Sceatta

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sceatta van koning Aldfrith van Northumbria (685-705). Op de keerzijde een gestileerde leeuw met gevorkte staart
Friese sceatta uit circa 710-735

De sceatta (meervoud sceatta's)[1][2] is een zilveren munt die tussen circa 650 en 755 in gebruik is geweest en die in Engeland, Friesland en Jutland werd gemunt. Sceatta komt van een oud woord voor 'rijkdom' waar het Nederlandse 'schat' mee verwant is. Het zijn minuscule zilveren muntjes met een diameter van ca 12 mm die ongeveer een gram wegen. Ze dragen geen teksten, behalve soms wat runentekens. De bekendste zijn die met een gestyleerd stekelvarken (porcupine) op de ene zijde en een vierkant op de andere kant en die van het zgn Wodan type met een gestyleerd sterk harig kopje aan de ene kant en een omkijkend dier aan de andere kant. Maar ook geheel abstracte geometrische patronen komen veel voor.

Na de val van het Romeinse Rijk keerde aanvankelijk de ruilhandel terug. Er waren nog maar weinig gouden munten in omloop. Daarna begonnen de Merovingen met de aanmaak van een kleine zilveren munt, de sceatta, die weinig meer woog dan één gram. De voorstellingen op de munt zijn zeer gestileerd; soms is er een kop of een expressieve afbeelding van een dier op te herkennen.

In de Nederlanden brachten Friese handelaren van de Rijndelta deze munt vanaf circa 700 in omloop. De sceatta's werden onder meer geslagen in Dorestad. Zij vervingen binnen korte tijd de gouden munten.[2]

De introductie van de sceatta vormde een belangrijke bijdrage tot het herinvoeren van een geldeconomie in de vroege middeleeuwen en daarmee aan handel en economisch herstel. De munt wordt zowel op de Britse eilanden als in Scandinavië aangetroffen. Ook in het Frankische Rijk was de sceatta een wijdverspreide munt totdat Pepijn III de Korte het muntstelsel hervormde (in 755) en er Frankische munten geslagen werden.

Bronnen, noten en/of referenties

Referenties:

Bronnen:

  • D.J. Henstra (1999), The evolution of the money standard in Medieval Frisia, blz. 45 e.v, Grafisch Centrum RUG, ISBN 9036712025 (pdf-file)
  • F. Theuws (2003), De sleutel van Servaas, blz. 11, Vossiuspers UvA, Amsterdam, ISBN 9056293001 (pdf-file)