Gelderland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Gelderland (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Gelderland.
Gelderland
Provincie van Nederland Vlag van Nederland
Provincievlag Provinciewapen
(Details) (Details)
Kaart: Provincie Gelderland in Nederland Zeeland Zuid-Holland Baarle-Hertog Noord-Brabant Groningen Duitsland Limburg Friesland Flevoland Drenthe Noord-Holland IJsselmeer Utrecht Overijssel Gelderland Frankrijk België Noordzee
Over deze afbeelding
Geografie
Hoofdstad Arnhem
Oppervlakte
- Land
- Water
5.136,51 km²
4.971,76 km²
164,75 km²
Coördinaten 52° 5′ NB, 5° 55′ OL
Bevolking
Inwoners (augustus 2015) 2.031.123
– Bevolkingsdichtheid 409 inw./km²
– Aantal gemeenten 54
Politiek
Commissaris van
de Koning
(lijst)
Clemens Cornielje (VVD)
Overige informatie
Volkslied Ons Gelderland
Religie (1999) Protestant 31%
Katholiek 29%
ISO 3166 NL-GE
Website www.gelderland.nl
Detailkaart
2016-P05-Gelderland.jpg
Foto's
Regio indeling Gelderland.svg
Regio indeling Gelderland
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Satellietfoto Gelderland

Gelderland (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Nedersaksisch: Gelderlaand) is de grootste provincie van Nederland. De provincie is gelegen in het midden en oosten van Nederland en wordt in het noordoosten begrensd door Overijssel, in het oosten door de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, in het zuiden door Limburg en Noord-Brabant, in het uiterste zuidwesten door Zuid-Holland, in het westen door de provincie Utrecht, in het noordwesten door de Veluwerandmeren, met aan de overkant Flevoland. De hoofdstad is Arnhem. De stad met de meeste inwoners is Nijmegen en qua oppervlakte is Apeldoorn de grootste gemeente.

Geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie geschiedenis van Gelderland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Geografie[bewerken]

Gelderland is, naar landoppervlakte, de grootste provincie van Nederland. Qua totale oppervlakte, inclusief wateroppervlakte, is Friesland de grootste provincie. De provincie kent 54 gemeenten. Nijmegen, Arnhem en Apeldoorn zijn de grootste steden. Gelderland heeft verschillende landstreken, waaronder de Veluwe, de Gelderse Vallei, de Betuwe, de Bommelerwaard, de Tielerwaard, het Land van Maas en Waal, het Rijk van Nijmegen, de Liemers en de Achterhoek.

Gelderland wordt doorsneden door de Rijn met zijn aftakkingen Waal en IJssel. De Maas vormt de grens met Noord-Brabant. Het hoogste punt van Gelderland is het Signaal Imbosch (109,9 m) op de Veluwe.

Rechterlijke indeling[bewerken]

Sinds 1 april 2013 is er één arrondissement Gelderland met vier zittingsplaatsen: Arnhem, Nijmegen, Zutphen en Apeldoorn.[1] Voor 1 januari 2013 kende Gelderland twee arrondissementen: het Arrondissement Arnhem en het Arrondissement Zutphen. Tussen 1 januari en 1 april maakte Gelderland deel uit van het Arrondissement Oost-Nederland.

Aangrenzende provincies[bewerken]

   Aangrenzende provincies   
 Utrecht   Flevoland   Overijssel 
 Zuid-Holland  Brosen windrose nl.svg  Noordrijn-Westfalen 
 Noord-Brabant   Limburg    

Grootste gemeenten[bewerken]

Onderstaand een overzicht van de grootste (naar aantal inwoners) Gelderse gemeenten per 1 april 2016 (bron: CBS) Uit de laatste kolommen blijkt de groei per gemeente. Tussen ( ) de rangorde.

Gemeente Inwonertal 2016 Inwonertal 1947 Inwonertal 1930 Inwonertal 1899 Opmerkingen
1. Nijmegen 172.322 106.523 (1.) 81.699 (1.) 42.756 (2.)
2. Apeldoorn 159.249 83.449 (3.) 60.332 (3.) 25.761 (3.) De stad Apeldoorn heeft zelf 140.452 inwoners.
3. Arnhem 154.497 97.350 (2.) 78.201 (2.) 56.812 (1.)
4. Ede 112.593 42.618 (4.) 30.688 (4.) 15.195 (5.)
5. Doetinchem 56.878 19.953 14.330 8.515 Voor 1899 zijn Stad en Ambt Doetinchem bij elkaar opgeteld
6. Barneveld 55.612 19.064 14.107 7.846
7. Zutphen 47.016 21.714 (5.) 19.732 (5.) 18.381 (4.) 1 januari 2005 is Warnsveld toegevoegd aan Zutphen
8. Overbetuwe 47.035 15.226 Sinds 1 januari 2005 zijn Elst, Heteren en Valburg samengevoegd tot Overbetuwe
9. Lingewaard 46.012 13.039 Sinds 1 januari 2001 zijn Bemmel, Gendt en Huissen samengevoegd tot Lingewaard
10. Harderwijk 46.024 11.124 8.661 7.327

Onderstaand een overzicht van de grootste (naar oppervlakte) Gelderse gemeenten

Gemeente Landoppervlakte (in km2)
1. Apeldoorn 339,91
2. Ede 318,25
3. Bronckhorst 283,56
4. Berkelland 258,69
5. Lochem 213,20
6. Barneveld 175,96
7. Epe 156,29
8. Winterswijk 138,15
9. Oude IJsselstreek 136,40
10. Buren 134,26

Politiek[bewerken]

Zetelverdeling Provinciale Staten 2011
1rightarrow blue.svg Zie politiek in Gelderland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Gelderland wordt in de periode 2015-2019 bestuurd door een coalitie van VVD, PvdA, CDA en D66. Commissaris van de koning(in) is Clemens Cornielje (VVD).

Cultuur[bewerken]

Er zijn vele musea vooral in de grotere plaatsen zoals onder andere het Nederlands Openluchtmuseum en Museum voor Moderne Kunst in Arnhem, Museum Het Valkhof in Nijmegen, het Paleis Het Loo in Apeldoorn en in Ede het Kröller-Müller Museum. Ook beschikken enkele steden over een groot theater zoals het Musis Sacrum in Arnhem en Concertgebouw de Vereeniging. Grote, gerenommeerde poppodia zijn Luxor Live en Doornroosje, en de GelreDome in Arnhem biedt concerten aan van grote artiesten.

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van musea in Gelderland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Evenementen[bewerken]

In vele (grote) plaatsen worden evenementen gehouden. Ook zijn er in de kleinere plaatsen en dorpen vaak jaarmarkten, braderieën, muziek- en sportevenementen of andere jaarlijks terugkerende evenementen. De meest bezochte evenementen in Gelderland zijn de Vierdaagsefeesten (gelijktijdig georganiseerd met de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen), World Statues Festival, Zwarte Cross, Fruitcorso, Bloemencorso Lichtenvoorde en de Aaltjesdagen.

Sport[bewerken]

Voetbal[bewerken]

Gelderland is de thuisbasis van 4 betaald voetbalclubs. Twee clubs spelen in de Eredivisie, te weten Vitesse en N.E.C.. De Graafschap en Achilles '29 spelen in de Jupiler League.

Naast deze ploegen hebben ook andere clubs betaald voetbal gespeeld. Als laatste verdween AGOVV uit Apeldoorn, na een faillissement in 2013. AGOVV heeft later een doorstart gemaakt en speelt sindsdien op amateurniveau.

In de Tweede divisie spelen vier Gelderse ploegen. De Treffers uit Groesbeek, TEC VV uit Tiel, FC Lienden uit Lienden en Jong Vitesse uit Arnhem.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]