Niets

Het bestaan van een niets, in de fysische betekenis van een absolute leegheid, de afwezigheid van enige materie, is lang een onderwerp van discussie geweest.

Natuurkunde

Tot ver na de Middeleeuwen dacht men dat de natuur een afkeer had van een niets en dit "niets" altijd weer opvulde. Dit staat ook wel bekend onder het begrip horror vacui.

Naarmate het inzicht vorderde leek het erop dat een vacuüm wel degelijk kan bestaan en dat de ruimte tussen de sterren vrijwel leeg was. Tussen de individuele gasatomen zou er niets zijn.

De komst van de kwantummechanica heeft dat beeld echter weer doorbroken. Een elementair begrip uit de kwantummechanica is het onzekerheidsprincipe van Heisenberg. Dit stelt dat van een deeltje nooit de energie en positie tegelijk precies bekend kan zijn. Dit betekent ook dat de energie van het vacuüm niet nul kan zijn, met andere woorden, er kan altijd een deeltje aanwezig zijn. Uit het niets ontstaan spontaan deeltjes en deze vernietigen elkaar weer, zie virtueel deeltje.

Uit experimenten is het bestaan van deze vacuümenergie inderdaad aangetoond. Het lijkt er op dat het absolute niets niet bestaat, in ieder geval niet in ons heelal. Of er "daarbuiten" niets bestaat is een vraag voor filosofen en metafysici, daar kan de wetenschap (nog) geen uitspraak over doen.

Mythologie

De meeste mythologische scheppingsverhalen beginnen met "een absoluut niets". In de Noordse mythologie heet dit bijvoorbeeld Ginnungagap of gapende leegte, en in de Griekse mythologie wordt het niets Chaos genoemd.

Nederlands

Niets wordt in het Nederlands vaak met een paradox, of schijnparadox gebruikt. Er wordt hevig gediscussiëerd over een paradox met het woord 'niets' erin, omdat experts van mening zijn dat het tegenovergestelde van 'niets' 'iets' is, en niet 'alles'.

Andere betekenissen

Naast de natuurkundige betekenis van het niets kan men met het woord ook iets anders bedoelen.

• In de wiskunde duidt men het niets aan met de lege verzameling en het getal nul.
• In het boeddhisme bestaat er een vorm van meditatie die de basis van nietsheid genoemd wordt. Bij deze meditatie richt men de aandacht op het concept van 'niets'. Deze meditatie is de zevende van de acht jhanas.
• De filosofie van Nagarjuna is gecentreerd rond dit concept sunyata, het niets.

Zie ook

• Leegte
• Alles

Literatuur

• Barth K., Church Dogmatics III/3, pp. 389-368,
• Barrow John D., The Book of Nothing
• Genz, Henning Die Entdeckung des Nichts, Rowohlt, 1999, ISBN 3-499-60729-8
• Kaplan Robert, The Nothing That Is
• Kole K. C., The Hole in the Universe
• Pirard B.J., Het grijpbare Niets, 2005, ISBN 90-810697-1-3
• Sartre J.P. Being and Nothingness,
• Schermer Fredrick, In Search of a Cyclops
• Seife Charles, Zero
• bild der wissenschaft 10/2006, "Nichts" (S. 40-59)