Variabele

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor variabelen in programmeertalen, zie variabele (informatica).
Nuvola single chevron right.svg Voor variabelen in de kansrekening, zie Stochastische variabele.

Beluister

(info)

Een variabele is in de wiskunde de aanduiding voor een willekeurig element van een verzameling. Men zegt wel dat de variabele de verzameling doorloopt, of dat de variabele waarden aanneemt in die verzameling. Een variabele wordt meestal voorgesteld door één, maar soms door meer dan een letter uit het alfabet; ook letters uit andere alfabetten worden gebruikt.

Reële variabele[bewerken]

In de definitie van de functie \scriptstyle f: \R\rarr \R, met f(x) = 3x, is x de onafhankelijke variabele die de reële getallen doorloopt. Definiëren we f(x) niet als 3x, maar als ax voor zeker getal a, dan is a geen variabele, maar een constante. Wel kunnen we voor a elke waarde kiezen, maar eens gekozen is de waarde voor a voor deze functie f onveranderlijk.

Booleaanse variabele[bewerken]

Een variabele die enkel de waarden 0 en 1 kan aannemen.

Meting[bewerken]

Ook buiten een wiskundige context spreekt men over variabelen. In het bijzonder bij onderzoek waarin aan verschillende objecten een (of meer) attribuut of kenmerk dezelfde grootheden gemeten of waargenomen worden. Afhankelijk van de rol die zij spelen in het onderzoek maakt men onderscheid tussen de volgende typen variabelen:

  • Onafhankelijke variabelen: Een onafhankelijke variabele veronderstelt een oorzaak of een vraag, voorspelt het veranderen van een afhankelijke variabele.
    • Een actieve (of experimentele) onafhankelijke variabele kan gemanipuleerd worden door de onderzoeker om de relatie tussen een aantal variabelen te onderzoeken en verklaren.
    • Een passieve onafhankelijke variabele kan niet worden gemanipuleerd, zoals oogkleur, geslacht, leeftijd.
    • Modererende variabele: Een tweede onafhankelijke variabele waarvan wordt verondersteld dat deze een significante bijdrage heeft, die noch uit te sluiten valt, noch volledig vast te stellen valt, op de relatie tussen de onafhankelijke- en afhankelijke variabelen.
  • Afhankelijke variabelen of responsvariabelen: De gemeten variabelen, voorspeld of geobserveerd door de onderzoeker, waarvan verwacht wordt dat deze wordt beïnvloed door de onafhankelijke variabele.
  • Tussenkomende variabele: Een variabele die de waarneming beïnvloedt, maar niet gezien, gemeten of beïnvloed kan worden. Daardoor kan men afleiden dat het effect van deze variabele beïnvloed wordt door onafhankelijke en modererende variabelen.