Vorkheftruck

Vorkheftruck met verbrandingsmotor

Vorkheftruck voor gebruik op onverhard terrein

Een vorkheftruck (ook bekend als vorklift of heftruck) is een door middel van een elektromotor of een verbrandingsmotor aangedreven transportmiddel, hoofdzakelijk voor het vervoer van goederen die op een pallet staan, bijvoorbeeld in een magazijn en/of op bedrijfsterreinen.

Kenmerken

Vorkheftrucks worden door een zogenoemde vorkheftruckchauffeur bestuurd. De machines die voorzien zijn van een verbrandingsmotor hebben een dieselmotor of een lpg-motor. In België gebruikt men veelal diesel, in Nederland en Frankrijk is lpg veel couranter. Benzinemotoren worden bijna niet meer aangewend gezien de hoge brandstofkosten. In bedrijfshallen mogen vanwege de schadelijke uitstoot geen machines met dieselmotoren worden toegepast, maar wel met lpg-motoren. Voor de vorkheftrucks die met een elektromotor zijn uitgerust, wordt de energie in loodaccu's opgeslagen, die tevens als contragewicht dienen (de accu's van een gemiddelde heftruck wegen al gauw 1500 kg). De vorkheftrucks met verbrandingsmotor hebben een apart contragewicht.

Kenmerkend aan een vorkheftruck zijn de twee uitstekende platte, metalen 'stangen', de zogenaamde vork (in de volksmond ook wel lepels genoemd) aan de voorzijde, die onder een pallet kunnen worden gereden, waarna de vorken met een hefmechanisme kunnen worden opgetild zodat de pallet loskomt van de grond. Vorkheftrucks hebben drie, vier of zes wielen: twee of vier niet-sturende wielen aan de voorzijde en één of meer sturende wielen aan de achterzijde.

Een kooiconstructie beschermt de bestuurder tegen beknelling, wanneer de vorkheftruck onverhoopt omvalt en tegen afvallende lading. Bij het tillen van zware lasten en het vervoer over hellingen gebeuren dergelijke ongevallen regelmatig. Tegenwoordig wordt steeds meer een installatie toegepast met (automatisch) naar beneden bewegende stangen aan weerszijden van de chauffeur die hem op zijn plaats moeten houden als de heftruck kantelt. Helaas zijn veel heftrucks nog alleen uitgerust met een veiligheidsgordel, die vaak niet gebruikt wordt; als de chauffeur regelmatig uit moet stappen is zo'n gordel hinderlijk.

Tegenwoordig moet een bestuurder om veiligheidsredenen in het bezit zijn van een certificaat. Dit certificaat is dan vijf jaar geldig in heel Nederland.

Geschiedenis en varianten

Heftruck met klem

Lester M. Sears, oprichter van de Towmotor Corporation bouwde de eerste heftruck in 1919. Dit was een soort duwtractor die onder andere gebruikt werd voor het duwen van spoorwagons.

In het jaar 1922 zag de Truclift het eerste levenslicht onder de Amerikaanse merknaam Clark. Het was een evolutie tegenover concurrerende modellen. Het kon al goederen die op blokken geplaatst waren verplaatsen. Later werden hiervoor een soort van pallets uitgevonden. Dit was een grote en innovatieve uitvinding omdat de last niet steeds met de hand moest in of uitgeladen worden. Deze machine werd aangedreven door een LeRoi 4 cilinder benzinemotor. De trucklift was verkrijgbaar in 2 modellen. Ofwel had die een laadcapaciteit van 1800 kg of men kon ook opteren voor een zwaarder model die een maximale last van 4500 kg aankon. Dit model werd ongeveer 20 jaar geproduceerd. In deze tijd werden er natuurlijk heel wat aanpassingen aangebracht; zo werd het hefmechanisme vervangen werd door een hydraulisch systeem. Ook werd er een handige verandering gedaan in de bediening van de machine zodat ermee werken veel eenvoudiger werd.

In 1933 werd de eerste hedendaags uitziende heftruck op de markt gebracht door Clark onder de modelnaam Carloader, met een verbrandingsmotor en een hydraulisch hef- en inclineersysteem (inclineren: het voor- of achterover laten hellen van de hefmast). De heftruck werd nog meer verfijnd naar aanleiding van de Tweede Wereldoorlog waar de Amerikanen de heftruck als belangrijk transportmiddel gebruikten bij het in- en ontschepen van materiaal. Later volgden nog vernieuwingen zoals voorwielaandrijving, elektromotoren, enz. Er werden allerlei types ontwikkeld, zoals stapelaar, reachtruck, heftruck met meervoudige vorken, smalle gang truck, zijlader en de meeneemheftruck die men ook wel kooiaap noemt. Ook verschenen er hulpstukken, bijvoorbeeld voorzetstukken om allerlei ladingen te kunnen verplaatsen. Denk hierbij aan stenenklem, vatenklem, rollenklem, dozenklem, schrootgrijper, rondhoutgrijper, tapijtdoorn, sneeuwschuiver, schepbak of een kooi voor het veilig heffen van mensen met bediening van de hefmast vanuit de kooi. Daarnaast zijn er mogelijkheden om de heftruck te voorzien van een vorkenbord met vorkversteller. Met de vorkversteller kun je de breedte van de vork hydraulisch regelen. Deze is te verkrijgen in enkelvoudige uitvoering (met twee vorktanden ), maar ook in dubbele ( met vier vorktanden ) of zelfs driedubbele ( met zes vorktanden ) uitvoering.

Nederland

Heftruckcertificaat

Volgens de Arbowet moeten werknemers die een heftruck besturen, over voldoende deskundigheid beschikken om de veiligheid te waarborgen. Een werknemer moet geïnstrueerd zijn, maar hoe deze instructie eruit moet zien, daar zegt de wet niets over. Bij ongevallen waarbij een heftruck betrokken is, is het aan de werkgever om aan te tonen dat de bestuurder over voldoende deskundigheid beschikte. Daarom zijn er een aantal opleidingsorganisaties die heftrucktrainingen en -opleidingen aanbieden. Deze variëren van eendaagse trainingen tot meerdaagse opleidingen. Na afloop krijgt men dan meestal een certificaat of diploma. De geldigheid van de meeste certificaten of diploma's is vijf jaar. Er kan rekening gehouden worden met de verschillende categorieën heftrucks. Gebruikers zijndus niet zomaar volwaardig heftruckchauffeur, immers bestaan er kleine en grote heftrucks. Vanuit het arbobesluit is het werken met arbeidsmiddelen uitsluitend voor gecertificeerde gebruikers. Er wordt vanuit de inspectie szw (arbeidsinspectie) hier nauwlettend op gelet en bij overtreding hiervan kunnen boetes oplopen tot €2.250,00 per persoon aangezien dit aangemerkt kan worden als economisch delict.

Mediabestanden

Zie de categorie Forklift trucks van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Soorten vorkhheftrucks en toonaangevende producenten hiervan

Voor iedere lading is er een specifieke vorkheftruck beschikbaar. De volgende specifieke types zijn beschikbaar:

• De voorlader
• Stapelaar
• Hoogbouwtruck
• Zijlader
• Vierwegheftruck
• Terreinheftruck
• Pallettruck
• Orderverzameltruck

Toonaangevende Internationale Producenten van vorkheftrucks:

• Atlas
• BT
• Cesab
• Clark
• Daewoo
• Fiat
• Hubtex
• Hyundai
• Jumbo
• Jungheinrich
• Komatsu
• Linde
• Manitou
• Mitsubishi
• Still
• Toyota

Bronnen, noten en/of referenties