Dortmund

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Dortmund
Stad in Duitsland Vlag van Duitsland
Wapen van Dortmund
Situering
Deelstaat Vlag van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen Noordrijn-Westfalen
Regierungsbezirk Arnsberg
Coördinaten 51°30'50"NB, 7°27'55"OL
Algemeen
Oppervlakte 280,71 km²
Inwoners (31-12-2014[1]) 580.511
(2068 inw./km²)
Hoogte 86 m
Burgemeester Ullrich Sierau (SPD)
Overig
Postcodes 44135–44388
Netnummers 0231, 02304 (Holzen, Lichtendorf)
Kenteken DO
Stad 12 Stadtbezirke
Gemeentenummer 05 9 13 000
Website www.dortmund.de
Locatie van Dortmund
Locator map DO in North Rhine-Westphalia.svg
Foto's
De skyline van Frankfurt am Main 's nachts
De skyline van Dortmund nachts
Portaal  Portaalicoon   Duitsland

Dortmund (Nederlands, historisch: Dortmond) is een kreisfreie Stadt in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, gelegen in het Ruhrgebied. Dortmund telde eind 2017 601.525 inwoners en is daarmee de grootste stad van het Ruhrgebied, de op twee na grootste stad van Noordrijn-Westfalen (na Keulen en Düsseldorf) en de achtste stad van Duitsland.

Deze belangrijke, bruisende industriestad en handelscentrum met onder grote kanaalhaven, staat bekend als het groene metropool van het westelijke gelegen Duitse Westfalen, bijna de helft van Dortmund bestaat uit water, boslandschap, platteland en andere groene ruimtes. Dortmund is een van de oudste steden van het westen van het land en een van de meest bekende en geliefde steden van Duitsland opgericht 882. Als Hanzestad maakte Dortmund deel uit van het Noord-Duitse handelsnetwerk. In de 19e en begin 20e eeuw was Dortmund en omgeving een belangrijk centrum van mijnbouw en staalindustrie, waardoor de stad tot grote welvaart kwam, wat nog te zien is aan de vele deftige Industrieel erfgoed uit die periode. De historische binnenstad werd in Tweede Wereldoorlog grotendeels verwoest door Britten en Amerikanen bombardement met brand- en brisantbommen.

Geografie[bewerken]

Dortmund ligt in het midden van de deelstaat Noordrijn-Westfalen aan de rand van het Sauerland en Münsterland in de Noord-Duitse Laagvlakte. De Stad maakt deel uit van het Metropoolgebied Rijn-Ruhr. De agglomeratie Rhein-Ruhr is een van de grootste industriegebieden in Europa en het grootste in Duitsland. Grote steden in de nabije omgeving van Dortmund zijn Münster, Essen, Duisburg, en Düsseldorf. Het hoogste punt in het stadsgebied is gelegen in de wijk Dortmund-Syburg en wordt gevormd door de 254,33 meter hoge Klusenberg. Het laagste punt is de Lanstroper meer in Dortmund-Derne met 49,5m boven Normalnull.

Dortmund ligt aan de Ruhr en Emscher, die een belangrijke functie vervult voor de stad en heeft bijgedragen aan de groei. De stad heeft een belangrijke binnenhaven aan de Dortmund-Eemskanaal.

Indeling van de stad[bewerken]

Dortmund Zuid, drie steden hoek tussen Dortmund, Hagen en Herdecke

Het stadsgebied van Dortmund bestaat uit twaalf districten (Stadtbezirke) die in 63 wijken zijn onder te verdelen. Elk district heeft een districtvertegenwoordiging bestaande uit 19 leden. Deze worden bij de gemeenteraadsverkiezingen gekozen. De twaalf stadsdistricten met hun bijhorende wijken zijn:

  • Innenstadt-West: City, Dorstfeld, Dorstfelder Brücke, Westfalenhalle
  • Innenstadt-Nord: Borsigplatz, Hafen, Nordmarkt
  • Innenstadt-Ost: Kaiserbrunnen, Ruhrallee, Westfalendamm
  • Eving: Brechten, Eving, Holthausen, Lindenhorst
  • Scharnhorst: Alt-Scharnhorst, Derne, Hostedde, Kirchderne, Kurl-Husen, Lanstrop, Scharnhorst-Ost
  • Brackel: Asseln, Brackel, Wambel, Wickede
  • Aplerbeck: Aplerbeck, Berghofen, Schüren, Sölde, Sölderholz
  • Hörde: Benninghofen, Hacheney, Holzen, Hörde, Syburg, Wellinghofen, Wichlinghofen
  • Hombruch: Barop, Bittermark, Brünninghausen, Eichlinghofen, Hombruch, Kirchhörde, Menglinghausen, Persebeck, Lücklemberg
  • Lütgendortmund: Bövinghausen, Kley, Lütgendortmund, Marten, Oespel, Westrich
  • Huckarde: Deusen, Huckarde, Jungferntal-Rahm, Kirchlinde
  • Mengede: Bodelschwingh, Mengede, Nette, Oestrich, Schwieringhausen, Westerfilde

Naburige steden[bewerken]

De stad Dortmund grenst in het noorden aan de steden Lünen en Waltrop, in het oosten aan de steden Unna, Kamen en Holzwickede, in het zuiden aan de steden Schwerte, Hagen en Herdecke. Ten westen van Dortmund liggen de steden Witten en Bochum.

Klimaat[bewerken]

Het klimaat van Dortmund is gematigd. De zomers en winters in de Boven-Rijnslenk behoren tot de warmste respectievelijk mildste van Duitsland. De jaargemiddelde temperatuur is 9,5°C, gebaseerd op klimaatgegevens van de luchthaven. [2]. Dat is hoger dan andere grote Duitse steden als Hamburg (9,0 °C) Berlijn (8,9 °C) en München (7,6 °C). De warmste maand in Dortmund is juli (gemiddeld 17,6 °C), de koudste maand is januari (gemiddeld 1,4 °C). Tussen 1961 en 1990 viel er jaarlijks gemiddeld 675 mm regen, tussen 1971 en 2000 bedroeg de jaargemiddelde neerslag 611 mm. In juni valt gemiddeld de meeste neerslag (82,2 mm), in februari het minst (52,8 mm).

Bevolking[bewerken]

De St.Reinoldi Kerk is Dortmund grootste kerkgebouw

Onder de 601.000 inwoners die Dortmund op 31 december 2017 had, waren destijds 104,015 buitenlanders, een percentage van 17,3. Driekwart hiervan was afkomstig uit andere Europese landen (waarbij Turkije als Europees land is gerekend). De tien omvangrijkste buitenlandse bevolkingsgroepen waren op 31 december 2017 de Turken (22.154), Polen (9,988), Syrië (7,791), Roemenië (4,561), Grieken (4,132),Spanjaarden (3,623), Italianen (3,569), Marokkanen (3,421), Oekraïne (2,420) een Kroaten (2,103). Op diezelfde datum waren er circa 200 Belgen en ongeveer 500 Nederlanders woonachtig in Dortmund [3].

Door zijn lange en veelbewogen geschiedenis, immigratiegolven en zijn internationale karakter telt Dortmund een groot aantal verschillende religies. Sinds de Reformatie geldt de stad van oudsher als protestants, maar de katholieke geloofsgemeenschap is nooit helemaal uit de stad verdwenen en heeft tegenwoordig een vergelijkbare omvang als de protestantse kerkgemeente. Dortmund beschikt voorts over een van 's lands grootste joodse gemeenschappen en sinds de Tweede Wereldoorlog hebben ook andere wereldreligies in de stad voet aan de grond gezet. Bovendien hebben ook niet-religieuze levensbeschouwingen een noemenswaardige aanhang [4].

Politiek[bewerken]

Als Kreisfreie Stadt wordt Stuttgart bestuurd door een Oberbürgermeister en een aantal Bürgermeister, die samen het stadsbestuur vormen; elk van deze burgemeesters heeft zijn eigen bevoegdheden.[5] De Oberbürgermeister is tevens lid en voorzitter van de gemeenteraad, dat over alle belangrijke aangelegenheden in de stad beslist. De gemeenteraad wordt om de vijf jaar verkozen.[6] De uitgaven van de stad Dortmund bedragen jaarlijks circa 2,4 miljard. Dortmund kampt met enorme schulden, op 25 mei 2008 bedroeg de totale schuld 3,15 miljard euro. [7]

Stadswapen[bewerken]

Oude Stadthuis met Stadswapen
Wapen Dortmund

Het stadswapen van Dortmund bestaat al enkele eeuwen, hoewel het wel enkele keren is veranderd. De kleuren rood en wit verwijzen naar het Hanzeverbond. Dortmund was een belangrijke Hanzestad en de Hanzevlag ligt dan ook voor een deel aan de basis van het stadswapen van Dortmund. Het wapenschild bestaat uit een zwarte adelaar met een rode bek op een gouden achtergrond.

Burgemeester[bewerken]

De huidige burgemeester van Dortmund is Ulrich Sierau. Sierau is partijloos met variabele meerderheden tussen SPD, CDU en Bündnis 90/Die Grünen en oefent het ambt sinds 21 October 2009 uit. De zetel van de burgemeester en de Stadtsraad is het Rathaus "Rotes Rathaus" vlak bij de Friedensplatz.

Stadsraad – actuele zetelverdeling[bewerken]

CDU SPD GRÜNE Die Linke FDP Alternative für Deutschland Andere partijen Totaal
2014 26 36 15 8 3 3 3 94

Stedenbanden[bewerken]

De gemeente Dortmund kent vele jumelages, ook aangeduid met het begrip partnerstad. Bestaande zuster- en partnerbanden hebben geen prioriteit in het internationale beleid. De gemeenten waarmee Dortmund in vriendschap is verbonden, zijn:


Daarnaast worden met onderstaande gemeenten vriendschapsbanden onderhouden. Deze gemeenten zijn:

  • Vlag van Verenigde Staten Pittsburgh (Verenigde Staten), sinds 2018 vriendschappelijke relaties

Geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook Rijksstad Dortmund
Stadsgezicht met op de achtergrond de toren van de Reinoldikerk en Marienkerk (ca.1470)

Dortmund ligt aan de Westfaalse hellweg. In 880 wordt de stad voor het eerst vermeld als Trutmundi[8]. In 952 wordt het een stad (vicus) genoemd. In 1226 is het een rijksstad. In 1523 wordt de reformatie toegestaan, maar niet integraal ingevoerd, maar in 1570 wordt er door het stadsbestuur totaal voor de reformatie gekozen. Als het graafschap Mark in 1609 aan Brandenburg-Pruisen valt, komt de zelfstandigheid van de rijksstad onder sterke druk te staan.

Stadsgezicht 1804

In 1803 wordt Dortmund bij het vorstendom Nassau-Dillenburg gevoegd, waardoor zijn tijd als vrije rijksstad ten einde komt. Omdat de vorst, in Nederland beter bekend als stadhouder Willem V, geen geroofde landen wil, neemt zijn zoon, de latere koning Willem I, bezit van de nieuwe gebieden. De prins van Oranje houdt op 30 juni 1806 zijn intocht in de stad. Als graafschap Dortmund gaat het deel uitmaken van het vorstendom Nassau-Oranje-Fulda.

Op 12 juli 1806 worden in de Rijnbondakte de meeste Nassause vorstendommen gemediatiseerd en in de volgende tijd gaat ook de rest verloren. In oktober 1806 wordt het graafschap door Franse troepen bezet en pas op 1 maart 1808 wordt het bij het groothertogdom Berg gevoegd. Het is daar de hoofdstad van het Ruhr-departement.

Op het congres van Wenen in 1815 wordt het hele groothertogdom Berg, dus ook Dortmund bij het koninkrijk Pruisen gevoegd.

Vanaf het begin van de 19e eeuw is Dortmund snel geïndustrialiseerd, mede dankzij de aanwezigheid van grote hoeveelheden kolen in de nabijheid. De voornaamste activiteit was de productie van staal en de stad kreeg de bijnaam Staal stad. Tussen 1921 en 1925 werd Dortmund door Franse en Belgische troepen bezet om Duitsland te dwingen de herstelbetalingen voor de Eerste Wereldoorlog te betalen. Door de recessie in de jaren zeventig van de 20e eeuw werden de staalfabrieken in Dortmund onrendabel en werden de meeste ervan gesloten.

Centrum van Dortmund na het puinruimen in 1945

Tijdens de Tweede Wereldoorlog nam Dortmund een belangrijke rol in. De stad was namelijk het hart van het industriële Ruhrgebied en waar grondstoffen voor bommen en andere wapens ontwikkeld werden. Hierdoor werd de stad zwaar gebombardeerd door Engelse en Amerikaanse vliegtuigen. Veel historische gebouwen in het centrum van Dortmund werden flink beschadigd. Veel gebouwen zijn echter gerestaureerd en de lege plekken die ontstonden werden na de oorlog omgebouwd tot parken. Dortmund is nu dus een erg groene stad waar je ook goed kunt fietsen.

In de jaren 70 en 80 van de twintigste eeuw verslapte de lokale industrie als gevolg van internationale concurrentie. Tegelijkertijd waren de kolenmijnen in het gebied gesloten.

Sinds het begin van de 21e eeuw ontwikkelt de stad zich weer tot een moderne bruisende stad zonder zware industrie. Tegenwoordig trekt de economie in de stad ook weer aan dankzij de kunstgalerieën, musea en architectuur, maar ook door de blijvende populariteit van Dortmunder bier, voetbal - Borussia Dortmund - en de Kerstmarkt. Tegenwoordig zijn in en rond de stad dienstverlening en technologie de grootste economische factoren. Verder is de stad hoofdzetel van het Rhenus, Amprion, Tedi een Verizon Communications.

Stadsbeeld[bewerken]

Architectuur[bewerken]

Oude Markt en Reindolikerk

Doordat het centrum van Dortmund op enkele historische gebouwen na in de Tweede Wereldoorlog grotendeels is verwoest, was en is er veel ruimte voor nieuwbouw. Dortmund is dan ook, in tegenstelling tot veel andere oude Duitse steden, een moderne stad. De stad profileert zich als internationale architectuurstad met wolkenkrabbers, warenhuises en kantoorgebouwes.

Door de grote schade die de stad in de Tweede Wereldoorlog heeft opgelopen, heeft Dortmund in het centrum nog maar weinig historische panden. (Vrijwel alle wijken en buurten om de stad heen hebben daarentegen nog heel veel historische panden) De stad heeft daarentegen wel veel recente, moderne bezienswaardigheden. De volgende plaatsen en bouwwerken zijn bepalend voor het stadsbeeld van Dortmund of op andere wijze belangrijk voor de stad.

Oude binnenstad

De prachtige Reinoldikirche is gebouwd in de dertiende eeuw en gewijd aan de Heilige Reinold, die patroonheilige van de stad was tot de reformatie. Lange tijd wees de kerk dan ook het centrum van de stad aan en gold ze als hoofdparochiekerk. Kosten noch moeite werden gespaard en dat zie je nog steeds vanbinnen en vanbuiten. De Tweede Wereldoorlog heeft ook de Reinoldikirche niet gespaard en dat zie je aan de doorboorde metalen klok die een symbool van vrede is geworden.

Vlak naast de grote Reinoldikirche staat de bescheiden Marienkirche. Ze is reeds in de twaalfde eeuw gebouwd in de romaanse bouwstijl en bij verbouwingen in de vijftiende eeuw zijn daar gotische elementen aan toegevoegd. De echte pracht vind je binnenin. Daar kan je een fenomenaal Maria-altaar van Conrad von Soest uit 1420 bewonderen, het Berswordtaltaar uit 1395, vele prachtige afbeeldingen van Maria, mooie glasramen en andere kunstwerken. De Adler Apotheke naast de Mariakirche is de oudste apotheek van Noordrijn-Westfalen. De vermelding is van 1322 en de voormalige eigenaars kunnen getraceerd worden tot 500 jaar terug.

Nieuwe binnenstad

De gotische hallenkerk St.Petri uit de veertiende eeuw heeft een nogal bombastisch uiterlijk, maar verbergt binnenin een prachtig hoogaltaar uit 1521, vervaardigd door de Antwerpse meester Gilles. Vooral het altaarretabel lokt vele toeristen naar de kerk. Honderden vergulden figuren beelden op zo’n dertig reliëfs het passieverhaal van Jezus Christus uit.

Ten westen van de Hansaplatz ligt de enige katholieke kerk uit de binnenstad van Dortmund - St. Johannes Baptist. De eerste steen werd gelegd in de veertiende eeuw door de broeders van de Dominicanen of Orde der Predikheren die zich in Dortmund kwamen vestigen. Zij werden verschillende malen verdreven en daarom hebben ze de bouw van de hallenkerk pas in 1458 kunnen voltooien. De Tweede Wereldoorlog heeft ook hier een groot deel van de kerk vernield. Alleen een deel van de oostvleugel stamt nog af van de oorspronkelijke kerk. Belangrijke middeleeuwse kunstwerken uit de kerk bleven wel gespaard van het bommengeweld. Blikvangers zijn het altaar van Derick Baegert met bijhorend retabel dat de oudste afbeelding van de stad bevat, het bombastische orgel van Siegfried Sauer en het levensechte beeld van Maria met kind.

Het oude stadhuis van Dortmund werd opgericht in 1899. Na zware schade in de Tweede Wereldoorlog werd het herbouwd weliswaar in een vereenvoudigde vorm. Bovenaan vind je het stadswapen van Dortmund met de adelaar terug.

De Adlerturm is een gereconstrueerde toren van de middeleeuwse stadsmuur in Dortmund. Hij werd gebouwd bovenop de oorspronkelijke basis van de stadsmuren. De toren herbergt op zes verdiepingen een kindermuseum op de middeleeuwse stadshistorie.

Winkels en markten[bewerken]

Winkelstraat Westenhellweg

Dortmund is een populaire winkelstad en dat merk je als je door een van de grote straten loopt. Bekende winkelstraten en -centra zijn de Westenhellweg, Ostenhellweg, Kleppingstraat, Kampstraat en Brückstraat. Naast vele kleine winkeltjes hebben de meeste grote (kleding-)winkelketens zoals H&M, Mango, Zara, C&A, Primark, Karstadt, Hema en Peek & Cloppenburg er een vestiging. Wie het liever wat dichter bij elkaar heeft, kan naar de Thier-Galerie. Dit winkelcentrum bevat allerlei winkels en eettentjes. Dortmund het hoogste aantal exclusieve winkelformules van alle steden in Ruhrgebied.

Ten zuidwesten van de Alte Markt (oude Markt) ligt het grote Hansaplein. Hier zijn veel luxe merken zoals Hermes, Zumnorde en Lloyd. Er worden evenementen georganiseerd, er zijn af en toe betogingen en elke week kan je er op woensdag, vrijdag en zaterdag terecht voor een grote markt. De gebouwen rondom het plein, dat tot het einde van de 19e eeuw Wickedeplatz heette, huisvesten grotendeels banken op het grote Althoff warenhuis en de tot sporthuis omgebouwde bibliotheek na.

De kerstmarkt in Dortmund trekt altijd veel toeristen en is de grootste kerstmarkt van Europa. Deze bestaat uit meer dan 300 kraampjes en de grootste kerstboom ter wereld. De kerstmarkt begint al in november en gaat door tot eind december. De hele stad wordt omgetoverd tot een gezellig kerstdorp met verlichtingen en versieringen. Alleen hier is het mogelijk om kerstgroeten te versturen op kerstpapier met een speciale postzegel en stempel.

Kunst en cultuur[bewerken]

operagebouw van Dortmund

Dortmund heeft een ballettheatergebouw, een operagebouw, het Dortmund Symphony Orchestra, diverse uitgaansgelegenheden enz., zoals in een stad van deze grootte te verwachten is. In de stad bevinden zich diverse musea, waaronder het Duitse voetball museum, de Museum Ostwall, die sinds 1969 de collecties van de verzamelaar van die naam bevatten, en het historisch museum.

Het Dortmund uitgaansleven telt vele cafés, voornamelijk rond het oude markt, de Vrijheidsplein de Kleppingraat en het Kaiserstraat. De stad telt ook een toenemend aantal gerenommeerde restaurants, waaronder Palmgarden & Vida met één Michelinster. Als studentenstad kent Dortmund een levendig uitgaansleven. Veel horeca is geconcentreerd aan de stadswijk Kreuzviertel, met cafés als OmaRosa, Schönes Leben, Cafe Lotte en Kieztörtchen.

Buiten deze vaste locaties is Dortmund een echte evenementenstad en al meerdere malen uitgeroepen tot evenementenstad van duitsland. Informatie hierover wordt bijgehouden door websites als dortmund.de.

Muziek[bewerken]

  • Konzerthaus Dortmund
  • Theater Dortmund
Museum Dortmunder U

Musea[bewerken]

  • Brauereimuseum Dortmund
  • DASA – Arbeitswelt Ausstellung
  • Deutsches Fußballmuseum
  • LWL-Industriemuseum – Westfälisches Landesmuseum für Industriekultur
  • Museum Ostwall
  • Museum für Kunst en Kulturgeschichte
  • Museum Adlerturm
  • Museum für Naturkunde

Gastronomie[bewerken]

De traditionele drank uit Dortmund en omgeving is de Dortmunder, een bierstijl uit Dortmund. Donkerder en voller dan pils gedronken in de "Stößchen". De meest populaire merken zijn Dortmunder Actien-Brauerei (DAB Bier), de Dortmunder Union-Brauerei (Siegel Pils), Bergmann Brauerei (Bergmann Spezial), Ritter Brauerei (First), Hansa Brauerei, Thier Brauerei en de Privatbrauerei Dortmunder Kronen een HÖVELS. In 2008 bestond ongeveer 10% van het in Duitsland geconsumeerde bier uit Dortmunder [9].

Typische gerechten zijn de Pfefferpotthast (ndl. Piäpperpottharst), Kroeboet Nederlands: balkenbrij), Pompernikkel met Reuzel en de Currywurst.

Natuur[bewerken]

Dortmund is voor een stad zeer rijk aan natuur. Binnen de gemeentegrens ligt een omvangrijk, ruigbegroeid duingebied, met daarlangs een breed, natuurlijk zandstrand van bijna twaalf kilometer lang. Verspreid door de stad liggen enkele grotere en kleinere parken, zoals het Rosarium, Westfalenpark, Westpark en Ostpark, Fredenbaum, Bolmke, Grävingholz, Rahmer Wald, en de Schwerter Wald. [10]

Parken[bewerken]

Televisietoren van Dortmund, Florian in het Westfalenpark

De mooiste en grootste groene oase van Westfalen en Dortmund is het Westfalenpark. Het hele gezin kan er genieten van een heerlijk ontspannende middag dankzij het kleine treintje, het beachvolleybalplein, het minigolfparcours, het kookboekmuseum en de uitgestrekte graspleinen. In het bekende Deutsche Rosarium maak je een van de kleurrijkste wandelingen uit je leven, want je wordt er omgeven door meer dan 3.800 rozensoorten. [11]

Rombergpark - In 1927 werd dit gebeid omgetovert tot een botanische tuin en heeft nu ongeveer 4500 boomsoorten. Maar de geschiedenis van dit park gaat zelf terug tot 1820 toen de adelijke familie Romberg begon met het aanleggen van een Engels landschapspark. In 1944 werd de botanische tuin zwaar beschadigd en het voormalige kasteel van Romberg werd vernietigd. [12]

Fredenbaum - Het 63-hectare grote park is de groene long van Dortmund noorden. Je kan er natuurlijk wandelen maar er is ook een speeltuin, bootverhuur, minigolf, bbq-gebieden en avonturenterrein.

Het Westpark werd oorspronkelijk gebouwd in 1811 als een Westentotenhof. Dit is een kerkhof dat buiten de stadsmuren viel. Als je door het park wandelt zie je nog verschillende oude grafstenen. Het park wordt vooral gebruikt in de zomer om events te organiseren of te barbecueën of te picknicken.

Natuurgebieden[bewerken]

Natuurgebied Bolmke

Het Schwerter Wald is een uitgebreid bosgebied en recreatiegebied ten oosten van Dortmund. In 1843 werd er beslist dat hier een bos mocht komen en al vlug werd het een populaire uitstap voor de inwoners van Dortmund. In 1899 werd er zelfs al een tramlijn richting dit bos aangelegd.

Het natuurgebied Grävingholz is een bosrijk gebied in het noorden van Dortmund. Het gebied is gevormd net na de ijstijd en sindsdien behouden als bosgebied. In de middeleeuwen was dit een geheerd jachtgebied. Er zijn verschillende aangelegde paden voor wandelaars en fietsers.

Bolmke is een natte zone, die in veel delen nog steeds natuurlijk is, maar is sterk veranderd door de massale menselijke interventies. Na de Eerste Wereldoorlog werd kolen in de kolenmijn in de Bolmke ontgonnen. Angezien het gebied dicht bij een dichtbevolkt deel van Dortmund ligt, heeft het last van te veel recreanten. Ben je meerdere dagen in de buurt is dit bos wel de moeite waard.

Bittermark - Het bos is het grootste aangesloten bosgebied in het stadsgebied van Dortmund tussen Hagen en Herdecke. In het zuiden van het bos loopt er wel een autostrade maar er is een viaduct aangelegd. Het bos is een populair recreatiegebied voor wandelaars, joggers en fietsers.

Onderwijs en wetenschap[bewerken]

Dortmund bezit een hoge concentratie van wetenschaps- en onderzoeksinstellingen. In de stad studeren aan in totaal 6 universiteiten en hogescholen rond 52.000 studenten, Technische Universiteit Dortmund en de Universiteit van wetenschap en kunst zijn de bekendste universiteiten van de stad. De TUD opgericht op 16 december 1968 is met circa 31.000 studenten en 7.000 personeelsleden waaronder 300 professoren na de RWTH de grootste technische universiteit van Nordrhein-Westfalen en heeft drie campussen in Dortmund:

  • Campus Noord - Stadsdeel Barop
  • Campus Zuid - Stadsdeel Eichlinghofen
  • Campus City - Stadsdeel Binnenstad

Daarnaast zijn er:

  • FOM Hochschule für Oekonomie & Management
  • Fachhochschule für öffentliche Verwaltung Nordrhein-Westfalen
  • International School of Management
  • IT-Center Dortmund
  • International University of Applied Sciences Bad Honnef - Bonn
  • Orchesterzentrum Nordrhein-Westfalen

Onderzoeksfaciliteit[bewerken]

Onderzoekscentrum van Dortmund
Openbare bibliotheek van Dortmund en Nordrhein-Westfalen

Ook de grote nationale onderzoeksorganisaties Fraunhofer-Gesellschaft, Helmholtz-Gemeinschaft, Leibniz-Gemeinschaft en Max-Planck-Gesellschaft zijn met meerdere instituten aanwezig.

  • Bundesanstalt für Arbeitsschutz und Arbeitsmedizin (gezondheid)
  • Forsa Sozialforschungsinstitut
  • Forschungsinstitut für Kinderernährung (FKE)
  • Forschungsinstitut für Telekommunikation (telecommunicatie)
  • Fraunhofer-Institut für Materialfluss und Logistik (IML) (logistiek)
  • Fraunhofer-Institut für Software- und Systemtechnik (ISST)
  • Fritz-Hüser-Institut für deutsche und ausländische Arbeiterliteratur (literatuur)
  • ILS–Institut für Landes- und Stadtentwicklungsforschung (urbaniteit)
  • Institut für Roboterforschung
  • Institut für Schulentwicklungsforschung (IFS)
  • Institut für Zeitungsforschung
  • Leibniz-Institut für Analytische Wissenschaften (ISAS)
  • Leibniz-Institut für Arbeitsforschung (IfADo)
  • Max-Planck-Institut für molekulare Physiologie

Bibliotheek[bewerken]

  • Land - en stadsbibliotheek Dortmund - is de Openbare bibliotheek van Dortmund en Nordrhein-Westfalen
  • Universiteitsbibliotheek Dortmund - is de bibliotheek voor de wetenschappelijke informatievoorziening van de Technische Universiteit Dortmund.
  • hbo-school bibliothek Dortmund - is de bibliotheek voor de wetenschappelijke informatievoorziening van de Fachhochschule Dortmund.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Bundesstraße A40 in Dortmund

Dortmund is een verkeersknooppunt in de regio Westfalen. De stad wordt omringd door enkele belangrijke "autoroutes" en beschikt over een eigen luchthaven, een central station en een binnenhaven die behoort tot de grootste van Europa.

Wegverkeer[bewerken]

Het stedelijke gebied van Dortmund is door de volgende snelwegen omgeven:

Verder lopen de Bundesstraßen ‘B 1’, ‘B 54’, ‘B 235’ en ‘B 256’ en door de stad.

Spoorwegen[bewerken]

Dortmund Centraal Station

Dortmund Hauptbahnhof is het op twee na grootste langeafstandknooppunt van Duitsland en een van de belangrijkste stations van Europa met verbindingen in alle richtingen. Elke dag passeren 982 treinen, wat Dortmund het drukste treinstation van het Ruhrgebied maakt, en (exclusief de S-Bahn netwerken) de tweede drukste van Duitsland, na Köln Hauptbahnhof. Op dit station stoppen de ICE- en IC-treinen alsmede de S-Bahn door het Ruhrgebied, tram en metro. Daardoor heeft Dortmund directe verbindingen met onder meer Berlijn, Keulen, Hamburg, Frankfurt am Main, München alsmede met internationale bestemmingen als Parijs, Brussel, Luik, Bazel, Wenen, Innsbruck.

De hogesnelheidstrein Thalys van Parijs stopt ook Dortmund Hauptbahnhof. Vanuit Nederland is de stad met een rechtstreekse treinverbinding vanaf Enschede te bereiken.

  • 'Station Dortmund Hörde aan de Spoorlijn Dortmund - Soest. Dit station heeft een metrostation ("Bf. Hörde"), een Stadtbahn-station en meerdere bushaltes.

Luchthaven[bewerken]

Dortmund heeft ook een eigen internationale luchthaven: Flughafen Dortmund. De luchthaven heeft zich de laatste jaren ontwikkeld van een klein regionaal vliegveld tot een belangrijke luchthaven in Noordrijn-Westfalen.

Scheepvaart[bewerken]

Dortmund is met 2.734.000 miljoen ton vracht per jaar de grootste kanaal binnenhavenstad van Duitsland en Europa. Het Dortmund-Eemskanaal (Duits: Dortmund-Ems-Kanal) is een 265 kilometer lang kanaal tussen de haven van Dortmund en Emden. Dit kanaal verbindt tevens het Ruhrgebied en het Mittellandkanaal. Het bestaat uit een noordelijk en een zuidelijk gedeelte.

Het zuidelijke gedeelte loopt van Dortmund tot aan de splitsing van het Mittellandkanaal. Dit gedeelte heeft twee sluizen. Dit is het belangrijkste gedeelte en wordt daarom ook verdiept en verbreed, zodat groot-rijnschepen over enkele jaren via het Wesel-Dattelnkanaal, het Dortmund-Emskanaal, het Mittellandkanaal, het Elbe-Havelkanaal en de Untere-Havelstrasse naar Berlijn kunnen.

Sport[bewerken]

De Westfalenstadion, de thuishaven van Borussia Dortmund

Dortmund is bekend vanwege zijn voetbalclub Borussia Dortmund. De eerste club uit de stad werd in 1895 opgericht als Dortmunder FC 1895. Later volgden nog clubs als VfB 1897, SuS Alemannia 05 en BV 04. Al deze clubs speelden in de begindagen in de hoogste klasse, terwijl Borussia, dat in 1909 opgericht werd, voornamelijk in de tweede klasse actief was tot de club in 1936 promoveerde naar de Gauliga Westfalen. Geen enkele van de oudere gevestigde clubs kon het niveau van de Gauliga aan en zo werd de club vanaf 1936 de onbetwiste nummer één van de stad, een plaats die het nooit meer af zou geven. De werkelijke bloeiperiode van de club kwam in de jaren vijftig, toen de club voor het eerst kampioen werd. Borussia zou hierna nog zes titels winnen en was ook de allereerste Duitste club die een Europese beker won (in 1966). In 1997 won de club zelfs de Champions League en de Wereldbeker voor clubs. Dortmund werd tevens de kampioen van Duitsland in 2011 en 2012.

Stadions[bewerken]

De Signal Iduna Park voorheen: Westfalenstadion) van Borussia Dortmund is het grootste stadion van de stad en Duitsland (81.360 toeschouwers) en werd ook gebruikt tijdens het WK 2006. Daarvoor was Dortmund al speelstad bij het WK voetbal van 1974 en EK voetbal van 1988. Het stadion bevindt zich 4 kilometer ten zuiden van het centrum van Dortmund.

De Westfalenhalle is de oudste en grootste multifunctionele evenementenhal van Duitsland. De arena is geopend in 1925 en 1952 en biedt ongeveer plaats aan 15.000 toeschouwers (afhankelijk van het evenement). Verder zijn er nog de Stadion Rote Erde en Sporthalle Wellinghofen. Het Stadion Rote Erdeis een voetbal- en atletiek ligt direct naast Signal Iduna Park en heeft een capaciteit van 25.000 plaatsen, waarvan 3.000 overdekte zitplaatsen.

Geboren[bewerken]

Arnold Brockhaus uitgever van de 'Brockhaus' encyclopedie

Afbeeldingen[bewerken]

Externe link[bewerken]

Wikivoyage Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: Dortmund.