Overdrive (techniek)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Versnellingsbak zonder elektro-hydraulische overdrive. (Let op het dunne staartstuk onder de pook)
Dezelfde versnellingsbak met elektro-hydraulische overdrive. (Let op het aangebouwde extra tandwielhuis in plaats van het staartstuk)
Laycock de Normanville "J type" Overdrive Unit.

Een overdrive is een versnelling van een auto of motorfiets.

Algemeen[bewerken]

Een overdrive is een systeem waarbij uitgaande as (wielzijde) van de versnellingsbak sneller draait dan de ingaande as (motorzijde). De betekenis laat zich eenvoudig afleiden uit het amper gebruikte Nederlandstalige overversnelling. Dit kunnen de hoogste versnellingen zijn bij auto's met vijf of meer versnellingen of een apart systeem naast de versnellingsbak. Een overdrive wordt gebruikt als het voertuig op snelheid gekomen is om:

  • het motortoerental te verlagen (grotere levensduur van de motor)
  • het geluidsniveau te verminderen
  • brandstof te besparen

De overdrive heeft als nadeel dat het koppel sterk vermindert waardoor trekkracht verloren gaat. Hierdoor is de topsnelheid mét overdrive soms lager dan de topsnelheid één versnelling lager.

Eigenlijk is de overdrive de enige echte "versnelling" in een versnellingsbak. Het is namelijk de enige overbrenging die er voor zorgt dat de uitgaande as (wielzijde) sneller draait dan de ingaande as (motorzijde). Alle andere overbrengingsverhoudingen zorgen ervoor dat de uitgaande as van de versnellingsbak langzamer draait dan de ingaande as. In feite zijn het dus vertragingen. Uitzondering hierop is de hoogste "normale" versnelling, dit is een één-op-één-verbinding, die ook wel "prise-direct" wordt genoemd.

In feite is de term "versnellings"bak, indien er geen overdrive gemonteerd is, dus niet correct maar in de volksmond ontstaan.

Uitvoeringen[bewerken]

Mechanisch[bewerken]

Tot de 70-er jaren van de vorige eeuw werden personenauto's over het algemeen uitgerust met een 4 versnellingsbak. Na de oliecrisis gingen de fabrikanten massaal over op 5 versnellingen waarvan de 5e uitgerust was als overdrive. Het bereiken van het overdrive-effect werd verkregen door het (bij)plaatsen van een extra tandwiel in de versnellingsbak. Nu worden zelfs 6- of 7 versnellingsbakken al toegepast.

Elektrisch-hydraulisch[bewerken]

Om het overdrive-effect te bereiken bestaat er nog een andere constructie, gebouwd door de firma Laycock de Normanville uit Sheffield. Hierbij is aan de uitgaande as van de versnellingsbak een extra tandwielhuis gemonteerd waarin zich een epicyclisch tandwielmechanisme bevindt, wat de extra versnelling tot stand brengt. De bediening hiervan geschiedt op een elektrisch-hydraulische manier, veelal met een schakelaar op de versnellingspook knop of anders een schakelaar aan de stuurkolom. Het voordeel van dit systeem is dat het overdrive effect op meer versnellingen van de standaard versnellingsbak toepasbaar is, bijvoorbeeld op zowel de derde als de vierde versnelling.

Een overdrive van dit type werd door Volvo toegepast in de Volvo Amazon 123 GT, de Volvo 140 /240 serie en door Triumph, alsmede MG op diverse modellen.