Gelderland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Gelderland (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Gelderland.
Gelderland
Provincie van Nederland Vlag van Nederland
Provincievlag Provinciewapen
(Details) (Details)
Kaart: Provincie Gelderland in Nederland Zeeland Zuid-Holland Baarle-Hertog Noord-Brabant Groningen Duitsland Limburg Friesland Flevoland Drenthe Noord-Holland IJsselmeer Utrecht Overijssel Gelderland Frankrijk België Noordzee
Over deze afbeelding
Geografie
Hoofdstad Arnhem
Oppervlakte
- Land
- Water
5.136,51 km²
4.971,76 km²
164,75 km²
Coördinaten 52° 5′ NB, 5° 55′ OL
Bevolking
Inwoners (augustus 2015) 2.031.123
– Bevolkingsdichtheid 409 inw./km²
– Aantal gemeenten 54
Politiek
Commissaris van
de Koning
(lijst)
Clemens Cornielje
Overige informatie
Volkslied Ons Gelderland
Religie (1999) Protestant 31%
Katholiek 29%
ISO 3166 NL-GE
Website www.gelderland.nl
Detailkaart
2016-P05-Gelderland.jpg
Foto's
Regio indeling Gelderland.svg
Regio indeling Gelderland
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Satellietfoto Gelderland

Gelderland (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Nedersaksisch: Gelderlaand) is de grootste provincie van Nederland. De provincie is gelegen in het midden en oosten van Nederland en wordt in het noordoosten begrensd door Overijssel, in het oosten door de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, in het zuiden door Limburg en Noord-Brabant, in het uiterste zuidwesten door Zuid-Holland, in het westen door de provincie Utrecht, in het noordwesten door de Veluwerandmeren, met aan de overkant Flevoland. De hoofdstad is Arnhem. De stad met de meeste inwoners is Nijmegen.

Geografie[bewerken]

Gelderland is, naar landoppervlakte, de grootste provincie van Nederland. Qua totale oppervlakte, inclusief wateroppervlakte, is Friesland de grootste provincie.

Regio-indeling[bewerken]

De 54 gemeenten van Gelderland zijn onderverdeeld in zes regio's:[1][2]

  • Arnhem Nijmegen, voormalige stadsregio op strategisch knooppunt van (inter)nationale weg-, water- en spoorverbindingen, sinds 2016 GO Arnhem Nijmegen
  • Achterhoek, waaronder een deel van de streek de Liemers, karakteristiek kleinschalig landschap, lage bewoningsdichtheid
  • Stedendriehoek, karakteristiek is het contrast tussen de dynamiek van het netwerk Apeldoorn-Deventer-Zutphen en de rust van de landelijke omgeving
  • Food Valley (De Vallei), ligt op de overgang tussen Randstad en Oost-Nederland
  • Rivierenland, waaronder een deel van de Betuwe, bekend om zijn fruitteelt, vormt de binnentuin van Nederland
  • Noord Veluwe, met het grootste aaneengesloten bosareaal van Nederland.

Andere Gelderse gebieden zijn het Rijk van Nijmegen, de Veluwezoom, de Liemers, de Gelderse Vallei, de Bommelerwaard, de Tielerwaard, het Land van Maas en Waal en de IJsselvallei.

Gelderland wordt doorsneden door de Rijn met zijn aftakkingen Waal en IJssel. De Maas vormt de grens met Noord-Brabant. Het hoogste punt van Gelderland is het Signaal Imbosch (109,9 m) op de Veluwe.

Tabel gemeentelijke samenstelling per regio[bewerken]

De tabel geeft aan welke gemeenten tot welke regio behoren. De tabel gaat uit van de WGR-gebieden waarbij in drie regio's gemeenten van buiten Gelderland zijn opgenomen. Het aantal inwoners en de oppervlakten zijn in de tabel per WGR-gebied aangegeven, dus inclusief de niet provinciale gemeenten.

Regio in Gelderland (WGR-gebied) Oppervlakte Aantal inwoners 1-01-2015 Gemeenten in Gelderland Gemeenten buiten Gelderland
Achterhoek 1.240,73 km² 298.961 Aalten, Berkelland, Bronkhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Winterswijk
Food Valley (De Vallei) 695,66 km² 340.092 Barneveld, Ede, Nijkerk, Scherpenzeel, Wageningen Utrecht: Renswoude, Rhenen, Veenendaal
Noord-Veluwe 621,95 km² 197.231 Elburg, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Heerde, Nunspeet, Oldebroek, Putten
Rivierenland 798,36 km² 255.330 Buren, Culemborg, Druten, Geldermalsen, Lingewaal, Maasdriel, Neder-Betuwe, Neerijnen, Tiel, West Maas en Waal, Zaltbommel
Stedendriehoek 1.072,42 km² 413.765 Apeldoorn, Brummen, Epe, Lochem, Voorst, Zutphen Overijssel: Deventer
Stadsregio subregio Arnhem 713,96 km² 450.251 Arnhem, Doesburg, Duiven, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rijnwaarden, Rozendaal, Westervoort, Zevenaar
Stadsregio subregio Nijmegen 308,46 km² 285.642 Berg en Dal, Beuningen, Heumen, Nijmegen, Wijchen LImburg: Mook en Middelaar

Rechtelijke indeling[bewerken]

Tot 1 januari 2013 kende Gelderland twee arrondissementen.

  • Arrondissement Arnhem met de gemeenten: Arnhem, Barneveld, Beuningen, Buren, Culemborg, Doesburg, Druten, Duiven, Ede, Geldermalsen, Groesbeek, Heumen, Kesteren, Lingewaal, Lingewaard, Maasdriel, Millingen aan de Rijn, Neerijnen, Nijkerk, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Rijnwaarden, Scherpenzeel, Tiel, Ubbergen, Wageningen, West Maas en Waal, Westervoort, Wijchen, Zaltbommel, Zevenaar.
  • Arrondissement Zutphen met de gemeenten: Aalten, Apeldoorn, Berkelstreek, Bronckhorst, Brummen, Doetinchem, Elburg, Epe, Ermelo, Groenlo, Harderwijk, Hattem, Heerde, Lochem, Montferland, Nunspeet, Oldebroek, Putten, Terborg, Voorst, Winterswijk, Zutphen.

Vanaf 1 januari 2013 is het rechtsgebied samengevoegd tot één arrondissement Gelderland met vier zittingsplaatsen, Arnhem, Nijmegen, Zutphen en Apeldoorn.[3]

Aangrenzende provincies[bewerken]

   Aangrenzende provincies   
 Utrecht   Flevoland   Overijssel 
 Zuid-Holland  Brosen windrose nl.svg  Noordrijn-Westfalen 
 Noord-Brabant   Limburg    

Geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie geschiedenis van Gelderland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Grootste gemeenten[bewerken]

Onderstaand een overzicht van de grootste (naar aantal inwoners) Gelderse gemeenten per 1 april 2016 (bron: CBS) Uit de laatste kolommen blijkt de groei per gemeente. Tussen ( ) de rangorde.

Gemeente Inwonertal 2016 Inwonertal 1947 Inwonertal 1930 Inwonertal 1899 Opmerkingen
1. Nijmegen 172.322 106.523 (1.) 81.699 (1.) 42.756 (2.)
2. Apeldoorn 159.249 83.449 (3.) 60.332 (3.) 25.761 (3.) De stad Apeldoorn heeft zelf 140.452 inwoners.
3. Arnhem 154.497 97.350 (2.) 78.201 (2.) 56.812 (1.)
4. Ede 112.593 42.618 (4.) 30.688 (4.) 15.195 (5.)
5. Doetinchem 56.878 19.953 14.330 8.515 Voor 1899 zijn Stad en Ambt Doetinchem bij elkaar opgeteld
6. Barneveld 55.612 19.064 14.107 7.846
7. Zutphen 47.016 21.714 (5.) 19.732 (5.) 18.381 (4.) 1 januari 2005 is Warnsveld toegevoegd aan Zutphen
8. Overbetuwe 47.035 15.226 Sinds 1 januari 2005 zijn Elst, Heteren en Valburg samengevoegd tot Overbetuwe
9. Lingewaard 46.012 13.039 Sinds 1 januari 2001 zijn Bemmel, Gendt en Huissen samengevoegd tot Lingewaard
10. Harderwijk 46.024 11.124 8.661 7.327

Politiek[bewerken]

Zetelverdeling Provinciale Staten 2011
1rightarrow blue.svg Zie politiek in Gelderland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Gelderland wordt in de periode 2015-2019 bestuurd door een coalitie van VVD, PvdA, CDA en D66. Commissaris van de koning(in) is Clemens Cornielje (VVD).

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]