Merapi
| Merapi | ||||
 |
||||
| Merapivulkaan | ||||
| Hoogte | 2968 m | |||
| Coördinaten | 7°32′Z 110°26′O | |||
| Ligging | Midden-Java (Indonesië) | |||
| Type | Actieve stratovulkaan | |||
| Laatste uitbarsting | 26 oktober 2010[1] | |||
  |
||||
| Global Volcanism Program, Smithsonian Institute | ||||
|
||||
De Merapi (2968 meter) is een vulkaan in de Indonesische provincie Midden-Java.[2] Met 68 uitbarstingen sinds 1548[3] is het de meest actieve vulkaan van het land. De naam merapi betekent berg van vuur.[4] De vulkaan ligt dicht bij de stad Jogjakarta, en duizenden mensen leven op de hellingen ervan, in dorpen die op hoogten tot 1700 meter boven zeeniveau liggen. Vanwege de grote dreiging die de vulkaan oplevert voor bevolkte gebieden, wordt de Merapi tot de 16 gevaarlijkste vulkanen ter wereld gerekend.[5]
De Merapi is een van de 16 Decade Volcanoes die zijn aangewezen door de IAVCEI in verband met haar geschiedenis van grote uitbarstingen en de nabijgelegen bewoonde gebieden.[6]
Inhoud |
Etymologie [bewerken]
De naam Merapi is afgeleid van het Javaanse meru (berg) en api (vuur). Zoals het Indonesische woord voor vulkaan, gunung api (letterlijk vuurberg) is dit een beschrijvende naam van wat een vulkaan is. De Meru is een berg uit de Hindoeïstische mythologie, waar later onder meer in het Javaanse een generiek woord voor 'berg' van is afgeleid.
Geologische geschiedenis [bewerken]
De Merapi is de jongste van een groep vulkanen op Zuid-Java. Hij bevindt zich op een zone waar de Indische plaat en de Australische plaat onder de Sunda plaat, een deel van de Euraziatische plaat, schuiven.[7] Uitbarstingen in het gebied van de Merapi begonnen ongeveer 400.000 jaar geleden.[8]
Gewoonlijk vinden iedere twee tot drie jaar kleine uitbarstingen plaats, en grotere uitbarstingen ongeveer iedere 10-15 jaar. Belangrijke uitbarstingen, die doorgaans vele mensenlevens eisten, hebben plaatsgevonden in de jaren 1006, 1786, 1822, 1872[9] (de krachtigste uitbarsting van de recente geschiedenis)[10] en 1930 (13 dorpen werden verwoest en bijna 1400 mensen gedood).[1]
Een zeer grote uitbarsting in 1006 bedekte heel Midden-Java met vulkanische as. Deze vulkanische verwoesting wordt wel als oorzaak gezien van het einde van het hindoekoninkrijk Mataram en zijn cultuur.[11]
Recente uitbarstingen [bewerken]
De recentste actieve periode van de vulkaan begon in 1992 en duurde tien jaar voort. Onder andere in november 1994 was er een grote uitbarsting. Een wolk gloeiend gas verbrandde toen 60 mensen.
Op 20 maart 2006 was de vulkaan in het nieuws, vanwege de dreiging die uitging van vernieuwde activiteit. Op 21 april 2006 worden uit voorzorg honderden mensen geëvacueerd. Een uitbarsting wordt ieder moment verwacht. Na de eerste eruptie van dinsdag zijn meer dan vijftigduizend mensen geëvacueerd. Hoofd-vulkanoloog Subandrio zei zaterdag dat het ergste misschien nog moet komen. De uitbarstingen hebben tot nog toe 38 levens geëist, terwijl Indonesië ook nog kampt met de gevolgen van een tsunami, die bijna 450 mensen het leven kostte.
Op 13 mei 2006 werd door de Indonesische regering een 'code rood'-waarschuwing afgegeven, waarbij een uitbarsting binnen 24 uur wordt verwacht. Alle omwonenden worden verplicht geëvacueerd.
Op 15 mei 2006 kwam de Merapi tot uitbarsting. Twee dagen later, op 17 mei, vond opnieuw een uitbarsting plaats.
Op 27 mei 2006 werd Java getroffen door een aardbeving van 6.2 op de schaal van Richter. Na een paar dagen van relatieve rust kwam de Merapi vervolgens ook weer tot uitbarsting.
Op 26 oktober 2010 is de vulkaan opnieuw tot uitbarsting gekomen. Vulkanisch materiaal wordt meer dan anderhalve kilometer omhoog gestoten. Ook zijn er drie explosies gehoord. Rond de 40.000 mensen waren de dag ervoor al geëvacueerd. Bij deze uitbarsting zijn tenminste 240 mensen om het leven gekomen. Onder de doden was ook Mbah (grootvader) Marijan, hij was door de Sultan van Jogyakarta aangewezen als de hoeder van de spirituele geesten die op de berg huisden. Mbah Marijan was voor bepaalde mensen een soort goeroe. Zij hechten veel waarde aan zijn contact met de geestelijke wereld. Op zijn Facebookpagina heeft Marijan meer dan 30.000 volgers. Het geloof in de hoeder van de berg is gebaseerd op "kejawan", een mengeling tussen de islam, het christendom, het boeddhisme en het hindoeïsme.
Op vrijdag 29 oktober werd hij weer actiever, met lava uitwerping en hete aswolken. Vroeg in de ochtend van 30 oktober barstte de vulkaan weer uit. Sri Sumarti, hoofd van de Merapi afdeling op het Vulkaanonderzoek en Technologieontwikkelings Instituut (BPPTK), rapporteerde dat de uitbarstingen luider en sterker waren dan die van 26 oktober. As van de uitbarstingen van de 30ste viel neer op een afstand van meer dan 30 kilometer ver weg, waaronder asregen op de stad Yogyakarta. De ochtenduitbarstingen duurden 22 minuten en hittewolken stroomden in de Krasak en Boyong rivieren en ook 3.5 kilometer de lucht in, in westelijke richting naar Magelang. Yogyakarta’s Adisucipto vliegveld was tijdelijk gesloten van 5 tot 7 uur 's avonds. Op 30 oktober suggereerde Subandrio, hoofd van BPPTK, dat er nog meer uitbarstingen zullen komen omdat lava zich nog steeds een weg omhoog baant in de vulkaan.
Bij de uitbarstingen van 2010 zijn inmiddels meer dan 300 doden gevallen.
Externe links [bewerken]
- (en) Info op volcanoworld site
- (en) Merapi
- (nl) Geologische uitleg over de Merapi
Bronnen, noten en/of referenties
|
| Vulkanen van het Decennium |
|---|
|
Avatsja · Colima · Etna · Galeras · Mauna Loa · Merapi · Nyiragongo · Mount Rainier · Sakurajima · Santa Maria · Santorini · Mount Taal · El Teide · Ulawun · Unzen · Vesuvius |
 |
Zie de categorie Mount Merapi van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
