Veluwsche Stoomtrein Maatschappij

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Veluwsche Stoomtrein Maatschappij (VSM)
Station Beekbergen.jpg
Algemene informatie
Land Vlag van Nederland Nederland
Hoofdvestiging Beekbergen
Actief 1975-heden
Website www.stoomtrein.org
Beheer
Trajecten Dieren – Apeldoorn
Trajectlengte 22 km
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer
Duitse stoomlocs (23 071 en 50 3654) van de VSM
Duitse stoomlocs (52 532 en 52 8053) van de VSM
Stoomloc DB 64 415 van de VSM
Trein van de VSM met Oostenrijkse rijtuigen tijdens een winterrit.
Een tweetal loc's Baureihe 50 en rangeerloc NS 636 te Loenen ('Terug naar Toen' 2012).
Stoomloc DR 52 8091-2 stond enige tijd bij het AMC in Amsterdam-Zuidoost voordat deze naar de VSM kwam.
Locomotief DR 52 8139 met tender voor te Station Beekbergen in 1995.
Station Beekbergen, perronzijde in 1995.

De Veluwsche Stoomtrein Maatschappij (VSM) is een stoomtreinmaatschappij die een toeristische treindienst op de spoorlijn Dieren - Apeldoorn op de Veluwe exploiteert in de Nederlandse provincie Gelderland.

De stoomtreinritten zijn populair bij toeristen en daarom rijdt de VSM vooral in het vakantieseizoen. de route is Apeldoorn-Beekbergen-Loenen-Eerbeek-Dieren

Geschiedenis[bewerken]

De VSM is een vrijwilligersorganisatie en is opgericht in 1975. In het jaar daarvoor vatten enkele personen uit het lokale toeristische bedrijfsleven het plan om een nieuwe toeristische attractie op te richten in de vorm van een stoomspoorlijn. De NS gaf toestemming om op de goederenspoorlijn tussen Apeldoorn en Dieren te rijden.[1]

Materieel[bewerken]

De VSM startte de treindienst op 14 juli 1975 met de kort daarvoor verworven stoomlocomotief 094 055, afkomstig van de Deutsche Bundesbahn. Wegens de slechte staat waarin deze verkeerde, werd deze al in 1976 afgevoerd en vervangen door o.a. de locs 23 076 en 80 036. In de volgende jaren werd de collectie stoomlocomotieven verder uitgebreid. De VSM beschikt in 2015 over 19 stoomlocomotieven en 22 diesellocomotieven. Voorts zijn er meer dan 30 spoorwegrijtuigen en vele goederenwagens. Het materieel is ondergebracht bij de werkplaats van de VSM in Beekbergen (op de grens met het dorpje Lieren), in de werkplaats te Apeldoorn en op verschillende plaatsen langs de spoorlijn waar men over uitwijksporen beschikt.

Locomotieven[bewerken]

De meeste stoomlocomotieven zijn afkomstig uit Duitsland, van de Deutsche Bundesbahn en de Deutsche Reichsbahn. Ook zijn er twee locs uit Polen en één uit Oostenrijk.

De VSM beschikt over stoomlocomotieven van de Duitse Baureihen 23, 41, 44, 50, 52, 52.80, 64 en 80 en de Poolse TKp 23 en TKp 5353. De meeste zijn gebouwd in de jaren veertig en vijftig. De oudste locomotief in het bezit van de VSM is de 80 036 uit 1929. Deze is sinds 1976 aanwezig.

De VSM heeft een grote en brede collectie Nederlandse diesellocomotieven uit de jaren vijftig in bezit. De diesellocomotieven zijn afkomstig van de Nederlandse Spoorwegen. Er zijn locomotoren, rangeerlocs (NS 500) en lijndiesellocs (NS 2200 en NS 2400). Van de serie 2400 bezit de VSM de unieke 2530 met lagere motorhuiven en een hogere cabine. Hierdoor heeft de machinist een aanmerkelijk beter uitzicht dan bij de rest van de serie. De 2530 was oorspronkelijk lila geschilderd, en rijdt momenteel (2012) bij de VSM rond in de bruine kleur die zij in de jaren zestig had. Naast de Nederlandse diesellocomotieven bezit de VSM een Oost-Duitse locomotor van het type Köf, die echter niet bedrijfsvaardig is.

Nummer Bouwjaar (fabriek) Opmerkingen[2] Afbeelding
Stoomlocomotieven
DB 23 071 1956 (Arnold Jung Lokomotivfabrik) Dienstvaardig 23 071.jpg
DB 23 076 1956 (Arnold Jung Lokomotivfabrik) Dienstvaardig VSM 23 076 + 23 071, Steenwijk (14910122967).jpg
DR 41 241 1940 (AEG) Niet dienstvaardig
DR 44 1085 1942 (Lokomotivfabrik Floridsdorf) Buiten dienst
DR 44 1593 1943 (Societé Alsacienne de Constructions Mecaniques) Dienstvaardig
DR 50 307 1940 (Lokomotivfabrik Floridsdorf) Dienstvaardig, ex-50 3564 VSM 50 307.jpg
DR 50 0073-2 1943 (Societé Franco-Belge) Dienstvaardig, ex-Vennbahn 50 3666 VSM 50 0073-2.jpg
DR 50 3520 1941 (Berliner Maschinenbau) Buiten dienst
DR 50 3654 1942 (Berliner Maschinenbau) Dienstvaardig
DR 50 3681 1940 (Henschel & Sohn) Buiten dienst
DR 52 3879 1944 (Lokomotivfabrik Floridsdorf) Dienstvaardig. ex-SSN 52 3879 VSM 52 3879.jpg
DR 52.8010 1943 (Lokomotivfabrik Floridsdorf) Buiten dienst
DR 52.8053 1943 (Henschel & Sohn) Dienstvaardig VSM 52 8053.jpg
DR 52.8091 1943 (Lokomotivfabrik Floridsdorf) buiten dienst VSM 52 8091-2.jpg
DR 52.8139 1943 (Arnold Jung Lokomotivfabrik) dienstvaardig
DB 64 415 1936 (Arnold Jung Lokomotivfabrik) dienstvaardig VSM loc DB 64 415.jpg
DB 80 036 1928 (Hohenzollern AG) in revisie
DB 094 055 1921 (Hanomag) In 1976 gesloopt VSM 094 055-1 VI.JPG
RAG 777 1953 (Krupp) in 1981 verkocht aan SSTT
PKP TKp 23 1957 (Chrzanów) wacht op revisie
PKP TKp 5353 1957 (Chrzanów) buiten dienst VSM Onbekende loc.jpg
Locomotoren en rangeerlocomotieven
NS 116 1930 (Schwarzkopff) dienstvaardig VSM 116.jpg
NS 218 1935 (Werkspoor, Amsterdam) dienstvaardig
NS 225 1935 (Werkspoor, Amsterdam) dienstvaardig VSM 225.jpg
NS 265 1936 (Werkspoor, Amsterdam) dienstvaardig
NS 289 1938 (Centrale Werkplaats NS, Zwolle) dienstvaardig
NS 306 1938 (Centrale Werkplaats NS, Zwolle) dienstvaardig
NS 307 1940 (Werkspoor, Amsterdam) dienstvaardig VSM 307.jpg
NS 309 1940 (Werkspoor, Amsterdam) dienstvaardig VSM 309.jpg
NS 321 1940 (Werkspoor, Amsterdam) dienstvaardig VSM 321.jpg
NS 532 1954 (English Electric) dienstvaardig VSM 532.jpg
TM 565 (H. Breuer & Co) dienstvaardig VSM TM565.jpg
NS 604 1956 (English Electric) buiten dienst
NS 618 1956 (English Electric) buiten dienst
NS 636 1956 (English Electric) dienstvaardig NS 636 - Beekbergen (01).JPG
NS 650 1956 (English Electric) dienstvaardig VSM 650.jpg
NS 661 1957 (English Electric) dienstvaardig VSM 661.jpg
Diesellocomotieven
NS 2203 1955 (Allan Rotterdam) buiten dienst VSM 2203 2.jpg
NS 2207 1955 (Allan Rotterdam) buiten dienst VSM 2207.jpg
NS 2233 1956 (Allan Rotterdam) dienstvaardig VSM 2233.jpg
NS 2299 1959 (Allan Rotterdam) dienstvaardig VSM 2299.jpg
NS 2412 1954 (Alsthom) dienstvaardig VSM 2412.jpg
NS 2459 1956 (Alsthom) dienstvaardig VSM loc NS 2459.jpg
NS 2530 1957 (Alsthom) dienstvaardig NS Loc 2530.jpg

Motorrijtuig[bewerken]

Nummer Tractie Naam Bouwjaar Opmerkingen Afbeelding
T 6 Diesel 1936 Op 4 augustus 1975 arriveerde in Apeldoorn motorrijtuig T6 van de Mindener Kreisbahnen. De VSM verwierf dit rijtuig van de Noord Nederlandse Museumbaan. Het motorrijtuig kwam niet meer in die functie in dienst en werd begin 1980 gesloopt. Mindener Kreisbahnen T6.JPG
M 1503 Diesel 'Uil' 1955 In 1955 door Talbot (Aken) als VT3 gebouwd voor de AG Ruhr-Lippe-Eisenbahnen. In 1967 naar de Hümmlinger Kreisbahn. In 1971 naar de SHM. In 1982 naar VSM, in 1984 ook bij de Hoogovens[3].[4] Gesloopt in 1994.

Rijtuigen[bewerken]

De VSM beschikt over een grote collectie rijtuigen. In de stoomtreindienst worden met name de 'Oostenrijkers' ingezet. Deze tweeassige rijtuigen zijn in de jaren vijftig door de Österreichische Bundesbahnen gebouwd op oude onderstellen. Met hun open balkons zijn ze bij het publiek populair.

Aan Nederlands materieel heeft de VSM zes rijtuigen van het type 'Blokkendoos' (mat '24), rijtuigen uit de jaren twintig die oorspronkelijk in elektrische treinen reden. Hieronder is ook de B 8501: één van de rijtuigen uit het prototype Blokkendoos-treinstel uit 1924. Er zijn ook 11 rijtuigen van het type 'bolkop', waaronder de ABC 7301, het oudste en laatste vooroorlogse rijtuig van dit type, vier rijtuigen Plan D en zes Plan K.

Naast deze rijtuigen beschikt de VSM over de 'blauwe trein', een luxe trein samengesteld uit restauratierijtuigen van de Compagnie Internationale des Wagons-Lits en van Oost-Duitse oorsprong. Deze trein wordt met name gebruikt voor gezelschapsritten en sinds 2009 ook voor brunch- en dinerritten op feestdagen.

Behalve de bedrijfsvaardige rijtuigen heeft de VSM een slaaprijtuig, dat tijdens meerdaagse ritten op het hoofdspoornet door VSM-vrijwilligers gebruikt wordt, en een aantal niet-bedrijfsvaardige Oost-Duitse rijtuigen.

Maatschappij en nummer Bouwjaar (fabrikant), opmerkingen Opmerkingen Afbeelding
Oostenrijkse rijtuigen
ÖBB BD 251 1953 (Simmering, Oostenrijk) Spantenwagen, ex ÖBB 47810 VSM BD251.jpg
ÖBB B 261 1955 (St. Pölten, Oostenrijk) Spantenwagen, ex ÖBB 38851
ÖBB BR 271 1953 (Simmering, Oostenrijk) Spantenwagen
ÖBB B 272 1954 (Simmering, Oostenrijk) Spantenwagen
ÖBB B 274 1957 (St. Pölten, Oostenrijk) Spantenwagen
ÖBB B 275 1956 (St. Pölten, Oostenrijk) Spantenwagen VSM B275.jpg
ÖBB B 276 1957 (St. Pölten, Oostenrijk) Spantenwagen
Nederlandse rijtuigen
NS B 8501 1923 (Hawa, Hannover, Duitsland) Mat '24 VSM B8501.jpg
NS C 8503 1925 (Werkspoor, Amsterdam) Mat '24 VSM C8503.jpg
NS C 8505 1925 (Werkspoor, Amsterdam) Mat '24 VSM C8505.jpg
NS Aec 8508 1927 (Werkspoor, Amsterdam) Mat '24, andere nummers Abec 8508, Bec 8508, 165 080, 30 84 974 1 618-x. Afkomstig van de SGB VSM 8508.jpg
NS WR 8527 1928 (Werkspoor, Amsterdam) Mat '24 VSM WR8527.jpg
NS C 8535 1929 (Beijnes, Haarlem) Mat '24 VSM 0035.jpg
NS C 8536 1929 (Beijnes, Haarlem) Mat '24
NS mC 9018 1926 (Werkspoor, Utrecht) Mat '24
NS ABC 7301 1935 (Werkspoor, Amsterdam) Bolkoprijtuig
NS AB 7704 1950 (Werkspoor, Utrecht) Plan D
NS AB 7705 1950 (Werkspoor, Utrecht) Plan D VSM AB 7705.jpg
NS RD 7658 1951 (Beijnes, Beverwijk) Plan D VSM Benelux Koprijtuig.jpg
NS C 7838 1951 (Werkspoor, Utrecht) Plan D
NS AB 7355 1957 (Beijnes, Beverwijk) Plan K
NS AB 7359 1957 (Beijnes, Beverwijk) Plan K Plan K AB7359.jpg
NS AB 7367 1957 (Beijnes, Beverwijk) Plan K
NS AB 7370 1958 (Beijnes, Beverwijk) Plan K. Via Stichting Brabant Rail en het Stoomcentrum Maldegem naar VSM.
NS AB 7377 1958 (Beijnes, Beverwijk) Plan K
NS AB 7378 1958 (Beijnes, Beverwijk) Plan K. Afkomstig van de SGB.
Wagon-Lits rijtuigen
CIWL WR 2855 1925 (Birmingham, Engeland)
CIWL WR 4267 1927 (Birmingham, Engeland) VSM 4267.jpg
CIWL WR 4269 1927 (Metropolitan, Engeland) VSM 4269.jpg
(Oost-)Duitse rijtuigen
DR WR 055 117 Mitropa VSM 055 117.jpg
DR B 32 633 1935-'39 Reihe 36, type B4ipüho. Via Deutsche Reichsbahn naar ÖBB. VSM 32 633.jpg
DR WLAB 054 182 1967 (Görlitz, Duitsland) Mitropa
DR WLAB 054 125 1962 (Görlitz, Duitsland) Mitropa
DR WLS 055 025 Mitropa VSM 055 025 WRm.jpg
DR 61 50 89-80 008-5 1969 (VEB Bautzen, Duitsland)
DR 89-40 019-5 VSM 61 50 89 40 019-1.jpg
BE Pw 4i 101 1928 (Waggonfabrik Wismar). In 1979 naar de Graftschafter Modeleisenbahn Club
BE B4i 202 (VSM 481) 1929 (Waggonfabrik Wismar). In 1979 naar de Graftschafter Modeleisenbahn Club te Nordhorn.
BE B4i 204 1929 (Waggonfabrik Wismar). Verbouwd in de jaren 50. Werd bij VSM omgebouwd tot restauratiewagen met nummer BR 482. In 1990 naar de MBS als AR44.

Treindienst[bewerken]

De VSM doet in de normale dienstregeling de stations Apeldoorn, Beekbergen, halte Immenbergweg, Loenen, Eerbeek en Dieren aan. Volgens de dienstregeling rijdt de stoomtrein bij de voor- en naseizoensritten 's middags van Beekbergen naar Apeldoorn en vervolgens terug naar Beekbergen. In Beekbergen hebben de reizigers dan 40 minuten de tijd om het Museumstoomdepot van de VSM te bezoeken. Daarna rijdt de trein nog op en neer naar Eerbeek om vervolgens nog een keer naar Apeldoorn en terug te rijden. Op een aantal dagen in de zomer rijdt de trein daarbij nog 's morgens over het hele traject op en neer, met in Dieren aansluiting op een salonboot over de IJssel naar Zutphen. In de zomer kan drie dagen in de week ook gebruikgemaakt worden van een arrangement met de historische autobussen van de Stichting Veteraan Autobussen, die een rondrit maken langs diverse historische attracties in de omgeving.

Terug naar Toen[bewerken]

Jaarlijks wordt in het eerste (volle) weekend van september het evenement 'Terug naar Toen' georganiseerd, waarbij alle bedrijfsvaardige locs en rijtuigen worden ingezet. Hoogtepunt vormde ieder jaar de laatste rit op zaterdagavond van Apeldoorn naar Beekbergen, met een trein getrokken door alle rijvaardige stoomlocomotieven. In 2005 en 2006 bestond deze trein uit 10 locomotieven, de Oostenrijkertrein en de Blokkendozentrein. In verband met de te grote publieke belangstelling is er in 2007 om veiligheidsredenen met deze traditie gebroken en hebben alleen beide 23-ers de laatste rit gereden.[bron?]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]