Universeel Soefisme
Het Universeel Soefisme is een religieuze stroming, waarin de denkbeelden van het soefisme en het westerse denken verbonden zijn. Het Universeel Soefisme is gesticht door de Indiase muzikant Hazrat Inayat Khan. Hij kreeg van zijn Soefi-meester de opdracht om met zijn muziek Oost en West te verenigen en het soefisme te verbreiden in andere landen. Hij belandde in eerste instantie in de Amerika en begon daar met het geven van concerten met Indiase muziek. De toehoorders konden echter weinig waardering opbrengen voor Oosterse muziek; er was simpelweg een te grote kloof tussen de culturen. Door het onbegrip voor zijn muziek besloot Khan de mensen op een andere manier te stemmen door het geven van lezingen.
De essentie van zijn lezingen is dat alle godsdiensten uit één en dezelfde goddelijke bron voortkomen en dat alle religies uiteindelijk op dezelfde God zijn gericht. Volgens Khan heeft God vele benamingen en beleeft elk mens God op zijn eigen manier. Dit is dan ook de centrale boodschap van Hazrat Inayat Khan. Hij legde de nadruk op het feit dat het geen nieuwe religie is maar een opzichzelfstaande levenshouding, "voor hen die zoeken naar waarheid". God moet je volgens hem niet buiten jezelf zoeken, maar binnen in jezelf.
De soefi-boodschap van Hazrat Inayat Khan’s is dat de mensen het idee zouden moeten loslaten dat hún godsdienst de absolute waarheid vertegenwoordigt en dat zij zouden moeten proberen in te zien dat alle religies een deel van de waarheid vertegenwoordigen. Het soefisme is daarom op zoek naar ‘Eenheid in Verscheidenheid’. Dit 'Universeel Soefisme' wordt onder andere uitgedragen door de Internationale Soefi Beweging. Je kunt in de visie van Hazrat Inayat Khan daarom bijvoorbeeld gewoon Christen, Hindoe of Moslim zijn of een ander geloof of overtuiging aanhangig zijn. Dat maakt juist voor het soefisme niets uit. De levenshouding zoals deze door Hazrat Inayat Khan is beschreven is in essentie voor een ieder toepasbaar. Elke profeet en elke religie wordt dan ook in het universeel soefisme geëerd.
Kort samengevat is de essentie van de soefi boodschap een boodschap van eenheid, geestelijke vrijheid, liefde, harmonie en schoonheid, bestemd voor de gehele mensheid. Zij bedoelt niet een nieuwe religie te stichten, maar wekt hen op die het geestelijk pad wensen te betreden en daarin tevens inspiratie hopen te vinden.
De meeste soefi's in Nederland zijn aanhangers van het Universeel Soefisme.
De aanhangers van het universeel soefisme richten zich op de eenheid van de verschillende religies. Bij de universele eredienstwordt gemediteerd en voorgelezen uit de zeven heilige geschriften. Voorstanders van deze vorm van oecumene zijn dan ook vaak zowel christen en soefi, of moslim en soefi, of anders gelovig en soefi.
Een bekend soefi en lid van deze beweging is Johan Witteveen.
Bronnen, noten en/of referenties:
- S. Haddad, 'Aantrekking van het soefisme', in: Contrast, nr. 13 (2005)
- H.J. Witteveen, 'Universeel Soefisme' (Uitgeverij Panta Rhei, 2000), ISBN 9076771022
- Hazrat Inayat Khan 'Verruiming van het bewustzijn' (Uitgeverij Panta Rhei 2002), ISBN 9073207029
