Schevenings
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Het Schevenings is een der vele Nederlandse dialecten en, zo men als zodanig wil, een volkstaal.
Scheveningers zijn bewoners van Zuid-Holland en hun dialect is dan ook een Zuid-Hollands dialect. Het dialect zoals dit, zij het afnemend, te Scheveningen nog is te beluisteren, werd in voorgaande eeuwen als spreektaal in een groter gebied gehanteerd. De dialectoloog prof. dr. K. Heeroma heeft dit in zijn Hollandse dialektstudies uitvoerig beschreven. Veel woorden die de Scheveningers zélf typeren als 'echt' Schevenings zijn evenzo in het Hollands van de 17de en 18de eeuw terug te vinden.
In het boek De spreektaal van de Scheveningse kustbewoners heeft de Scheveningse auteur Piet Spaans omtrent 4500 woorden vastgelegd die Schevenings zijn of die als typisch Schevenings kunnen worden aangemerkt. Dit lijkt wat tegenstrijdig wanneer men uitgaat van het standpunt dat een dialect een spreektaal, en géén schrijftaal, is. In de verantwoording in het voornoemde boek is uitvoerig uitgelegd waarom toch voor een schriftelijke weergave is gekozen.
De spreektaal is bezig zeer snel te verdwijnen en de enige manier om woorden uit die taal te bewaren en die tevens, waar nodig toe te lichten, is die van een schriftelijke vastlegging. Daarvoor zijn duidelijke afspraken nodig omdat geen grammaticale regels en onderbouwingen voorhanden zijn waarop één en ander kan worden gebaseerd. En terecht wordt in de verantwoording van De spreektaal van de Scheveningse kustbewoners opgemerkt dat het schrijven in dialect is gebaseerd op het maken van afspraken vooraf; zie hiervoor eveneens Dialecten in Nederland van dr. J. Entjes.
Alhoewel het gebruik van het plaatselijke dialect afneemt, is te Scheveningen een vorm van taalwil voorhanden. Een toneelgroep, 'Het Schevenings Toneel' geheten, voert jaarlijks in dialect een stuk op, vaak door de eigen mensen (Arie Spaans, Daan Verbaan) geschreven. En de aanwezige taalwil blijkt uit de overweldigende belangstelling voor zo'n voorstelling.
Tussen het Schevenings en het Katwijks en Noordwijks bestaan zeer grote overeenkomsten. De meeste parallellen vindt men daar, waar het gaat over de vroegere gezamenlijke economische activiteit, de zeevisserij. Ook de afwijkende zinsbouw, kenmerkend voor het Schevenings, vindt men in het Katwijks terug. Over het Katwijks kan men lezen in De volkstaal van Katwijk aan Zee van dr. G.S. Overdiep en Dialect en dialectverandering in Katwijk aan Zee van dr. Leendert de Vink.
[bewerk] Literatuur
- Cor van Bree - Zuid-Hollands, 2004
- dr. K. Heeroma - Hollandse dialektstudies, 1935
- dr. K. Heeroma - De Schoonste of het ontzet van Schevening, 1963
- Marius Jochemsen - Dialectbehoud en dialectverandering in Scheveningen, 1984
- Dirkje Roeleveld - De Scheveningse woordenschat, 1986
- Piet Spaans - Op z'n Schevenings, 1985
- Piet Spaans - Scheveningse Franje, 1988
- Piet Spaans - De spreektaal van de Scheveningse kustbewoners, 2004
