Station Apeldoorn

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
    Station Apeldoorn   
Station Apeldoorn
Station Apeldoorn
Plaats Apeldoorn
Afkorting Apd
Opening 15 mei 1876
Perrons 2 (plus 1 voor VSM)
Perronsporen 3 (plus 1 voor VSM)
Spoorlijn Apeldoorn - Deventer

Oosterspoorweg
Dieren - Apeldoorn

Vervoerders
- Treinvervoerder NS, Arriva
- Busvervoerder Syntus Gelderland
Reizigers 14.354 (2014) [1] per dag
Coördinaten 52° 13′ NB, 5° 58′ OL
Externe link  NS-stationsinformatie
Station Apeldoorn
Station Apeldoorn
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

Station Apeldoorn (afkorting Apd) is het centrale spoorwegstation van de Nederlandse stad Apeldoorn. Het werd in gebruik genomen op 15 mei 1876 met de opening van het traject Amersfoort – Apeldoorn – Zutphen, deel van de door de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) aangelegde Oosterspoorweg. Deze lijn, geopend tussen 1874 en 1878, verbond Amsterdam via Amersfoort en Zutphen met Winterswijk, van waaruit een verbinding was met Duitsland.

Het stationsgebouw[bewerken]

Het station van Apeldoorn is niet verwant aan een van de standaardstations, maar heeft wel gelijkenis met in die periode gebouwde stations. Het bestaat uit een hoog middengedeelte met twee lagere korte zijvleugels. In 1911 werd er voor het middengedeelte een vestibule geplaatst in een afwijkende stijl. In 1985 kwam er een achteringang bij. In 1977 werd het historische interieur gesloopt waarbij ook de koninklijke wachtkamer eraan moest geloven.

In verband met een grootschalige opknapbeurt van het stationsplein vanaf 2004 kwam het voortbestaan van het stationsgebouw in het geding. Na vele protesten is uiteindelijk van sloop afgezien. De linker zijvleugel werd gesloopt in verband met de aanleg van de voetgangerstunnel en is later weer opgebouwd. Het middengedeelte werd van binnen vrijwel volledig gestript.

Spoorlijnen van en naar Apeldoorn[bewerken]

In 1887 kreeg Apeldoorn er lokaalspoorlijnen in drie richtingen bij: de lijn Apeldoorn – Zwolle en de nog bestaande lijnen Apeldoorn – Dieren en Apeldoorn – Deventer kwamen in 1887 in gebruik. Deze drie spoorlijnen waren eigendom van de KNLS (Koninklijke Nederlandsche Lokaal Spoorwegmaatschappij Koning Willem III), maar in exploitatie bij de HSM.

De spoorlijn Apeldoorn – Deventer werd later opgewaardeerd tot hoofdspoorlijn, als verbinding met Twente in plaats van de al eerder bestaande verbinding via Zutphen – Hengelo. De spoorlijn van Amersfoort via Apeldoorn en Deventer naar Twente werd in 1950 geëlektrificeerd.

De lijn naar Hattem werd in 1950 gesloten voor reizigersverkeer en in 1972 voor goederenverkeer, waarna deze werd opgebroken. De lijn naar Dieren werd gesloten in de jaren zeventig. Sinds 1975 is deze lijn in gebruik bij de Veluwsche Stoomtrein Maatschappij, die zijn vertrekpunt heeft bij een eigen perron aan de achterzijde van het station van Apeldoorn.

In de jaren zeventig heeft het er nog naar uit gezien dat de lijnen Apeldoorn – Zwolle en Apeldoorn – Dieren opnieuw in reizigersdienst zouden komen. De lijnen zouden stadsgewestelijke spoorlijnen worden zoals de toen geopende Zoetermeer Stadslijn. De tweedelige sprinters hadden ook lange tijd koersrollen met Dieren, Apeldoorn et cetera. Mede het gegeven dat de lijnen dan geëlektrificeerd dienden te worden en spoorverlegging bij de Naald en een grote opknapbeurt aan beveiliging en onderhoud noodzakelijk bleken, heeft de NS, en vooral de minister, in 1975 anders doen besluiten. De hoge investeringen waren in die tijden van recessie niet op te brengen.

Recente ontwikkelingen[bewerken]

Busstation

Lange tijd had Apeldoorn één treinstation. Op 10 december 2006 zijn er twee voorstadshaltes bij gekomen: Apeldoorn De Maten aan de lijn naar Zutphen, en Apeldoorn Osseveld aan de lijn naar Deventer. Hiertoe is de stoptrein vanuit Enschede doorgetrokken tot aan het hoofdstation van Apeldoorn. Voor deze stoptrein werd, na meer dan 10 jaar, spoor 1 weer in gebruik genomen voor reizigersverkeer. Medio 2006 werd het lage perron daarvoor verhoogd en verlengd. Sinds de dienstregeling van 2010 doen de intercity's richting Amersfoort spoor 1 aan.

Het station Apeldoorn werd opgeknapt en gerestaureerd. Zo werd de overkapping verlengd en werd in mei 2007 de tunnel geopend waar zowel fietsers als voetgangers die tussen het zuiden en noorden van Apeldoorn willen reizen, gebruik van kunnen maken. De tunnel komt aan de noordzijde uit op een nieuw stationsplein en grenst direct aan een grote ondergrondse fietsenstalling. In het historische stationsgebouw is behalve de buitenmuren weinig meer van het oude over. In 2007 werden in het gebouw een AH to go en een La Place geopend. Het nieuwe stationsgebied werd op 18 januari 2008 officieel geopend. De vestiging van La Place werd een jaar later bij gebrek aan klanten alweer gesloten. Van oktober 2011 tot januari 2014 was er een Aziatisch fastfoodrestaurant in gevestigd.

Anno 2015 wordt er overlegd over heropening van het monumentale stationsgebouw, met name met het oog op toerisme.[2]

Verbindingen[bewerken]

De volgende treinseries halteren in de NS-dienstregeling 2017 te Apeldoorn:

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
140 / 240

IC 77

Intercity (NS International / DB Fernverkehr) Amsterdam CentraalAmersfoortApeldoornDeventerHengeloBad BentheimRheineOsnabrück HbfHannover HbfBerlin HbfBerlin Ostbahnhof Rijdt elke twee uur, stopt alternerend te Bünde (Westf) of Bad Oeynhausen
1500 Intercity Amsterdam CentraalHilversumAmersfoortApeldoornDeventer Rijdt in de spits (en 1x/2 uur in het dal) van/naar Deventer.
1600 Intercity Schiphol AirportAmersfoortApeldoornDeventerHengeloEnschede
1700 Intercity Den Haag CentraalUtrecht CentraalAmersfoortApeldoornDeventerHengeloEnschede
7000 Sprinter ApeldoornDeventerAlmeloHengeloEnschede Rijdt buiten de spits en in het weekend niet tussen Almelo en Enschede.
17800 Stoptrein (Arriva) ZutphenApeldoorn
1rightarrow blue.svg Zie voor de aansluitende busverbindingen het artikel Openbaar vervoer in Apeldoorn

Kunst op het Stationsplein[bewerken]

Ter gelegenheid van het huwelijk van kroonprins Willem Alexander en prinses Máxima, werd in 2007 het kunstwerk 'De Kus' van Jeroen Henneman geplaatst.
In het kader van de bovengenoemde herinrichting en opknapbeurt van Station Apeldoorn is op het stationsplein in 2007 het kunstwerk 'reizend zand' van Giny Vos geplaatst: een 10 × 4 meter groot paneel met 1,3 miljoen oranjegele leds die verstuivende zandduinen uitbeelden. De ene keer bewegen de duinen zeer snel; op andere momenten zijn er alleen subtiele veranderingen te zien. Het zand verwijst naar de zandgronden waarop Apeldoorn is gebouwd, en de zandverstuivingen op de Veluwe.
Een andere verwijzing naar diezelfde Veluwe is te vinden in de keus van de bomen op het plein: grove dennen.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]