Tijdscharing (informatica)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Tijdscharing (Engels: timesharing) is een vorm van multitasking, vooral gebruikt tussen 1970 en 1980, waarbij een computer schijnbaar gelijktijdig gebruikt wordt door een aantal mensen die een terminal bedienen. Technisch wordt tijdscharing mogelijk gemaakt doordat het besturingssysteem een lopend programma kan onderbreken. Economisch was het zinvol omdat in die tijd het rekenorgaan en het geheugen duur waren ten opzichte van de terminal. De gebruiker kreeg de indruk de computer geheel ter beschikking te hebben. Het beheer hoefde alleen bij de centrale computer plaats te vinden.

Algemeen[bewerken]

Aanvankelijk werd tijdscharing via telefoonlijnen aangeboden door commerciële ondernemingen, die rekeningen verstuurden op basis van de gebruikte rekentijd, aansluittijd en opslag. Later kwam ook in-house tijdscharing in zwang. Tijdscharing was zowel op mainframes als op minicomputers mogelijk.

Tijdscharingssystemen[bewerken]

Het concept werd voor de eerste maal beschreven door Bob Bemer in 1957 als onderdeel van een artikel voor het Automatic Control Magazine. Het eerste project om een tijdscharingssysteem te ontwikkelen werd uitgevoerd door John McCarthy, later in 1957, met een aangepaste IBM 704, en later met een aangepaste IBM 7090. Dit resulteerde in de ontwikkeling van het Compatible Time-Sharing System (CTSS) in 1961. CTSS wordt beschouwd als de eerste daadwerkelijke tijdscharingssysteem; het werd gebruikt tot 1973.

Andere tijdscharingssystemen uit die tijd, waarvan sommige nog steeds in gebruik zijn:

  • GCOS TSS (Time Sharing System)
  • IBM CMS (onderdeel van VM/CMS)
  • IBM TSS/360 (nooit afgerond)
  • IBM Time Sharing Option (TSO)
  • KRONOS (later NOS) met de CDC 6000-serie
  • Michigan Terminal System
  • Multics
  • MUSIC/SP
  • WYLBUR
  • RSTS/E
  • Unix

Tot halverwege jaren 80 waren computers overwegend mainframes of minicomputers met tijdscharende besturingssystemen, waarop tientallen of honderden gebruikers werkten, middels batch processing of interactief door het gebruik van terminals.

Vanaf eind jaren 70 kwam de hobbycomputer en later de personal computer op, waarin aanvankelijk geen tijdscharing werd toegepast. Ook werd het werkstation populair, dat als computer bruikbaar was maar tegelijk ook over een netwerk andere computers (zoals werkstations) kon benaderen. De term tijdscharing raakte in onbruik; in plaats daarvan sprak men nu over client-computers en -programma's die server-computers en -programma's konden benaderen. In de jaren 90 werd dit ook voor PCs gemeengoed, en gingen ook zij over op volledig tijdscharende besturingssystemen zoals Linux of de Windows NT-lijn. Computers zonder tijdscharing zijn tegenwoordig vooral embedded systems.