Rheden (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rheden
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Rheden Wapen van de gemeente Rheden
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Rheden (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Vlag Gelderland Gelderland
Coördinaten 52° 0′ NB, 6° 2′ OL
Algemeen
Oppervlakte 84,35 km²
- land 81,76 km²
- water 2,59 km²
Inwoners (1 april 2016) 43.793? (536 inw./km²)
Bestuurscentrum De Steeg
Belangrijke verkeersaders A348 N348
Station(s) Velp·Rheden·Dieren
Politiek
Burgemeester (lijst) Petra van Wingerden-Boers (VVD)
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 33.600 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 204.000
WW-uitkeringen (2014) 49 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 6880-6883, 6950-6953, 6955-6957, 6990-6991, 6994
Netnummer(s) 026, 0313
CBS-code 0275
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 11355
Website www.rheden.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Rheden
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Rheden, maart 2017

Rheden (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland. De gemeente telt 43.793 inwoners (1 april 2016, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 84,29 km² (waarvan 22 km² water). De gemeente Rheden maakt deel uit van de stadsregio-subregio Arnhem.

De gemeente is genoemd naar de plaats Rheden, een van haar kernen, en ligt ten oosten van Arnhem. De Veluwe fungeert als noordelijke grens en de IJssel als zuidelijke grens. De dorpen liggen als een gordel in deze strook tussen bos en rivier. Het grondgebied van de gemeente omvat enerzijds de stuwwal, heuvels, bossen, heidevelden en beken van de Veluwezoom en anderzijds de IJsselvallei met de als Natura 2000-gebied aangewezen uiterwaarden.

Omdat de twee grootste plaatsen, Velp en Dieren, aan de west- respectievelijk oostrand van de gemeente liggen, is het gemeentehuis in het centraal gelegen dorp De Steeg gevestigd.

Geschiedenis[bewerken]

Al voor de jaartelling vestigden mensen zich op de Veluwe. De oudste vermeldingen van dorpen van de gemeente Rheden dateren uit de 9e eeuw, te weten Velp en Dieren. Aan de voet van de Veluwezoom ontstonden veel landgoederen, die een vrijwel ononderbroken rij vormden van Arnhem tot Dieren. Voorbeelden zijn Kasteel Middachten (14e eeuw), Kasteel Biljoen (16e eeuw) en Huis Rhederoord (18e eeuw). De landgoederen en hun bewoners verschaften de lokale bevolking werk. De kastelen boden tevens een veilig heenkomen in tijden van onrust.

De gemeente Rheden ontstond in 1573 toen de schoutambten Velp en Rheden samengevoegd werden tot het schoutambt Rheden. De keuze voor de naam Rheden werd gemaakt omdat het Rhedense schoutambt meer inwoners telde. De gemeente werd op 1 januari 1812 verdeeld in twee nieuwe gemeenten: Dieren en Velp. Reeds op 1 januari 1818 werd de oude toestand hersteld.

Tussen 1650 en ca. 1900 waren er in het dorp Rheden zeven buitenplaatsen: Scherpenhof, Den Brink, Heuven, De Kruishorst, Snippendaal (tot 1916 behoorde deze tot De Kruishorst), Rhederhof en Valkenberg.[1]

In de loop van de 19e eeuw vestigden veel renteniers en gepensioneerden zich in de gemeente Rheden, met name in De Steeg en Velp. De nabije aanwezigheid van een stad (Arnhem) en de mooie natuur waren factoren die de groei van de gemeente Rheden stimuleerden. In honderd jaar tijd verviervoudigde het inwoneraantal van 5000 naar 23.000. Het dorp Velp is nu het grootste dorp van de gemeente.

Wapen van de gemeente[bewerken]

Het wapen van de gemeente Rheden, waarvan de kleuren terugkomen in de vlag van de gemeente, is het wapen van het oude, adellijke geslacht Van Baer (ook geschreven als Baar of Bahr). Dit geslacht, dat zich aanvankelijk Van Rheden noemde, heeft in de middeleeuwen verscheidene bezittingen in Gelderland gehad. Vandaar dat dit wapen ook voorkomt in dat van de gemeente Renkum en de voormalige gemeente Angerlo. De officiële omschrijving is "Van goud, beladen met een rechterschuinbalk van keel, gebroken met een barensteel van drie hangers van lazuur".
Het oorspronkelijke bezit van het geslacht Van Baer/Van Rheden omvatte delen van de Oostelijke Veluwezoom en het aangrenzende IJsseldal. In een akte uit 1342 wordt echter de heerschappij over Velp, Oosterbeek en het Betuuwse Driel overgedragen aan hertog Reinoud II van Gelre. Het bezit van de familie beperkt zich dan tot de Bannerij van Bahr en Lathum op de rechteroever van de IJssel.
De naam Van Rheden moet niet verward worden met die van het geslacht Van Reede of Van Rheede. Dit laatste geslacht is oorspronkelijk afkomstig uit het plaatsje Rhede (Borken) in Westfalen en maakte pas later deel uit van het Gelderse en Utrechtse ridderschap. In de 17e eeuw komt een telg uit dit geslacht door huwelijk in bezit van het in de huidige gemeente Rheden gelegen Kasteel Middachten.

Kernen[bewerken]

De gemeente telt, per 1 januari 2013, zeven dorpen, gerangschikt naar inwoneraantal:

Dorp Inwoneraantal
Velp 17.723
Dieren 14.340
Rheden 7.614
De Steeg 1.122
Ellecom 1.104
Spankeren 958
Laag-Soeren 835

Cultuur[bewerken]

Bezienswaardigheden[bewerken]

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en oorlogsmonumenten, zie:

Kunst in de openbare ruimte[bewerken]

In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

Evenementen[bewerken]

  • Rhedense Fiets4daagse
  • Zomerfeest aan de IJssel, augustus (Dieren)
  • Posbankloop
  • Schaapscheerdersfeest (3e zaterdag van Juni in Rheden)

Zetelverdeling gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Rheden bestaat uit 27 zetels. Hieronder volgt de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij 1994 1998 2002 2006 2010 2014
D66 4 1 1 - 3 5
SP - - - 3 2 5
CDA 6 5 5 4 4 4
VVD 6 6 5 4 6 4
PvdA 8 8 6 7 5 4
GroenLinks 2 2 2 2 3 2
GemeenteBelangen1 - 3 5 6 3 1
GPR/B1 2 - - - - - 1
ChristenUnie3 1 1 1 1 1 1
Leefbaar Rheden - - 2 - - -
AOV/Unie55+ - 1 - - - -
Totaal 27 27 27 27 27 27
  1. Op 22 maart 2010, kort na de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart 2010, stapten raadsleden Rook en Pieper uit de fractie van GemeenteBelangen en gingen verder als de Groep Pieper. GemeenteBelangen moest vanaf 22 maart 2010 verder als eenmansfractie.
  2. Vanaf de gemeenteraadsverkiezingen 2014 is de naam Groep Pieper-Rook/Burgerbelangen.
  3. Deed in 1994 en 1998 mee als combinatie RPF/GPV.

Stedenbanden[bewerken]

Rheden heeft stedenbanden met de volgende twee steden:[2]

Bekende inwoners[bewerken]

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Rozendaal      Brummen 
 Arnhem  Brosen windrose nl.svg  Bronckhorst,
Doesburg 
 Westervoort   Zevenaar    

Hoewel Duiven ten (zuid)westen van Rheden ligt, grenzen deze gemeenten niet aan elkaar. De smalle strook ten zuiden van de IJssel die Rheden en Duiven van elkaar scheidt, hoort bij Westervoort.

Externe link[bewerken]