatis: van het darmkanaal rechtstreeks naar de lever, waar het bloed opnieuw een haarvatenstelsel instroomt. In de lever worden voedingsstoffen en afvalstoffen, opgenomen uit het spijsverteringskanaal, uit het bloed gehaald. Het suikergehalte in deze poortader varieert zeer sterk door opname ervan uit de darm.
    • Hypofysepoortader: De andere poortader bevindt zich in het hoofd en zorgt voor het rechtstreeks transport van bepaalde hormonen tussen de hersenen en de hypofyse.

Onderzoekstechnieken[bewerken]

Bij het lichamelijk onderzoek zijn slagaders te herkennen door pulsaties. Deze zijn op een aantal plekken (pols, hals, liezen) te voelen. De huidskleur (rood, blauw of bleek) geeft een indruk over de mate waarin weefsel van zuurstofhoudend bloed wordt voorzien. Bloedstroming is normaal niet hoorbaar, tenzij er extra wervelingen in de bloedstroom zijn. Met een stethoscoop is dat hoorbaar als een geruis, bv. bij beluisteren van het hart. Dit verschijnsel wordt gebruikt als de bloeddruk handmatig gemeten wordt. Bloedvaten kunnen afgebeeld worden

  • Echografie. Dit wordt vaak gecombineerd wordt met doppler-onderzoek. Het dopplereffect wordt gebruikt om bloedstroming hoorbaar of zichtbaar te maken. De combinatie heet echo-doppler of echo-duplex onderzoek.
  • Angiografie. Op gewone röntgenfoto's zijn bloedvaten niet zichtbaar (tenzij de vaatwand verkalkt is). Er kan Contraststoffen in de bloedvaten gespoten worden. Deze stoffen absorberen extra röntgenstraling, zodat de bloedvaten zichtbaar worden. Dit kan ook CT-scans gebruikt worden. Ook kunnen digitale technieken gebruikt worden om de botstructuren uit de plaatjes te filteren. Dit heet digitale substractie-angiografie.
  • MRI-scans maken bloedvaten ook zichtbaar. MR-angio is een speciale instelling van de MRI-scanner om de vaten af te beelden.

Bloedvataandoeningen[bewerken]

Hart- en vaatziekten

Lengte en volume (bij de mens)[bewerken]

In de onderstaande tabel de gezamenlijke lengte en volume van een aantal bloedvaten.[5]

Bloedvat Lengte Volume (cm³)
Aorta 40 cm 30
Grote Slagaders 8 m 60
Zijtakken 78 m 55
Slagadertjes 80 km 25
Capillairen 1200 km 60
Adertjes 160 km 110
Zijtakken 78 m 300
Grote aders 8 m 220
Holle aders 40 cm 50

De totale lengte van alle bloedvaten bedraagt ongeveer 100.000 kilometer.[6]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c d Schreger, C.H.Th.(1805). Synonymia anatomica. Synonymik der anatomischen Nomenclatur. Fürth: im Bureau für Literatur.
  2. a b Foster, F.D. (1891-1893). An illustrated medical dictionary. Being a dictionary of the technical terms used by writers on medicine and the collateral sciences, in the Latin, English, French, and German languages. New York: D. Appleton and Company.
  3. Everdingen, J.J.E. van, Eerenbeemt, A.M.M. van den (2012). Pinkhof Geneeskundig woordenboek (12de druk). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.
  4. Federative Committee on Anatomical Terminology (FCAT) (1998). Terminologia Anatomica. Stuttgart: Thieme
  5. Bron: Nectar, VWO Bovenbouw, Biologie, deel 1.
  6. (en) Christopher Vasey, The Water Prescription: For Health, Vitality, and Rejuvenation (Inner Traditions / Bear & Co, 2006)
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek