Kodachrome

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Kodachrome is een door Kodak in 1935 geïntroduceerde omkeerfilm. Het is een van de oudste – zo niet de oudste – in massa geproduceerde kleurenfilms. Kodachrome wordt algemeen beschouwd als een van de beste consumentenfilms. Ten opzichte van andere emulsies onderscheidt hij zich door de enorme scherpte (fijne korrel), de natuurlijke (neutrale) kleurenweergave en de extreem lange houdbaarheid van de kleuren.

De film was ten tijde van zijn introductie in vele opzichten revolutionair te noemen.

Inhoud

[bewerken] Geschiedenis

Aan de wieg van Kodachrome stonden de Amerikanen Leopold Mannes en Leopold Godowsky, die elkaar van de middelbare school kenden en als tieners al bezig waren met het zoeken naar een manier om “perfecte beelden in natuurlijke kleuren” te kunnen vastleggen. In 1929, na twaalf jaar intensief onderzoek onder primitieve omstandigheden, diende Lewis Strauss zich aan als investeerder. Nog geen jaar later stelde Kenneth Mees, de oprichter van Kodak Research Laboratories, Godowsky en Mannes een onderzoekslaboratorium ter beschikking, en mocht het tweetal over gekwalificeerd personeel beschikken voor hun onderzoek.

Het onderzoek wierp in 1935 zijn vruchten af in de vorm van de Kodachrome 16 mm movie film, in 1936 gevolgd door de Kodachrome 35 mm still film. Deze laatste is bekend geworden als de standaard kleinbeelddiafilm.

[bewerken] Techniek

Wat Kodachrome uniek maakt is de manier waarop de kleuren in de emulsie worden belicht en het bijbehorende ontwikkelprocedé. Anders dan bij het E-6-ontwikkelprocedé, waarbij de emulsie uit één laag bestaat waarin de kleurstoffen reeds aanwezig zijn en tijdens de belichting worden geactiveerd, werkt het K-14-ontwikkelprocedé, dat voor het ontwikkelen van Kodachrome gebruikt wordt, op basis van het principe dat de film is opgebouwd uit drie lagen zwartwitemulsie. De lichtgevoelige zilverkristallen zijn in elke laag voorzien van een andere coating, waardoor de lagen elk op een andere kleur reageren: de bovenste laag op rood, de middelste op groen en de onderste op blauw. Hierdoor is het onmogelijk dat kleuren in elkaar gaan overlopen, en het gevolg is een ongeëvenaarde beeldscherpte en houdbaarheid van de film. Doordat er geen kleurstoffen in de film zitten kan de totale emulsiedikte veel dunner blijven dan bij alle andere diafilms, met als gevolg een grotere scherpte.

Een E-6-diafilm kan door ieder willekeurig fotolaboratorium ontwikkeld worden. Het K-14-procédé van Kodachrome kan echter redelijkerwijs alleen door Kodak worden uitgevoerd. Hiertoe levert Kodak de film met een bijgevoegde verzendenvelop. De ontwikkelkosten zijn bij de prijs van de film inbegrepen.

De ontwikkeling van Kodachromefilms vindt plaats in tien stappen (de verschillende spoelbaden niet meegeteld):

  1. Verwijdering van de antihalolaag.
  2. Zwart-witontwkkeling.
  3. Herbelichting met rood licht (vanaf de emulsiekant van de film).
  4. In de cyaanontwikkelaar wordt het cyaanbeeld gevormd door een kleurkoppelreactie.
  5. Herbelichting met blauw licht (vanaf de emulsiekant van de film).
  6. In de geelontwikkelaar wordt het geelbeeld ontwikkeld.
  7. In de magentaontwikkelaar vindt een chemische 'herbelichting' plaats voor de middelste laag in de film. Die laag is niet toegankelijk voor zichtbaar licht en moet dan ook chemisch belicht worden.
  8. In de magentaontwikkelaar wordt verder het magentabeeld ontwikkeld.
  9. Nu al het halogeenzilver is ontwikkeld worden in het bleekbad de negatieve en positieve zilverbeelden omgezet in zilverhalogenide.
  10. Het fixeerbad verwijdert het zilver dat in het bleekbad is omgezet uit de film. Alle kleurenbeelden tezamen vormen het uiteindelijke kleurenbeeld.

[bewerken] Toekomst

Hoewel de opkomst van de digitale fotografie een serieuze bedreiging vormt voor het voortbestaan van de traditionele film, mag Kodachrome zich anno 2007 nog steeds verheugen in een vaste schare trouwe aanhangers, zowel onder de veeleisende amateurfotografen, als in de professionele sector. Kodachrome is in kwaliteit vergelijkbaar met Fujichrome Velvia, beide leveren ongeveer 170 lijnen per millimeter, maar Kodachrome is scherper en heeft een geringere kleurverzadiging. Dat is een voordeel: de kleurweergave is extreem nauwkeurig.

Desondanks heeft Kodak het aantal K-14-laboratoria inmiddels teruggebracht van enkele tientallen (tijdens de hoogtijdagen, tweede helft van de 20e eeuw), tot slechts twee nu: een bij Dwayne's Photo in Parsons, Kansas in de Verenigde Staten en een in Tokio, Japan. Het laboratorium in Lausanne, Zwitserland werd in september 2006 gesloten. In de zomer van 2006 werd het verdwijnen van het laatste laboratorium in Europa onder de aandacht gebracht van twee parlementaire commissies van de EU, voor Cultuur en Onderwijs en voor de Interne Markt.

Een veelgehoord bezwaar tegen Kodachrome is de tijd die het ontwikkelen kost: de films moeten naar Lausanne worden opgestuurd (in een speciale meegeleverde Kodak-enveloppe) en komen gemiddeld na 7 à 10 dagen per post terug. In de tussentijd zijn ze via Kodak Lausanne per koerier naar het laboratorium in Parsons, gegaan, daar ontwikkeld (en soms ingeraamd), en per koerier weer geretourneerd naar Lausanne. Kodak Lausanne stuurt de dia's per post naar de afzender, op verzoek ook aangetekend.

Door de afwijkende emulsieopbouw kan het scannen van Kodachromes wel eens problemen opleveren. De Nikon Super Coolscan 5000 ED filmscanner, al enkele malen uitgeroepen tot Europese filmscanner van het jaar, heeft een speciale Kodachromestand, en scant Kodachromes op 4000 dpi. Dat levert een beeld van 24 megapixels. Dat is weliswaar anderhalf maal zoveel pixels als de beste digitale camera's, maar pixels van scans en van camera's zijn niet direct vergelijkbaar.

Op 22 juni 2009 heeft Kodak officieel aangekondigd te stoppen met de productie van Kodachrome. Hiermee komt na 75 jaar een einde aan een icoon. [1] Tot de herfst van 2009 zullen er nog films geleverd worden, waarna het tot eind 2010 nog mogelijk is de films te laten ontwikkelen. Fotograaf Steve McCurry zal een van de laatste rolletjes volschieten. Kodak heeft een speciale website gepubliceerd waarop enkele beroemde foto's te zien zijn die met Kodachrome gemaakt zijn. [2]

[bewerken] Trivia

  • Er is een 'Kodachrome Basin State Park' in Utah, genoemd naar de kleurenfilm.
  • De musicus Paul Simon schreef een nummer getiteld 'Kodachrome' op zijn album 'There Goes Rhymin' Simon' uit 1973.

[bewerken] Externe links

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

 
Persoonlijke instellingen
Boek maken