Turfsteken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Samenvoegen naar Iemand vindt dat de inhoud van dit artikel ingevoegd zou moeten worden in Vervening, of dat er een duidelijkere afbakening tussen beide artikelen dient te worden gemaakt. Als de tekst wordt ingevoegd, dient dit artikel een redirect te worden (hier melden).
Kleinschalige hedendaagse droge turfwinning op het Schotse eiland Lewis
Veentrekken en turfmaken in de natte vervening
Turven worden te drogen gezet

Turfsteken is bij droge vervening het wegsteken van de veenlaag na het verwijderen van de bonkaarde en eventuele ontwatering van het veen. Bij natte vervening wordt veenbaggerspecie over een oppervlak verspreid. De turf kan dan worden gestoken als het materiaal voldoende is ontwaterd.

Werkwijze[bewerken]

Het turfsteken was in elke streek anders georganiseerd en gebeurde in elke streek met andere gereedschappen die ook nog eens per streek andere benamingen kregen. Ook veranderde de werkwijze in de loop der tijd. Verder werd het proces beïnvloed door de gewenste soort turf.

Droge vervening[bewerken]

Turfsteken droge vervening in De Peel in 1976

Globaal kan worden gezegd dat grootschalig turfsteken bij droge vervening gebeurde door een ploegje van ongeveer vier personen. Dat konden volwassen mannen zijn, maar ook maakten vrouwen en jongens er wel deel van uit. Een van de turfgravers stond wat verder naar boven om met een wadder of stikker het veen op maat te snijden. Wat lager stond een tweede turfgraver die met een opschot of oplegger de turven losstak en op een kruiwagen - de slagkar - deponeerde. Door andere leden van de ploeg werd die kruiwagen - beladen met 12 tot 20 turven (gezamenlijk gewicht zo'n 70 kg) - naar het zetveld gereden. De turfgraversploeg kon op die manier per dag zo'n 6.000 turven produceren.

Natte vervening[bewerken]

Natte turfwinning in Drenthe in 1946

Natte vervening gebeurde in sloten of plassen. Vaak was op zo'n plek de turf eerder al tot op het grondwater gedolven. Bij natte vervening werd het veen met de baggerbeugel vanaf de oever of vanuit een bootje vanonder de waterspiegel weg gebaggerd. Dit werd ook wel turftrekken genoemd, hierdoor ontstonden de trekgaten. De veenspecie werd op legakkers uitgespreid, gemengd en ontwaterd, in turven gestoken en te drogen gezet.

Seizoenswerk[bewerken]

Het seizoen in de turfstekerij duurde ongeveer 12 weken. Begonnen werd ongeveer half maart; door eerder te beginnen zou door vorst aan de grond de turf aangetast kunnen raken. Eind juli stopte men, turf die daarna werd getrokken was onvoldoende gedroogd voor de winter inviel.

Externe link[bewerken]