De lachende cavalier

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf De lachende Cavalier)
Ga naar: navigatie, zoeken
De lachende cavalier
Cavalier soldier Hals-1624x.jpg
Museum Wallace Collection
Locatie Londen, Verenigd Koninkrijk
Kunstenaar Frans Hals
Jaar 1624
Type olieverfschilderij
Afmetingen 83 × 67.3 cm
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

De lachende cavalier, ook wel De Hollandse ridder getiteld, is een bekend schilderij van de Nederlandse schilder Frans Hals. Het toont een zelfverzekerde man uit de nieuwe burgerij in zwierige schutterskleding. Het schilderij is in 1624 gemaakt op canvas en is 83 bij 67,3 centimeter. Het bevindt zich in de Wallace Collection te Londen.

Historie[bewerken]

Hals was gedurende zijn leven erg succesvol, met name ook als portretschilder, maar na zijn dood in 1666 zou zijn roem enigszins tanen. In de loop van de negentiende eeuw echter tekende zich hierin een kentering af en steeg zijn reputatie tot grote hoogte, zodanig dat hij Rembrandt van Rijn naar de kroon stak. Een markerend moment daarin was de veiling van De lachende cavalier in 1865, toen de markies van Hertford tot verbazing van iedereen de baron Von Rothschild overbood tegen zes keer de inzet. Op dat moment was het werk nog simpelweg getiteld Portret van een man. Toen het echter in 1888 werd uitgeleend voor een expositie bij de Royal Academy of Arts kreeg het zijn huidige titel De lachende cavalier, hoewel de duiding cavalier twijfelachtig is: waarschijnlijk betreft het gewoon een prominent burger in een hoedanigheid als lid van een gilde of schutterij.

De kunstverzameling van de markies van Hertford en zijn zoon Sir Richard Wallace, zou uiteindelijk de basis vormen van het museum de Wallace Collection, gesticht in 1897, zich nog steeds bevindend in de woning van de familie te Londen. Ook De lachende cavalier maakt nog altijd deel uit van deze collectie. Richard Wallace liet in zijn legaat bepalen dat het portret niet uitgeleend mocht worden. Het heeft het museum dan ook nooit meer verlaten.

Afbeelding[bewerken]

De lachende cavalier is exemplarisch voor de stijl van Hals. Kunsthistoricus Ghislain Kieft noemt het werk in De schilderkunst der lage landen[1] "overrompelend". De afgebeelde figuur gaat zwierig gekleed in rijke modieuze kledij, met een prachtig geborduurd wambuis, een extravagante kanten kraag en imposante manchetten. Met name de kleding van de man is met groot technisch meesterschap afgebeeld. De weergave van de delicate kant aan de mouwen en de stevige glanspunten op de geborduurde motiefjes is erg verfijnd. Tegelijkertijd zien we elders vrijmoedige penseelstreken, bijvoorbeeld in de zwarte krabbels op de sjerp. Op de mouwen zijn een groot aantal liefdessymbolen te zien: flakkerende toortsen, liefdesknopen, harten en pijlen, bijen. Dit kan er op wijzen dat het hier een verlovingsportret betreft.[2]

Hals: Portret van Tieleman Roosterman, 1634, Cleveland Museum

Een inscriptie rechtsboven in het portret wijst erop dat de geportretteerde man 26 jaar oud was toen het schilderij in 1624 werd geschilderd. Lange tijd was volledig onbekend wie de afgebeelde persoon was, maar kunsthistoricus en Hals-kenner Pieter Biesboer wijst in een studie uit 2012[3] op koopman Tieleman Roosterman (1598-1673), die ook in 1634 door Hals zou worden geportretteerd. Wie het ook moge zijn, uit alles blijkt 's mans succes. Hij oogt uiterst zelfverzekerd. Ten halve afgebeeld tegen een egaal groene achtergrond, ziet hij de kijker enigszins vanuit de hoogte aan, het hoofd een beetje opgetild. Tegelijkertijd twinkelen zijn ogen en is zijn glimlach geamuseerd, mogelijk zelfs een beetje laatdunkend, "alsof er net iets doms is gezegd", aldus Kieft. Hals had de gewoonte om zijn modellen tijdens het poseren aan een concrete situatie te laten denken waarop ze moesten reageren, waardoor zijn portretten vaak iets fotografisch kregen, avant la lettre.

Literatuur en bronnen[bewerken]

  • Stephen Farthing: 1001 Schilderijen die je gezien moet hebben. Librero, 2012, blz. 222. ISBN 978-90-8998-209-4
  • Hans Vlieghe, Ghislain Kieft, Christina J.A. Wansink: De schilderkunst der lage landen, deel 2. Amsterdam University Press, 2007, blz. 148. ISBN 978-90-5356-833-0

Externe links[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. De schilderkunst der lage landen, deel 2, blz. 148.
  2. Cf. Farthing, blz. 222.
  3. Pieter Biesboer, “De lachende cavalier van Frans Hals: een mogelijke identificatie als Tieleman Roosterman (1597-1672), Londen: Wallace Collection”, in Face Book: studies on Dutch and Flemish Portraiture of the 16th-18th Centuries, 63 essays on portraiture, 2012