Spiraal (anticonceptie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Spiraaltje

Het spiraaltje is een klein voorwerp dat voor anticonceptie in de baarmoeder-holte wordt gebracht (intra uterien, 'in de baarmoeder', vandaar de Engelse naam Intra-Uterine Device (IUD)). Het spiraaltje is de meest gebruikte en goedkoopste manier van anticonceptie voor de lange termijn die ook weer ongedaan gemaakt kan worden.

Inbrengen en verwijderen van het spiraaltje moet gebeuren door een arts. Het blijft zolang de vrouw geen kinderen wil in de baarmoeder aanwezig gedurende 10 jaar. Indien er nog steeds geen kinderwens bestaat, dient deze dan vervangen te worden of men dient over te stappen op andere anticonceptiemethoden.

Typen spiraaltjes[bewerken]

  • Koperhoudend spiraaltje:

Deze spiraaltjes bevatten koper. Typen: Flexi-T, Multiload, Gynefix, T-Safe

  • Hormoonhoudend spiraaltje:

De Mirena bevat het progestativum levonorgestrel.

Werking van het spiraaltje[bewerken]

Het koperhoudende spiraaltje geeft een lichaamsvreemde reactie in het baarmoederslijmvlies (het endometrium), wat versterkt wordt door koper. Dit is een ontstekingsreactie zonder dat er sprake is van een infectie, die innesteling van het embryo tegengaat. Verder vermindert de beweeglijkheid van de zaadcellen.

De Mirena bevat geen koper maar geeft een hormoon (levonorgestrel) af, waardoor de slijmprop, die van nature in de baarmoederhals aanwezig is, taaier van samenstelling wordt. Daardoor wordt het binnendringen van zaadcellen in de eicel geremd en bevruchting voorkomen.

Daarnaast wordt ook de opbouw van het baarmoederslijmvlies verminderd. Hierdoor kan het baarmoederslijmvlies op den duur atrofisch worden en kan de menstruatie (grotendeels) wegblijven. Verder vermindert de beweeglijkheid van de zaadcellen.

Doordat niet iedere dag onderhoud van een spiraaltje nodig is, is het spiraaltje in de praktijk betrouwbaarder dan de anticonceptiepil. De anticonceptieve betrouwbaarheid is vergelijkbaar met die van een sterilisatie. Aangezien het de uitwisseling van lichaamsvloeistoffen niet verhindert, kan het spiraaltje de overdracht van seksueel overdraagbare aandoeningen niet voorkomen.

Bijwerkingen[bewerken]

In sommige gevallen is het spiraaltje oncomfortabel. Bij gebruik van een koperspiraaltje wordt de menstruatie overvloediger en pijnlijker. Bij het hormoonspiraaltje is dit niet het geval.

Het gebruik van het hormoonspiraaltje leidt na enkele maanden vaak tot een sterk afgenomen menstruatie. Daarom wordt dit spiraaltje ook wel voorgeschreven bij vrouwen met menorragie (hevig vaginaal bloedverlies gedurende de menstruatie). De eerste maanden is er wel vaak sprake van tussentijds bloedverlies.

Sommige oude modellen spiraaltjes hebben de baarmoeder van veel vrouwen die ze droegen beschadigd na een infectie in de baarmoederholte, waarbij een belangrijk deel van hen onvruchtbaar is geworden. Deze modellen zijn al lang niet meer verkrijgbaar. Aanvankelijk werd verondersteld dat dit het gevolg was van het spiraaltje. Echter, na nader onderzoek bleek dat waarschijnlijk diegenen die het spiraaltje inbrachten geen screenend onderzoek hadden uitgevoerd naar SOA's. Voorts leek het aantal opstijgende infecties naar de baarmoederholte relatief mee te vallen. Bij gebruiksters van koperhoudende IUID's is de eerste maand na het inbrengen het risico op een ontsteking in het kleine bekken het hoogst, daarna neemt dit risico af. Het risico op ontstekingen is uiterst gering als de arts bij het inbrengen steriel werkt en vooraf een SOA uitsluit; het is verhoogd bij vrouwen die meerdere seksuele partners hebben.[1]

Doordat het spiraaltje alleen werkzaam is binnen de baarmoeder en de bevruchting niet wordt geremd blijft de kans bestaan op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Men dient hier dus alert op te zijn.

Zowel de koperhoudende spiraaltjes als Mirena kunnen worden gebruikt tijdens borstvoeding; bij gebruik ervan zijn geen risico’s voor de zuigeling te verwachten.

Anticonceptieve noodprocedure[bewerken]

Koperhoudende spiraaltjes kunnen tot vijf dagen na een onbeschermde gemeenschap dienstdoen om alsnog zwangerschap te voorkomen. Zodoende worden ze ingezet als alternatief voor de morning-after pil. Het hormoonspiraaltje kan niet voor dit doel worden toegepast.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Bijsluiterteksten van de verschillende spiraaltjes