Brinellhardheid

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hardheid volgens Brinell.png

De hardheid volgens Brinell (HB), ook wel brinellhardheid, is een maat om de hardheid van een materiaal uit te drukken. De maat is vernoemd naar de Zweedse ingenieur Johan August Brinell (1849-1925) die deze maat inroduceerde in 1900. Het was de eerste wijd gebruikte hardheidsmaat in de metallurgie.

Methode[bewerken]

Bij de hardheidsmeting volgens Brinell wordt een kogel in het te testen materiaal gedrukt. Deze geharde stalen (of soms wolfraamcarbiden) kogel heeft meestal een diameter van 10,00 mm. Er wordt ook gemeten met kogels waarvan de diameter 5, 2,5 of 1 mm is. De keuze van de diameter is afhankelijk van het type materiaal dat men wil meten. In principe geldt: hoe harder het materiaal des te kleiner de kogel. De kracht waarmee gedrukt wordt, kan ingesteld worden in functie van het te onderzoeken materiaal. De grootte van de indrukking is een maat voor de hardheid van het materiaal. De diameter van de indrukking wordt met behulp van een formule omgerekend tot een getal dat de "Hardheid volgens Brinell" (HB) wordt genoemd:

met

HB : hardheid volgens Brinell (dimensieloos)
D : diameter van de kogel (mm)
d1 en d2 : twee loodrechte metingen van de diameter van afdruk (mm)
h : diepte (mm)
F : kracht (N)
g : gravitatie (aardversnelling)

Testbare materialen[bewerken]

Het materiaaloppervlak moet vlak en schoon zijn. Verder moet de dikte voldoende zijn zodat het materiaal niet vervormd wordt door de kogel; in de praktijk moet de dikte meer zijn dan 8× de diepte h van de indruk.

Voorbeelden[bewerken]

Gerangschikt van zacht naar hard materiaal.

Materiaal Brinellhardheid
Naaldhout (bijvoorbeeld den) 1,6 HBS 10/100
Loofhout 2,6 – 7,0 HBS 1,6 10/100
Lood 5,0 HB (zuiver lood; loodlegeringen kunnen variëren van 5,0 HB tot meer dan 22,0 HB)
Zuiver Aluminium 15 HB
Koper 35 HB
Brons 65 HB (constructie materiaal) - 95 HB (gietbrons)
Gehard AW-6060 Aluminium 75 HB
Staal (staal met een laag koolstofgehalte) 120 HB
18–8 (304) roestvast staal annealed 200 HB[1]
Glas 1550 HB
Gehard snelstaal 600 – 900 HB (HBW 10/3000)
Rhenium diboride 4600 HB

"HBW" duidt aan dat er een wolfraam kogel werd gebruikt. "HBS" duidt op een stalen kogel. De "10" is de diameter van de kogel in mm en de "3000" is de kracht in kilogramkracht (kgf).

Normen[bewerken]

  • Europese normen en ISO: EN ISO 6506-1; EN ISO 6506-2; EN ISO 6506-3 (voor metalen)
  • Amerikaanse ASTM-normen: ASTM E10

Zie ook[bewerken]