Variabele

Een variabele is in de wiskunde de aanduiding voor een willekeurig element van een verzameling. Men zegt wel dat de variabele de verzameling doorloopt, of dat de variabele waarden aanneemt in die verzameling. Een variabele wordt meestal voorgesteld door één, maar soms door meer dan een letter uit het alfabet; ook letters uit andere alfabetten worden gebruikt.

Reële variabele

In de definitie van de functie $\scriptstyle f: \R\rarr \R$, met f(x) = 3x, is x de onafhankelijke variabele die de reële getallen doorloopt. Definiëren we f(x) niet als 3x, maar als ax voor zeker getal a, dan is a geen variabele, maar een constante. Wel kunnen we voor a elke waarde kiezen, maar eens gekozen is de waarde voor a voor deze functie f onveranderlijk.

Booleaanse variabele

Een variabele die enkel de waarden 0 en 1 kan aannemen.

Meting

Ook buiten een wiskundige context spreekt men over variabelen. In het bijzonder bij onderzoek waarin dezelfde grootheden, kenmerken, gemeten of waargenomen worden aan verschillende objecten. Men maakt onderscheid tussen:

• Onafhankelijke variabelen: Een onafhankelijke variabele veronderstelt een oorzaak of een vraag, voorspelt het veranderen van een afhankelijke variabele.
  • Een actieve (of experimentele) onafhankelijke variabele kan gemanipuleerd worden door de onderzoeker om de relatie tussen een aantal variabelen te onderzoeken en verklaren.
  • Een passieve onafhankelijke variabele kan niet worden gemanipuleerd, zoals oogkleur, geslacht, leeftijd.
  • Modererende variabele: Een tweede onafhankelijke variabele waarvan wordt verondersteld dat deze een significante bijdrage heeft, die noch uit te sluiten valt, noch volledig vast te stellen valt, op de relatie tussen de onafhankelijke- en afhankelijke variabelen.
• Afhankelijke variabelen: De gemeten variabele, voorspeld of geobserveerd door de onderzoeker. Van deze variabele wordt verwacht dat hij wordt beïnvloed door de onafhankelijke variabele.
• Tussenkomende variabele: Een variabele die de waarneming beïnvloedt, maar niet gezien, gemeten of beïnvloed kan worden. Mitsdien kan men afleiden dat het effect van deze variabele beïnvloed wordt door onafhankelijke en modererende variabelen.