Station Enschede

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
    Station Enschede   
Enschede stationsplein.JPG
Afkorting Es
Opening 1 juli 1866
Perrons 2
Perronsporen 4 (eigenlijk 5, want spoor 4 is fysiek volledig in tweeën gedeeld)
Perrontoegang via poortjes, behalve spoor 4b voor trein naar Duitsland
Lijn(en) Staatslijn D
Vervoerders
- Treinvervoerder NS
DB Regio NRW
Keolis
- Busvervoerder Arriva
Syntus Twente
RVM
Reizigers 18.525 (2016)[1] per dag (NS)
Coördinaten 52° 13′ NB, 6° 53′ OL
Externe link  NS-stationsinformatie
Station Enschede
Station Enschede
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer
Stations SS in 1943
Het bioscoopjournaal van 28 oktober 1950 over de opening van het nieuwe station in Enschede
Station van Schelling in de jaren 60

Station Enschede is een Nederlands station. Het werd geopend op 1 juli 1866, het huidige stationsgebouw stamt uit 1950. Het station ligt aan de rand van het centrum van Enschede en werd oorspronkelijk buiten de stad gebouwd aan staatsspoorlijn D (ZutphenGronau; geopend tussen 1865 en 1868).

Station SS of Staatsspoor (1866-1950)[bewerken]

Op 1 juli 1866 kreeg Enschede een station aan de spoorlijn ZutphenGronau. Het stationsgebouw was het type Staatsspoor nieuw type 3e klasse. Ook Hengelo had van 1866 tot 1899 zo'n station. De huidige stations van Meppel (1865) en Station Zuidbroek (1865) zijn ook van dit type.

Het gebouw werd gekenmerkt door een hoge middenrisaliet met versierde fronton, met uurwerk. Aan weerszijden een lage vleugel. Twee lage gebouwtjes opzij daarvan, verbonden door een muur. Ontwerper van de eerste generatie Waterstaatstations is vermoedelijk de (werktuig)bouwkundige K.H. van Brederode. Geen hoog aangeschreven architect, maar dat werd voor de staat niet van belang geacht. Men bouwde eenvoudigweg naar de smaak van de tijd en voor de rest ging het er vooral om dat de gebouwen "economisch, deugdelijk en functioneel" waren.

Huidige stationsgebouw: het station van Schelling[bewerken]

Het huidige stationsgebouw is van na de Tweede Wereldoorlog en werd geopend in 1950. Architect H.G.J. Schelling (1888-1978) ontwierp het station als mix tussen kopstation en parallelstation. Deze laatste functie verloor het in 1980 met de opheffing van de treindienst naar Gronau (Duitsland). Hierdoor ontstond een groot kopstation, waarbij de verschillende stationsdiensten vreemd gelegen waren langs de voormalige internationale sporen.

In het Enschedese wederopbouwplan na de Tweede Wereldoorlog werden grote wijzigingen doorgevoerd in de hoofdwegenstructuur. Hierdoor werd de spoorlijn in westelijke (Hengelose) richting opgehoogd. Een nieuw station was hierdoor noodzakelijk, iets wat ook wenselijk was door de toenmalige ligging. Het oude Staatsspoorstation lag namelijk verder buiten het centrum van de stad dan het huidige.

Architect Schelling ontwierp in de jaren 40 en 50 diverse stationsgebouwen, waaronder die van Hengelo (1951), Zutphen (1952) en Arnhem (1954), die alle zijn gebouwd in de stijl van de Nieuwe Zakelijkheid. Kenmerk van alle stations is het beton met de vele zuilen. Gebruik van beton kwam voort uit de beschikbaarheid van dit materiaal na de oorlog. Het ontvangstgebouw is gericht op de kopsporen. Het gebouw is opgezet uit modules van 5,25 × 5,25 meter. De ontvangsthal is voor Schelling het belangrijkste onderdeel van het station. Niet vanwege haar hoogte, maar vanwege haar openheid. Deze openheid stimuleert hij door open sluitstenen te gebruiken. Door de haakvormige plattegrond wordt vanzelf een stationsplein afgebakend, wat gebruikt wordt voor busverkeer en taxi's. In de jaren 70 werd het busstation verplaatst naar de zijkant van het gebouw, waardoor de hoofdingang nauwelijks meer gebruikt werd en reizigers via de zijtrap het station betraden.

In 2000 werd het station ingrijpend verbouwd. De zijingang verdween en midden in de grote ontvangsthal werd een nieuwe ingang gemaakt.

Sinds 18 november 2001 is er weer een treindienst naar Gronau en Münster/Dortmund. De treinen vertrokken van een nieuw gebouwd perron, en een nieuw aangelegd spoor 5, via de overweg bereikbaar. Na de vernieuwing van het emplacement in 2013, werd dit spoor weer verwijderd en sindsdien vertrekken de treinen op het oostelijke gedeelte van spoor 4 (4b). Vanwege de verschillende spoorwegbeveiligingssystemen in Nederland en Duitsland sluiten de beide spoorlijnen fysiek niet op elkaar aan. Daarmee is Enschede in feite een dubbel kopstation geworden.

Treinverbindingen[bewerken]

De volgende treinseries stoppen in Enschede:

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
1600 Intercity Schiphol AirportAmsterdam ZuidAmersfoortDeventerHengeloEnschede Vormt tussen Schiphol en Amersfoort een halfuursdienst met serie 11600. Vormt tussen Amersfoort en Enschede een halfuursdienst met serie 1700.
1700 Intercity Den Haag CentraalGoudaUtrecht CentraalAmersfoortDeventerHengeloEnschede Vormt tussen Den Haag Centraal en Amersfoort een halfuursdienst met serie 11700. Vormt tussen Amersfoort en Enschede een halfuursdienst met serie 1600.
7000 Sprinter ApeldoornDeventerAlmeloHengeloEnschede Rijdt in de spits van/naar Enschede
7900 Sprinter (Keolis) ZwolleAlmeloHengeloEnschede Onderdeel van Blauwnet
17900 Intercity (Keolis) ZwolleAlmeloHengeloEnschede Onderdeel van Blauwnet. Rijdt alleen op werkdagen overdag en 1x per uur.
20180

RB 64

Regionalbahn (DB Regio NRW) Münster (Westf) HbfSteinfurt-BurgsteinfurtGronau (Westf)Enschede Euregio-Bahn
20250

RB 51

Stoptrein/Regionalbahn (DB Regio NRW) Dortmund HbfPreußenLünen HbfCoesfeld (Westf)Gronau (Westf)Enschede Westmünsterland-Bahn Dortmund-Lünen 2x per uur, van/naar Enschede en in het weekend 1x per uur

In de zomers van 2009 en 2010 werd een proef gehouden met een nachttrein tussen Enschede en Schiphol, deze reed één maal per nacht. Op 11 december 2011 heeft DB Regio de treindienst Enschede – Dortmund Hbf overgenomen van de Prignitzer Eisenbahn.

Busverbindingen[bewerken]

Het busstation bevindt zich aan de voorzijde van het station en telt elf perrons. Vanaf dit busstation vertrekken de bussen naar de verschillende wijken van Enschede, alsmede naar verschillende plaatsen in Twente en de Achterhoek. De busdiensten worden verzorgd door Syntus en Arriva, die op de meeste lijnen gezamenlijk onder de naam Twents opereren. Syntus verzorgt de stadsdienst, Syntus en Arriva verzorgen de streeklijnen.

Stadsbussen
Lijn Route Bijzonderheden
1 Wesselerbrink - Boswinkel - Station NS - Twekkelerveld - UT/Langenkampweg
2 Helmerhoek - Wesselerbrink - Station NS - Roombeek - Deppenbroek
3 Station NS - Wooldrik - Eschmarke - Glanerbrug
4 Stroinkslanden - Station NS
5 Station NS → Pathmos → Bruggert → 't Zwering → Stadsveld → Pathmos → Station NS
6 Stokhorst - 't Ribbelt - Station NS
7 De Marssteden - Station NS
8 Hengelo Station NS - IKEA - Hengelo, Vossenbelt - Hengelo, Hasseler Es - Hengelo, Groot Driene - Universiteit - Station NS - Van Heekplein - Wesselerbrink - Transportcentrum - Hengelo Station NS Spitsbus
9 Station NS - Universiteit - Hengelo Station NS
Streekbussen
Lijn Route Vervoerder Bijzonderheden
60 Enschede Van Heekplein - Enschede Station NS - Oldenzaal Station NS - Oldenzaal De Thij Syntus Rijdt niet 's avonds en op zondag.
61 Enschede Van Heekplein - Enschede Station NS - Losser - Overdinkel Syntus
62 Borculo - Neede - Haaksbergen - Enschede Station NS - Oldenzaal Station NS - Denekamp Syntus In de spits sneldiensten vanaf Neede en Denekamp naar de universiteit.
73 Enschede Station NS - Enschede P+R Zuiderval - Haaksbergen - Groenlo - Winterswijk Station NS Arriva Sneldienst, rijdt op zaterdag vanaf Busstation Haaksbergen op zondag alleen vanaf Busstation Groenlo, Groenlo-Enschede alleen in de spits.
74 Enschede Station NS - Enschede P+R Zuiderval - Haaksbergen - Groenlo - Doetinchem OV-station Arriva Sneldienst, rijdt 's avonds en in het weekend vanaf Busstation Haaksbergen.
Buurt- en belbussen
Lijn Route Vervoerder Bijzonderheden
505 Station NS - Centrum - Hogeland Syntus
506 Enschede Station NS - Usselo - Boekelo Syntus
T88 Enschede Station NS - Alstätte RVM

Vroegere stations in Enschede[bewerken]

Station Noord of GOLS (1885-1989)[bewerken]

Stations Noord of GOLS in 1980
Overzichtskaartje van de stations van Enschede

Aan de spoorlijn (Winterswijk –) Haaksbergen – Enschede – Oldenzaal werd op 7 december 1885 station Enschede GOLS geopend. GOLS staat voor Geldersch-Overijsselsche Lokaalspoorweg-Maatschappij. Het station deed dienst voor goederenvervoer tot in de jaren 80 en was van het type GOLS-groot, waarvan er in Gelderland en Overijssel diverse werden gebouwd. Op dit moment zijn hiervan de stations van Haaksbergen, Groenlo, Terborg en Aalten nog aanwezig. Enschede Noord werd in 1989 gesloopt.

Enschede-Zuid (1903-1945)[bewerken]

In het zuiden van de stad, op de plek waar de huidige Zuiderval de Getfertsingel kruist, lag vroeger station Enschede Zuid. Dit station aan de spoorlijn Enschede – Ahaus (Duitsland) was een belangrijk overlaadstation voor steenkool. Tot in de jaren 90 waren handelaren in brandstoffen gevestigd rond het voormalige emplacement. Het station werd geopend op 25 april 1903 en gesloten in 1945.

Werkzaamheden 2013-2014[bewerken]

Het station van Enschede is volledig vernieuwd. De werkzaamheden vonden plaats vanaf de zomer 2013 tot eind zomer 2014. Tijden de zomervakantie van 2013 werd het station buiten dienst gesteld. De buitendienststelling vond plaats van 6 juli t/m 18 augustus. Ondanks dat ProRail op 18 augustus al klaar was werd pas op 19 augustus het treinverkeer door NS hervat.

Tijdens de zomer van 2013 zijn alle sporen en bovenleidingen bij het station vervangen. Ook zijn perron 1 en 2 verlengd zodat de intercity's niet meer op elkaar hoefden te wachten. Hierbij zijn de sprinters verplaatst naar perrons 3 en 4. Perron 4 (het voormalige intercity-perron) is in tweeën opgedeeld, waarbij aan de westelijke kant de sprinters en aan de oostelijke kant de treinen van DB Regio eindigen. Hierbij is perron 5 buiten dienst gesteld. Door de vervanging van de sporen nam het lawaai af wanneer de treinen over de wissels rijden.

Vóór de vervanging van het emplacement van Enschede was dit emplacement het oudste van Nederland.

Foto's[bewerken]

Luchtfoto van Enschede met op de voorgrond het station

Externe links[bewerken]