Sprong in het heelal

Montage Sprong in 't heelal - 1956 - Technicus Ad van der Ven (?) en regisseur Léon Povel

Sprong in het heelal is de Nederlandse Sciencefictionhoorspeluitvoering van de BBC radiohoorspelserie Journey into Space van Charles Chilton. Het eerste deel, "Journey into space - Operation Luna", werd uitgezonden op 19 oktober 1953 door de BBC.

In Nederland werden de series geproduceerd en uitgezonden door de KRO: de eerste serie "Operatie Luna" in 1955/1956, de tweede "Het Marsmysterie" in 1956/1957, en de derde "Mars slaat toe" in 1957/1958. De vierde serie (Engelse titel: "Journey into space - The return from Mars") werd niet in het Nederlands vertaald en/of uitgezonden. De regie van de Nederlandse series had Léon Povel. De vertaling van de serie werd gedaan door Mr. Eddy Franquinet, die dat deed onder het pseudoniem P.R.O. Peller (uitspraak propeller, niet pee er o peller), dit op uitdrukkelijk verzoek van de minister van justitie, om enige afstand te bewaren tussen zijn werk als rechter in Roermond en zijn vele schrijverij.^[1]

Van de tweede en derde serie, "Het Marsmysterie" en "Mars slaat toe", zijn nu twee 10-cdboxen^[2] uitgebracht, van de eerste serie "Operatie Luna" is er een 6-cdbox uitgebracht.

	Serie 1 – Operatie Luna	Serie 2 – Het Marsmysterie	Serie 3 – Mars slaat toe
Omschrijving	De eerste expeditie naar de maan. De eerste schreden op het gebied van de ruimtevaart voeren de luisteraar naar de maan waar de ruimtevaarders kennismaken met tijdreizigers.	In deze tweede serie vertrekt Captain Morgan met zijn expeditie naar Mars. Mars blijkt niet zo'n saaie planeet als men eerst dacht. Er breken spannende tijden aan.	De aarde wordt bedreigd door een invasie van Marsbewoners. Er wordt een nieuwe expeditie naar Mars gestart om achter de exacte plannen van de Marsianen te komen.
Auteur	Charles Chilton
Vertaling	P.R.O. Pellor (Mr. E. Franquinet)
Regie	Léon Povel
Aantal delen	18 (de oorspronkelijke opnamen van delen 1, 2, 3, 5 en 6 zijn verloren gegaan en werden in 2010 opnieuw opgenomen)	20	20
Duur	6 uur 28 min 39 sec	12 uur 30 min 39 sec	12 uur 47 min 13 sec
Engelse Titel	Journey into space - Operation Luna	Journey into space - The Red Planet	Journey into space - The World in Peril
Nederlandse boektitel	Operatie Luna	De rode planeet	Aanval op de aarde
Hoofdrolspelers
Jeff Morgan (eigenlijk Jet Morgan), Schot, gezagvoerder	John de Freese
Dokter Matthews, Amerikaan, arts	Louis de Bree / Adolf Bouwmeester	Adolf Bouwmeester	Louis de Bree
Stephen Mitchell, ingenieur, Australiër	Jan van Ees
Jimmy Barnet (eigenlijk Lemmy Barnett), elektronicus, Engelsman	Jan Borkus
Overigen
Francis Whittaker		Peter Aryans
Frank Rogers		Paul van der Lek	Paul van der Lek
Sir William Morgan	Nico de Jong
Reclameagent/luidspreker	Harry Bronk
Radio-omroeper	Harry Bronk
McKenzie	Wam Heskes
Flemming/tijdklok	Peter Aryans
Denning	Johan Wolder
Dokter (bedrijfsarts/tv)	Willem de Vries
Telefonist/televisieverslaggever	Han Kőnig
Radar/waarnemer 2	Han Kőnig
Brown/chauffeur/filmgroep	Maarten Kapteyn
Kelner/telegraaf bestseller	Johan Wolder
Lid van reddingsbrigade	Johan Wolder
Radio-omroeper/pol.II	Harry Bronk
Autobestuurder/voorzitter	Rien van Noppen
Pol.I/Flemming/stem uit volk	Peter Aryans
Luchtvaartdienst/stewardess	Eva Janssen
Wilson	Paul van der Lek
Tom Newcombe/tijdklok	Peter Aryans
Oom Charles	Daan van Ollefen
Jeff (als jongen)	zoontje van Povel
Stem I (radio Venus)	Wam Heskes
Stem II (radio Aarde)	Peter Aryans
Omroeper van BBC	Piet Ekel
Radio Groenland	Maarten Kapteyn
De stem	Wam Heskes
Controle op de aarde	Frans Somers Paul van der Lek	Johan Wolder	Henk Josso
Controle op de maan			Herman van Eelen
Controleur		Dries Krijn
Arbeider		Han König
Bill Grimshaw		Herman van Eelen
Gouddelver		Han König
Evans		Frans Somers
John		John Soer
Landingsleider		Peter Aryans
Mac		Paul van der Lek
Martha		Ans Koppen
McLean		Paul Deen
Moeder		Dogi Rugani
Petersen		Paul Deen
Paddy		Han König
Stemmen	Paul van der Lek	Maarten Kaptijn Paul Deen	Piet Ekel
Technische afdeling		Han König
Dobson		Jo Vischer jr.
Vandenberg		Dries Krijn
Vliegende Dokter		Ko van de Bos
Vrachtvaarders		Harry Bronk Frans Somers Herman van Eelen Han König Paul Deen
Webster		Tonny Foletta
Gouverneur			Robert Sobels
Chauffeur			Jo Vischer jr.
Harding			Jo Nobel
Hoofdingenieur			Jo Nobel
Marsiaan			Piet Ekel
Paddy			Peter Aryans
Piloot van maanraket			Jos van Turenhout
Telefoonstem			Hetty Berger
Voorman			Han König
Afleveringen	Mislukte start Een aanbod Het geheim van Dr. Mitchell De start Op reis door de ruimte Landing op de maan Vreemde dingen op de maan Is terugkeer mogelijk of niet? Vliegende schotels Verloren in de eindeloze ruimte De reddende planeet Op aarde, maar waar en wanneer? Steeds meer raadsels De stem In het binnenste der aarde Onthullingen Terug - tot elke prijs De weg terug	De expeditie naar Mars De geheimzinnige Whittaker Wat is er aan de hand met Whittaker? De ondergang van vrachtvaarder 7 Doorbraak door het onbekende Een vreemd bevel Ontdekkingen in vrachtvaarder 6 Landing op Mars Het geheimzinnige licht Over land naar de evenaar Raadsels om vrachtvaarder 2 De vliegende bol Onzichtbare vijanden Onweerstaanbare machten Willoze slachtoffers Een schapenfarm op Mars Gevangenen van de Marsbewoners Achtervolging en ontsnapping De stem uit de woestijn De vlucht	Het onderzoek De asteroïden Onthullingen Start naar Mars Op weg naar Mars Gesprek met Frank Rogers Landing op Mars Een vreemdsoortige gevangenis Jeff en Jimmy op verkenning Wat Frank Rogers en Paddy Flynn vertelden De verdwijning van Paddy Flynn De terugkeer van Paddy Flynn De dood van Paddy Flynn Het wapen van de Marsianen Ontsnappingsplannen Terugkeer naar Mars Vlucht van Mars Het laatste bericht De man van Mars De beslissende strijd

Muziek

De muziek: Medea, Op. 23: Parados, fragmenten uit de balletsuite "Medea" van Samuel Barber in de uitvoering door het "New Symphony Orchestra of London", gecomponeerd en gedirigeerd door Samuel Barber ^[3].

Voetnoten

1. ^  Zie voor een uitgebreide Biografie over Mr. E. Franquinet
2. ^  Titel: Sprong in het heelal, Het Marsmysterie, 10 CD's, luisterboek, hoorspel, Uitgeverij Rubinstein b.v., 2006, ISBN 9054445327 en Titel: Sprong in het heelal, Mars slaat toe, 10 CD's, luisterboek, hoorspel, Uitgeverij Rubinstein b.v., 2007, ISBN 9047601734 alsmede Titel: Sprong in het heelal, Operatie Luna, 6 CD's, luisterboek, hoorspel, Uitgeverij Rubinstein b.v., 2008, ISBN 9789047605355.
3. ^  Voor de hoorspelserie "Sprong in het heelal" gebruikten de makers als omlijstende muziek fragmenten uit de balletsuite "Medea" van Samuel Barber in de uitvoering door het "New Symphony Orchestra of London", gedirigeerd door Samuel Barber zelf! Op de avond van de allerlaatste hoorspelaflevering, 16 februari 1958, zond de KRO-radio de uitvoering door het "New Symphony Orchestra of London" uit op verzoek van honderden hoorspelluisteraars van 23.30 uur tot 23.56 uur. Qua dreigende klank is de uitvoering door het "New Symphony Orchestra of London" erg sterk, zoals meteen al blijkt bij de eerste bastonen van het Parodos, die de intro van elke hoorspelaflevering vormden onmiddellijk na het fluitende opstijgen van de raket. De uitvoering door het "Eastman Rochester Symphony Orchestra" (Parados uit "Medea" van Samuel Barber (1946) Eastman-Rochester Orchestra; conductor: Howard Hanson (zie ook CD: Mercury Living Presence 432 016-2) onder leiding van Howard Hanson kwam pas jaren later tot stand. Deze klinkt vlakker en minder dreigend dan de originele "New Symphony Orchestra of London" registratie. Idem die van Andrew Schenck (New Zealand Symphony Orchestra) en die van Marin Alsop (Royal Scottish National Orchestra) is nog trager gespeeld. De componist Samuel Barber stierf in 1981, maar originele opnamen van zijn uitvoering met het New Symphony Orchestra zijn bewaard gebleven.