Videoclip
Een videoclip is een korte film op muziek, bedoeld om een muzikant en z'n werk te promoten. Hoewel het woord videoclip uit het Engels afkomstig is, gebruiken Engelstaligen het woord video of music video om videoclips aan te duiden. Een andere gebruikte naam is clip en vroeger werd een videoclip ook wel promo(clip) of promovideo genoemd.
De opkomst van televisiestations - met MTV als eerste in Amerika en Music Box in Europa - gespecialiseerd in het vertonen van videoclips, heeft ertoe geleid dat haast geen enkele, zichzelf respecterende, artiest nog een cd of single uitbrengt zonder bijbehorende videoclip. De videoclip is mede ontstaan als vervanging voor een situatie wanneer een artiest niet live voor de televisie kon verschijnen.
[bewerken] Ontwikkeling
Als eerste videoclip wordt vaak Bohemian Rhapsody van Queen genoemd. Dit is in die zin correct dat dit de eerste clip is die werd opgenomen met een videocamera. Het was niet echt de eerste clip, Bohemian Rhapsody was in ieder geval de eerste clip die aandacht kreeg. Deze clip veroorzaakte zonder meer een kentering in de popmuziek.
Filmpjes waarin muziek de belangrijkste rol speelt, zijn echter al zo oud als het medium film. In de jaren '20 maakte Oskar Fischinger animatiefilms speciaal voor muziek ("visual music"). Cab Calloway's Minnie the Moocher uit 1930 werd door de Fleischer Studios bewerkt tot Betty Boop-cartoon. In de jaren '40 ontstond het verschijnsel van de Soundies, korte filmpjes die speciaal voor de zogenaamde Panoram-jukebox werden gemaakt.
Een van de eerste muziekvideo's die speciaal voor televisie was gemaakt, was het nummer "Stranger in Paradise" van Tony Bennett. In dit nummer werd Bennett op cinematografische manier gevolgd op straat. In 1961 kwam het nummer "Travelin' Man" van Ricky Nelson uit. De promoclip bestaat uit de beelden van plaatsen/gebieden waarover in het nummer wordt gezongen.
Daarna ziet men bij groepen The Beatles en Golden Earring de eerste bewegingen van echte eigen verhalen in de clips. De Beatles-film uit 1964 A Hard Day's Night wordt gezien als de basis van de echte cinematografische ontwikkeling van clips. De clip van het nummer van The Beatles Strawberry Fields Forever wordt daarvan de eerste resultaat gezien en belangrijke stap in de richting van de huidige clips. Ook de clips van tekenfilms uit 1970 waren van grote invloed.
Het kan worden gesteld dat de Amerikaanse popzanger Michael Jackson een pioniersrol heeft gespeeld op het gebied van de videoclip. In 1983 legde Jackson met de videoclip van het nummer Thriller de lat enorm hoog. In de clip, die veertien minuten duurt, wordt een compleet verhaal uit de doeken gedaan. Tevens wordt er door Jackson veel gedanst en gebruikgemaakt van veel maskers en make-up; een soort van special effects avant la lettre.
[bewerken] Verdere geschiedenis van de videoclip
Een primitieve vorm van wat we vandaag de dag kennen als videoclip werd ontwikkeld in het begin van de jaren zeventig. Vanaf dat ogenblik werden er korte filmpjes gemaakt van artiesten die enkele nummers brachten uit hun meest recente plaat. De platenmaatschappijen verwachtten immers om op die manier extra reclame te kunnen maken voor hun artiesten, en bovendien was het een goedkopere vorm van reclame dan de dure tournees. Een secundaire bedoeling is kunstentertainment en/of recreatie te bieden aan een breder publiek. De aanzet tot het creëren van de videoclip vond plaats in de jaren ‘60 en het begin van de jaren’ 70. De tweede helft van de jaren ’60 was de tijd waarin de eerste zuivere popprogramma’s als ‘Top of the Pops’ in Groot-Brittannië en Toppop in Nederland op het scherm verschenen. Popartiesten probeerden een optreden in zo’n programma te versieren om een pas uitgebrachte plaat bekendheid en stuwkracht te geven. Maar aangezien zelfs een popster niet overal tegelijk aanwezig kan zijn en televisieoptredens over het algemeen toch niet de sfeer van concerten kunnen overbrengen, kwam men al snel op het idee de eigen mogelijkheden van het medium beter te benutten. Men ontdekte de mogelijkheden van montage, verschillende decors binnen één optreden, optische effecten, enz. Oorspronkelijk gebeurde dat nog in de TV-studio’s maar al snel gingen popsterren zelf hun ‘clips’ opnemen en zouden een kopie daarvan aan de omroepen bezorgen.
De filmpjes werden op uiteenlopende plaatsen getoond: in platenwinkels, nachtclubs, of op televisie als onderdeel van een reclamespot. Vooral in Groot-Brittannië en West-Europa waren deze filmpjes redelijk populair, omdat men daar veel meer open stond voor populaire muziek, en er minder argwaan voor had dan in Amerika. Vandaar ook dat er in Europa een grotere stimulans was voor artiesten om die zogeheten clips te maken. Wanneer de distributie van de videoclips, zoals we ze vandaag kennen, dan stilaan op gang komt, zijn niet alle reacties op deze innovatie eenzijdig positief. Een eerste argument luidt dat muziekvideo's het beeld belangrijker maken dan de ervaring van de muziek zelf. Een tweede argument sluit daarbij aan en spreekt de vrees uit dat door de clip de interpretatieve vrijheid van de luisteraar beperkt wordt, omdat hij beelden aangereikt krijgt die zijn interpretatie kunnen beïnvloeden.
De grootste doorbraak kende de videoclip met de komst van MTV en ook Music Box. Deze muziektelevisie stimuleert de productie van videoclips, die schijnen soms van middel voor muziekpromotie te verworden tot een zelfstandig, esthetisch medium. De videoclip kan worden beschouwd als een poging van de muziekindustrie om een efficiëntere internationale promotie op te zetten. Een strategie die ook verbonden kan worden aan nieuwe strategieën zoals de sponsoring van popconcerten door bedrijven.
De MTV Video Music Award is een prijs voor videoclips.
