Chakravartin

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stele van een chakravartin, mogelijk Asoka de Grote. Amaravati, 1e eeuw v.Chr., Musee Guimet.

Een chakravartin (Sanskriet, Pali: चक्रवर्तिन्, samenstelling van चक्, chakra = wiel, cirkel; वर्तिन्, vartin = draaier; letterlijk: "draaier van het wiel" of "voor wie het wiel draait") is in de geschiedenis en cultuur van Zuid-Azië een titel voor een wereldheerser. Verschillende historische keizers droegen de titel chakravartin. De titel heeft een religieuze betekenis in zowel het hindoeïsme, boeddhisme als jainisme. De chakravartin wordt in religieuze teksten beschreven als een universeel heerser wiens rijk geen grenzen kent. Hij wordt geacht het toonbeeld van een ideale heerser te zijn, die volgens de dharma (de religieuze regels) regeert. Hij ondersteunt de zwakken en zorgt ervoor dat het recht geschiedt.

In de hindoeïstische mythologie worden chakravartins op verschillende manieren genoemd. De Maitrayaniya Upanishad gebruikt de term chakravartin voor heersers die hun macht opgaven om een ascetisch leven te gaan leiden. Verschillende historische vorsten, zoals Chandragupta Maurya, sleten hun laatste dagen inderdaad als asceet. In de Mahabharata worden twaalf mythische chakravartins genoemd. De eerste was Bharata. De officiële Hindi naam van de Republiek India, "Bharat" (Hindi: भारत) is van deze mythologische figuur afgeleid. Verschillende historische dynastieën claimden af te stammen van in de Mahabharata genoemde chakravartins. De Chola's bijvoorbeeld beweerden afstammelingen van Shibi te zijn.

In boeddhistische teksten, zoals de Pali-canon, wordt de chakravartin gelijkgesteld met de Boeddha, die geacht wordt met zijn eerste lezing in Sarnath het wiel van dharma (de dharmachakra) in beweging te hebben gezet.

Volgens de jainistische kosmologie zullen bij elke halve ronde van het wiel der tijd 62 bijzondere personen leven, waarvan er 12 chakravartins zijn (24 anderen zijn tirthankara's, religieuze leermeesters). Volgens de jainistische leer zal de chakravartin na zijn dood ofwel in de hel, ofwel in de hemel worden wedergeboren (afhankelijk van of zijn regering goed dan wel slecht was), ofwel het Nirwana bereiken.

Historisch zijn er in de Indiase Oudheid en Middeleeuwen verschillende heersers en dynastieën geweest die zich chakravartin lieten noemen. De eerste keizer die met zekerheid de titel droeg was Asoka (3e eeuw v.Chr.). De Gupta's en Harsha lieten zich ook chakravartin noemen.

Bronnen

  • (en) Soundara Rajan, K.V.; 1962: The Chakravartin Concept and the Chakra (wheel), Journal of Oriental Research, Madras 27, p. 85–90.