Grote of Sint-Maartenskerk (Tiel)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Sint-Maartenskerk (Tiel)
Grote of Sint-Maartenskerk
Plaats Tiel
Gewijd aan Martinus van Tours
Coördinaten 51° 53′ NB, 5° 26′ OL
Gebouwd in 1420-1450
Restauratie(s) 1965
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  35568
Lijst van rijksmonumenten in Tiel
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Grote of Sint-Maartenskerk is een kerk in Tiel in de provincie Gelderland. Het is een onvoltooide laatgotische kruiskerk, bestaande uit een schip met klokkentoren en een losstaande sacristie. De kerk liep in 1944/45 zware oorlogsschade op.

De klokkentoren is van tufsteen, de schepen zijn van baksteen. De hoofdbeuk en noordbeuk dateren uit 1420–1430, de dubbele zuidbeuk uit 1450 en de doopkapel in de zuidelijke zuidbeuk uit 1558. Deze werd onder een vier jaar eerder tot stand gekomen librije gebouwd.

De kerk is gebouwd in 10 gedaantes. De eerste versie van deze kerk was een romaans zaalkerkje. Deze kerk zou in het jaar 1000 de basis zijn van de stad Tiel. Na de oorlog werd deze kerk opnieuw hersteld en werd er aan de kerk een parochie of kerkkantoortje gebouwd. Na het herstel van deze kerk werd doormiddel van een archeologisch onderzoek de oorspronkelijke fundamenten van het koor blootgelegd. De fundamenten zijn op de oppervlakte van het Kerkplein te zien. Ook werden er in de kerk verschillende onderzoeken gedaan op archeologische basis. De Maartenskerk is het oudste gebouw van de stad. De toren was ooit het hoogste punt van de stad. Zo rond 2014-2016 bouwde hotelketen Van der Valk (bedrijf) een hoteltoren aan de A15 bij Tiel. Deze hoteltoren versloeg het hoogte record van de huidige Maartenstoren. De Maartenskerk met zijn laatgotische toren kenmerkt zich als een wakend symbool voor de stad dit tezamen met de bijbehorende elegantie waar de kerk zo bekend om is. De toren is door zijn elegantie ook rijk door zijn ranke vorm en beiaard status.

In 1558 werd onder Cornelis Frederiks begonnen met een grootscheepse uitbreiding, maar het koor en transept werden ten gevolge van de Reformatie niet voltooid en werden in 1731 weer afgebroken. Alleen de sacristie bleef als vrijstaand gebouw behouden.

De kerk wordt door de Protestantse Gemeente Tiel nog maandelijks voor diensten gebruikt en is tevens in gebruik als concertlocatie.

Toren van de Sint-Maartenskerk

Carillon[bewerken | bron bewerken]

Melaatsenluikje in de Sint-Maartenskerk waardoor zieken in de Middeleeuwen de mis konden bijwonen

In de 16e eeuw zijn tien klokken gehangen die bij verschillende gelegenheden geluid konden worden. Van deze klokken resteert alleen de klok genaamd Salvator nog.[1] Het carillon is in 1964 geplaatst. Op 5 september 2014 werd het 50-jarig bestaan gevierd middels een programma met uitvoeringen.

Externe links[bewerken | bron bewerken]

Zie de categorie Grote of Sint-Maartenskerk (Tiel) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.