Stofomslag

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stofomslag Van het westelijk front geen nieuws, eerste Nederlandse druk 1929

Een stofomslag (ook wel wikkel genoemd) is een papieren of geplastificeerde, losse omslag om een boek. Hij wordt tegenwoordig bijna uitsluitend bij gebonden boeken aangetroffen; oude pocketboeken, met name in het vooroorlogse Engeland, hadden ze ook.

De stofomslag is van oorsprong bedoeld als bescherming van de omslag van een boek tegen stof en beschadiging. Maar deze functie is allang niet meer de primaire: de stofomslag maakt een belangrijk deel uit van het totale marketing- en vormgevingsconcept. De wikkel wordt vaak bedrukt met wervende teksten en afbeeldingen om de aandacht van de lezer te trekken. Op de achterflap kunnen lovende recensies van het boek afgedrukt staan. Ook kan een korte beschrijving of karakteristiek van het boek worden gegeven; dit schrijven van een flaptekst is een activiteit die gespecialiseerde vaardigheid vereist.

Daar bekende boekbandontwerpers ook de ontwerpers van de stofomslagen waren is het voor collectioneurs van boeken van belang dat een eerste druk van het boek, (veel) meer waard is mét dan zónder de oorspronkelijke stofomslag. Doordat de omslag en het boek twee fysiek gescheiden zaken zijn, is het niet altijd duidelijk of een bepaalde druk van een boek correspondeert met het aanwezige, wellicht eerder of later veranderde, wikkel.

Trivia[bewerken]

Behalve fraaie bibliofiele edities bezat de bekende boekverzamelaar Jhr. M.R. Radermacher Schorer veel boeken die vooral vanwege de stofomslagen van ontwerpers als Paul Schuitema en Piet Zwart van belang zijn (zie bijvoorbeeld Zwarts omslagen voor de tiendelige serie Serie Monografieën over Filmkunst). Deze liefhebber van fraaie boeken liet deze omslagen echter in de prullenbak verdwijnen.[bron?] Een ware boekenverzamelaar kan deze handeling niet verdragen. Toch staat Radermacher Schorer in zijn afkeer van stofomslagen niet alleen. In 1946 publiceerde de typograaf Jan Tschichold (1902-1974) een opstel met de titel Buchkunst und Graphik. Aan het eind van dit opstel zegt hij dat een stofomslag niet bij een boek hoort. De mening dat stofomslagen wel degelijk onderdeel van een een boek zijn wordt nagenoeg door iedereen gedeeld. Een voorbeeld is  het werk van de Berlijnse antiquaar Jürgen Holstein. In 2003 publiceerde hij een prachtige monografie over Georg Salter, die honderden boekbanden en stofomslagen ontwierp. Twee jaar later werd deze monografie gevolgd door het enorm dikke boek Blickfang. Hierin worden honderden stofomslagen en boekbanden van Berlijnse uitgevers uit de periode 1919-1933 afgebeeld.

Zie ook[bewerken]