Erfurt
| Kreisfreie Stadt in Duitsland | |||
|---|---|---|---|
| Situering | |||
| Deelstaat | |||
| Coördinaten | 50° 59′ NB, 11° 2′ OL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 269,91 km² | ||
| Inwoners (31-12-2020[1]) |
213.692 (792 inw./km²) | ||
| Hoogte | 195 m | ||
| Burgemeester | Andreas Horn (CDU) | ||
| Overig | |||
| Postcodes | 99001–99099 | ||
| Netnummer | 0361 | ||
| Kenteken | EF | ||
| Kreisfreie Stadt | 53 stadsdelen | ||
| Gemeentenr. | 16 0 51 000 | ||
| Website | Officiële website | ||
| Locatie van Erfurt | |||
| Foto's | |||
| De Krämerbrücke in Erfurt | |||
| |||
Erfurt is de hoofdstad en grootste stad van de Duitse deelstaat Thüringen en telde op de peildatum van de meest recente statistiek 213.692 inwoners (31 december 2020).[1] Bestuurlijk heeft het de status van kreisfreie Stadt.
Het Joods-middeleeuws erfgoed van Erfurt staat sinds 2023 op de Unesco-Werelderfgoedlijst. [2]
Geografie en infrastructuur
[bewerken | brontekst bewerken]- Het Thüringer Becken. Erfurt ligt in het midden van het kaartgebied.
- De historische Schlösserbrücke over de Breitstrom
- De van 1890-98 aangelegde 5 km lange Flutgraben, vloedgracht, een nevengeul van de Gera, bij het centraal station
- Informatiepaneel bij het Steigerwald van Erfurt
De stad ligt in een vruchtbaar landbouwgebied, het door lössbodems gekenmerkte Thüringer Becken, en aan het riviertje de Gera, ten noorden van het op een 350 meter hoge heuvel gelegen stadsbos Steigerwald[3]. In de stad is de Gera tot enige kleinere waterlopen vertakt, waarvan er één (de Breitstrom) onder de Krämerbrücke doorgaat en een andere, de Flutgraben, langs het centraal station loopt.
Stadsdelen
[bewerken | brontekst bewerken]- Kaart van de stadsdelen van Erfurt
- Alach
- Altstadt
- Andreasvorstadt
- Azmannsdorf
- Berliner Platz
- Bindersleben, ten westen van het centrum, waar het vliegveld van de stad ligt
- Bischleben-Stedten
- Brühlervorstadt
- Büßleben
- Daberstedt, met in 2024 13.337 inwoners de grootste wijk buiten het centrum, ten zuidoosten van het Centraal Station, met veel rond 1900 gebouwde woonblokken
- Dittelstedt
- Egstedt
- Ermstedt
- Frienstedt
- Gispersleben
- Gottstedt
- Erfurt-Herrenberg
- Erfurt-Hochheim
- Hochstedt
- Hohenwinden
- Ilversgehofen
- Johannesplatz
- Johannesvorstadt
- Kerspleben
- Krämpfervorstadt
- Kühnhausen
- Linderbach
- Löbervorstadt, de wijk waar het voetbal- en het ijsstadion liggen
- Erfurt-Marbach
- Melchendorf
- Erfurt-Mittelhausen
- Möbisburg-Rhoda
- Molsdorf, met barokkasteel, dichtbij Kreuz Erfurt
- Moskauer Platz
- Niedernissa
- Rieth
- Rohda (Haarberg)
- Roter Berg
- Salomonsborn
- Schaderode
- Schmira
- Schwerborn
- Stotternheim
- Sulzer Siedlung
- Tiefthal
- Töttelstädt
- Töttleben
- Urbich
- Vieselbach
- Wallichen
- Waltersleben
- Wiesenhügel
- Windischholzhausen
Naburige gemeentes
[bewerken | brontekst bewerken]De volgende gemeentes grenzen aan de stad Erfurt:
- in de Landkreis Weimarer Land, ten oosten van de stad:
- Grammetal, een in 2019 ontstane fusiegemeente
- Am Ettersberg, een in 2019 ontstane fusiegemeente
- Iets verderop ten oosten van de stad ligt Weimar.
- in de Ilm-Kreis, ten zuiden van de stad:
- Iets verderop ten zuiden van de stad: Arnstadt en Ilmenau
- in de Landkreis Gotha, ten westen van de stad:
- Nesse-Apfelstädt
- Nottleben
- Zimmernsupra
- Bienstädt (deze laatste drie gemeenten liggen in de Verwaltungsgemeinschaft Nesseaue)
- in de Landkreis Sömmerda, ten noorden van de stad:
- Witterda
- Elxleben
- Walschleben (dat in de Verwaltungsgemeinschaft Gera-Aue ligt)
- Riethnordhausen (dat in de Verwaltungsgemeinschaft Straußfurt ligt)
- Nöda
- Alperstedt
- Großrudestedt
- Udestedt
- Kleinmölsen
- Großmölsen (deze laatste 6 dorpen liggen in de Verwaltungsgemeinschaft Gramme-Vippach).
Verkeer
[bewerken | brontekst bewerken]- Autobahnkreuz Erfurt. Rechts op de kaart het barokkasteel Schloss Molsdorf.
- Trajectkaart tram van Erfurt
De stad heeft een tramnet van 6 lijnen. Lijn 4 rijdt westwaarts naar het vliegveld.
Zie ook:
- Erfurt Hauptbahnhof
- De Autobahn A 71 en de Autobahn A 4 kruisen elkaar, bij het kasteel van Molsdorf, ruim 10 km ten zuidwesten van het stadscentrum, op Kreuz Erfurt; afritten 7 t/m 11 van de A 71 liggen in de gemeente Erfurt. De Bundesstraße 7 loopt door de gemeente.
- Flughafen Erfurt Weimar: dit vliegveld ligt 5 km ten westen van het centrum, in stadsdeel Bindersleben.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Erfurt werd in 742 voor het eerst genoemd, toen Bonifatius er een bisdom stichtte. Het oude centrum heeft relatief weinig oorlogsschade geleden. Ten tijde van de communistische DDR (1949-1990) was Erfurt de hoofdstad van het Bezirk Erfurt.
Belangrijke bezienswaardigheden zijn de romaans-gotische dom, waarvan de bouw duurde van de 12de tot de 15e eeuw, de Krämerbrücke, de Petersbergcitadel en het marktplein. Het stadhuis is in neo-gotische stijl opgetrokken.
In 1184 zou in de stad de Erfurter Latrinensturz plaatsvinden. Deze vond plaats toen de hoven van keizer Hendrik VI, Lodewijk III van Thüringen en Koenraad III van Wittelsbach bijeen waren voor vredesbesprekingen. Lodewijk en Koenraad bestuurden Thüringen en Mainz, twee aangrenzende gebieden die beiden ook onder het gezag van de keizer vielen. Koenraad had een vestiging gebouwd op de rand van zijn gebied, wat door Lodewijk als bedreiging werd beschouwd. De bijeenkomst werd in de lokale kerk gehouden. De drie gezagsdragers met hun gehele gevolg bleken echter te zwaar voor de vloer van de eerste verdieping, waarna deze het begaf en ze de toiletten, bedoeld voor de monniken die hier vaak kerkten, in stortten op de begane grond. Ook die vloer begaf het en de meesten kwamen terecht in de onderliggende beerput. Zestig mensen stierven, ofwel door de val en het daarbij losgekomen puin, ofwel omdat ze verdronken of stikten in de beerput, waaronder een aantal mannen van adel. De keizer, Koenraad en Lodewijk overleefden het, de eerste twee door zich vast te klampen aan de ramen, en de laatste werd uit de beerput gered. Het grensconflict werd na de gebeurtenis spoedig bijgelegd.[4]
Erfurt heeft sinds 1392 een universiteit (met een onderbreking van 1816 tot 1994). Het was de derde universiteit in Duitsland (na Keulen en Heidelberg) en in de 15e eeuw de grootste. De universiteit bracht beroemde humanisten voort. Maarten Luther studeerde er van 1501 tot 1505.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden er 27 luchtaanvallen gepleegd op de stad, waarbij ongeveer 1600 mensen omkwamen. Talrijke gebouwen werden verwoest, maar de vernieling bleef (ten opzichte van andere grootsteden) beperkt tot ongeveer 17% van de woningen. De ruïne van de op 26 november 1944 verwoeste Barfüßerkirche staat er nog steeds.
Op 26 april 2002 schoot een voormalig student in het Gutenberg-gymnasium zestien mensen en zichzelf dood.
Tweede Wereldoorlog
[bewerken | brontekst bewerken]Erfurt was ook de uitvalsbasis van Topf und Söhne, het bedrijf dat voor de Tweede Wereldoorlog gespecialiseerd was in stookinstallaties. Ze bouwden ook crematoriumovens. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden hier ook de crematoriumovens van concentratiekampen gebouwd.
Zo werden de crematoriumovens gebouwd voor de kampen Auschwitz-Birkenau en voor het nabijgelegen Buchenwald. Sedert 2011 is er in Erfurt een herdenkingsoord geopend dat de geschiedenis van de gebouwen en het bedrijf weergeeft.
Cultuur
[bewerken | brontekst bewerken]Bezienswaardigheden
[bewerken | brontekst bewerken]- Krämerbrücke
- Dom van Erfurt, aan het plein Domplatz
- Sint-Severuskerk
- Allerheiligenkerk
- Unesco-Werelderfgoed Joods-middeleeuws erfgoed van Erfurt: Oude Synagoge
- Petersbergcitadel
- Het winkelplein Anger met grote, statige winkel- en woonpanden, grotendeels uit de Gründerzeit (ca. 1875-1915)
- Museum für Thüringer Volkskunde aan de Juri-Gagarin-Ring, een streek- en folkloremuseum
- Museum voor Elektrotechniek: sedert 2012, en tegenwoordig nog steeds, op zoek naar een gebouw, om de collectie te kunnen exposeren, zie website:
- Barokkasteel Molsdorf (te bezichtigen), in het uiterste zuidwesten van de gemeente, met een museum, dat ook erotische kunst bevat, en een concertzaaltje voor klassieke kamermuziek, zie website: www.thueringerschloesser.de/objekt/schloss-molsdorf-mit-park; het kasteel wordt door een in stijl aangelegd park omringd.
Galerij
[bewerken | brontekst bewerken]- De historische Krämerbrücke te Erfurt
- Het plein Fischmarkt
- Anger (2014)
- Laat-19e-eeuwse huizen aan de Schillerstraße[5], ten zuiden van het oude centrum
- Museum für Thüringer Volkskunde
- Barokkasteel Schloss Molsdorf
- Kerkje van Azmannsdorf
- Het Steigerwaldstadion in de wijk Löbervorstadt
Sport
[bewerken | brontekst bewerken]Erfurt heeft een historie in het Duitse schaatsen. Onder meer Franziska Schenk en Daniela Anschütz zijn er geboren en Gunda Niemann groeide er op. De schaatshal Gunda Niemann-Stirnemann Halle is vernoemd naar Duitslands beste schaatsster. In 2002 is hier het EK schaatsen georganiseerd.
Voor de Tweede Wereldoorlog was SC Erfurt 1895 de toonaangevende club van de stad. Na de oorlog werd Turbine Erfurt twee keer landskampioen van Oost-Duitsland, uit deze club ontstond in 1966 FC Rot-Weiß Erfurt, dat sindsdien de nummer één is van de stad, en het Steigerwaldstadion gebruikt. Sinds de Duitse hereniging speelt de club in lagere reeksen en heeft het net als andere Oost-Duitse clubs moeite om het niveau van de West-Duitse clubs te volgen.
Het Steigerwaldstadion en de Gunda Niemann-Stirnemann Halle liggen naast elkaar in de zuidelijke stadswijk Löbervorstadt.
Bekende inwoners van Erfurt
[bewerken | brontekst bewerken]Geboren
[bewerken | brontekst bewerken]- Johann Ambrosius Bach (1645-1695), componist en violist uit de Bachfamilie (vader van Johann Sebastian Bach)
- Johann Hieronymus Schröter (1745-1816), astronoom
- Maria Goswina von Berlepsch (1845-1916), Zwitsers-Oostenrijkse schrijfster
- Max Weber (1864-1920), econoom, geschiedkundige, rechtsgeleerde en socioloog
- Ralf Schulenberg (1949), voetballer
- Sabine Busch (1962), atlete
- Sabine Völker (1973), langebaanschaatsster
- Katrin Apel (1973), biatlete
- Franziska Schenk (1974), televisiepresentatrice en langebaanschaatsster
- Daniela Anschütz (1974), langebaanschaatsster
- René Taubenrauch (1974), langebaanschaatser
- Yvonne Catterfeld (1979), zangeres
- Jörg Dallmann (1979), langebaanschaatser
- Clemens Fritz (1980), voetballer
- Judith Hesse (1982), langebaanschaatsster
- Patrick Gretsch (1987), wielrenner
- Isabell Ost (1988), langebaanschaatsster
- Moritz Klein (2000), langebaanschaatser
- Victoria Stirnemann (2002), langebaanschaatsster
- Sophie Warmuth (2002), langebaanschaatsster
- Finn Sonnekalb (2007), langebaanschaatser
Demografie
[bewerken | brontekst bewerken]| Peildatum[4] | 31.12.2009 | 31.12.2010 | 31.12.2011 | 31.12.2012 | 31.12.2013 | 31.12.2014 | 31.12.2015 | 31.12.2016 | 31.12.2017 | 31.12.2018 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Inwoners | 203.830 | 204.994 | 201.952 | 203.485 | 204.880 | 206.219 | 210.118 | 211.113 | 212.988 | 213.699 | |
| Buitenlanders | 6.807 | 7.062 | 6.185 | 7.157 | 7.711 | 8.460 | 12.153 | 13.456 | 15.853 | 17.393 | |
| Aandeel buitenlanders | 3,3% | 3,4% | 3,1% | 3,5% | 3,8% | 4,1% | 5,8% | 6,4% | 7,4% | 8,1% | |
| Peildatum | 31.12.1998 | 31.12.1999 | 31.12.2000 | 31.12.2001 | 31.12.2002 | 31.12.2003 | 31.12.2004 | 31.12.2005 | 31.12.2006 | 31.12.2007 | 31.12.2008 |
| Inwoners | 202.931 | 201.267 | 200.564 | 200.126 | 199.967 | 201.645 | 202.450 | 202.844 | 202.658 | 202.929 | 203.333 |
| Buitenlanders | 4.209 | 4.382 | 4.614 | 5.009 | 5.332 | 5.767 | 6.286 | 6.471 | 6.496 | 6.727 | 6.708 |
| Aandeel buitenlanders | 2,1% | 2,2% | 2,3% | 2,5% | 2,7% | 2,9% | 3,1% | 3,2% | 3,2% | 3,3% | 3,3% |
Externe link
[bewerken | brontekst bewerken]- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Erfurt op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- 1 2 (de) Bevölkerung der Gemeinden vom Thüringer Landesamt für Statistik
- ↑ Unesco
- ↑ Niet te verwarren met het bekendere Natuurpark Steigerwald, dat in Beieren ligt.
- 1 2 (de) Kreisfreie Stadt: Stadt Erfurt Thüringer Landesamt für Statistik. Gearchiveerd op 1 juli 2023.
- ↑ Deze straat heeft de bijnaam Kaffeetrichter en is berucht om zijn files.