Vennbahn

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vennbahn
Aken/Stolberg - Raeren - Sankt Vith - Troisvierges
Vennbahn op de kaart
STRBSicon .svg DB 2600 van Köln Hbf
dvSHI2gl-vSHI2gl- DB 2571 van Hochneukirch
dvSTRvDST Stolberg (Rheinl) Gbf
ev-SHI2grdWg+ldWgr+lxdWgr Sof DB 2573 naar Stolberg Sif opgebroken
exdBHF-LvBHF-MdBHF-RexdSTR 0,0 Stolberg (Rheinl) Hbf
exdWXlrdWg+lxrdWgrxvSTR DB 2570 naar Herzogenrath tot 1890
ddKRZoxdABZqrveKRZu-exSTRr Sif DB 2570 naar Herzogenrath vanaf 1890
ddSTRrdvSTR- DB 2600 naar Aachen Süd
exdENDEaqexABZq+redABZgrd 0,9 aansl Ss, DB 2574 naar Münsterbusch opgebroken
dexKDSTevSTR- Münsterbusch
BSicon .svgHST 1,1 Stolberg-Schneidmühle
BSicon .svgHST 2,5 Stolberg Mühlener Bahnhof
BSicon .svgHST 3,2 Stolberg-Rathaus
BSicon .svgKHSTxe 3,7 Stolberg Altstadt
BSicon .svgexBHF 3,8 Stolberg Hammer
BSicon .svgexHST 8,9 Breinig
BSicon .svgexABZlg DB 2563 van Aachen-Rothe Erde opgebroken
BSicon .svgexHST 11,7 Hahn
BSicon .svgxBHF 13,2 Walheim thuisbasis Eisenbahnfreunde Grenzland
BSicon .svgexHST 14,6 Schmithof
BSicon .svgexZOLL
19,0
0,0
staatsgrens Duitsland - België
BSicon .svgexBHF 0,7 Raeren
BSicon .svgexkABZg3 lijn 49 naar Welkenraedt
exkABZr+12exSTR+k34 Y Rott
BSicon .svgexkABZg+4 Y Periol
BSicon .svgexBUE provinciale weg 258
BSicon .svgexBHF 11,7 Roetgen
BSicon .svgexHST 18,2 Roetgen-Süd
BSicon .svgexBHF 20,6 Lammersdorf
BSicon .svgexBHF 24,2 Konzen
BSicon .svgexBHF 28,8 Monschau
BSicon .svgexBRÜCKE Viadukt Reichenstein
BSicon .svgKBHFxa 35,8 Kalterherberg vanaf hier traject railfiets
HANDCARSTR
dBSicon .svgdKBHFxeuexdKHSTa 42,8 Sourbrodt einde traject railfiets
dBSicon .svgexdSTRuexdSTRl smalspoorlijn naar Elsenborn opgebroken
BSicon .svgexHST Robertville
BSicon .svgexBRÜCKE Viadukt Weywertz
BSicon .svgexHST 48,1 Nidrum
BSicon .svgexABZrg lijn 45A van Jünkerath
BSicon .svgexBHF 50,1 Weywertz
BSicon .svgexHST 52,8 Faymonville
BSicon .svgexBHF 55,3 Waimes
BSicon .svgexABZrf lijn 45 naar Trois-Ponts
BSicon .svgexHST 58,2 Ondenval
BSicon .svgexBHF 62,0 Montenau
dBSicon .svgexvKRZu-STR+r lijn 47A van Vielsalm opgebroken
dBSicon .svgexvSHI2g+l-
BSicon .svgexBHF 65,5 Born
BSicon .svgexBHF
72,4
0,0
Sankt-Vith
dBSicon .svgexvSHI2gl-
dBSicon .svgexvKRZu-STRr lijn 163 naar Libramont opgebroken
BSicon .svgexABZlg 1,2 Y Wiesenbach, lijn 163 van Libramont opgebroken
BSicon .svgexHST 1,4 Wiesenbach
BSicon .svgexHST 3,7 Neidlingen
BSicon .svgexTUNNEL1 Tunnel van Lommersweiler 120m.
BSicon .svgexBHF 6,1 Lommersweiler
BSicon .svgexABZlf lijn 46 naar Bleialf
BSicon .svgexTUNNEL1 Tunnel van Elcherath 387m.
BSicon .svgxGRENZE+WBRÜCKE Our
staatsgrens België - Duitsland
BSicon .svgxGRENZE+WBRÜCKE Our
staatsgrens Duitsland - België
BSicon .svgexHST 9,8 Auel
BSicon .svgexWBRÜCKE Our
BSicon .svgexBHF 10,7 Reuland
BSicon .svgexHST 11,4 Burg-Reuland
BSicon .svgexBHF 15,4 Oudler
BSicon .svgexBHF 19,4 Lengeler
BSicon .svgxGRENZE 22,4 staatsgrens België - Luxemburg
BSicon .svgexTUNNEL1 Tunnel van Wilwerdange 800m.
BSicon .svgexBHF 3,1 Wilwerdange
BSicon .svgxABZlg lijn 42 van Rivage
BSicon .svgTUNNEL1
BSicon .svgBHF Troisvierges
BSicon .svgSTR lijn 1 naar Luxembourg

De Vennbahn (letterlijk: spoorweg van de Hoge Venen) was een spoorweg in de Oostkantons die door het Verdrag van Versailles aan België werd toegewezen, hoewel delen ervan door Duitsland liepen. De Vennbahn verbond de industriële centra van Aken (Rothe Erde) en Luxemburg op de kortst mogelijke manier. In België is het traject Sankt Vith - Troisvierges spoorlijn 47, het deel Raeren - Sankt Vith spoorlijn 48 en is het trace Raeren Grens - Raeren een onderdeel van spoorlijn 49.

Geschiedenis[bewerken]

De spoorweg werd door de Pruisische staat gebouwd om snel en gemakkelijk steenkool en ijzererts te vervoeren. Ook zou ze de economie van verschillende plattelandsgebieden laten opleven en de inwoners ervan werk verschaffen in de industriële centra, die door de komst van de lijn makkelijker toegankelijk zouden worden. De inwijding vond plaats op 4 november 1889, in de daaropvolgende jaren werd de baan bijna volledig naar twee sporen uitgebreid. Om dit mogelijk te maken moesten verschillende hoogteverschillen (tot 1,7 %) worden weggewerkt en het spoor op sommige plaatsen worden versmald omdat de beschikbare ruimte naar enkelspoornormen was berekend.

Het Belgische station Sourbrodt
Vernielde tunnel nabij Sankt Vith
Restanten van een brug dicht bij de Duits-Belgische grens (Winterspelt)
De Vennbahnradweg

In de Eerste Wereldoorlog kreeg het vanwege zijn ligging aan het westelijk front een nieuwe functie; vanaf 2 augustus 1914 werden, als onderdeel van het Schlieffenplan, via de lijn soldaten naar de fortengordel rondom Luik gestuurd. Vanaf de Vennbahn werden ook verschillende aansluitingen naar andere lijnen gebouwd (lijn 47A en lijn 163) zodat de spoorweg spoedig een strategische Noord-Zuidverbinding langs het westelijke front vormde.

Na de oorlog werden in kader van het Verdrag van Versailles de Pruisische kantons Eupen en Malmedy bij België gevoegd. Dit had tot gevolg dat de spoorlijn de nieuwe grens verschillende keren doorkruiste en er dus iedere keer grenscontroles nodig waren. Om dit probleem te verhelpen, werd beslist om de bedding van de spoorlijn, de stations en de technische installaties in hun geheel aan België toe te wijzen. Door deze overdracht werden vier stukken Duits gebied opeens afgesneden van het moederland, het zijn tot op heden exclaves.

Het belang van het goederenvervoer verminderde sterk na WO I. Lotharingen was een deel van Frankrijk geworden, het handelsverkeer met België was beperkt en Luxemburg, inmiddels uit de douane-unie met Duitsland gestapt, ging zich meer op Frankrijk richten. De nieuwe douanetarieven die deze drie landen aan de Duitse handelsgoederen oplegden, droegen eveneens tot deze achteruitgang bij.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de lijn een belangrijk doel van het Ardennenoffensief, het merendeel van de bruggen en tunnels werd vernield. De wederopbouw liet op zich wachten en het deel tussen Lommersweiler en Reuland werd zelfs niet meer hersteld. Het resterende stuk kon daarom niet meer voor zijn oorspronkelijke doel gebruikt worden. Beetje bij beetje hield de industrie op om de spoorweg te gebruiken. Later gebruikt het Belgisch leger de spoorweg nog om zwaar materiaal naar het kamp van Elsenborn te transporteren.

De lijn raakte meer en meer in verval. Na het totaal stopzetten van alle activiteiten werd nog een poging gedaan de lijn te exploiteren voor toeristische doeleinden. Na twaalf jaar kwam hier ook een einde aan.

Materieel toeristische spoorweg[1][2][bewerken]

Nummer Bouwjaar (fabriek) Opmerkingen Afbeelding
Stoomlocomotieven
DB 50.3666 1943 (Anglo Franco Belge) ex DR 50.2145. In 2006 naar de VSM als 50 0073.
Diesellocomotieven
NMBS 5922 1955 (Cockerill) Later naar TSP voor restauratie.
NMBS 5923 1955 (Cockerill) ex 201 030, later naar Düren.
DB 228 792 Ex DR 180 392. In 1999 naar UWE Adam, in 2006 HGB. Zwaar beschadigd bij een ongeval in 2007.
CFL 1603 1955 (AFB) In 2006 naar TSP.
Rangeerlocomotieven
DB Köf 6436 1959 (KHD) Later naar de Eifelbahn Verkehrsgesellschaft.
DR Kö 4978 1939 (KHD) Na einde Vennbahn statisch object in Lontzen.
Treinstellen
CFL 206 / 216 1956 (Westwaggon) Naar Train 1900. In september 2007 uitgebrand.
Rijtuigen
NMBS K1A 1933 (Baume & Marpent) Rijtuig type K1 UIC 50 88 03-20 001-5P
NMBS K1A 1934 (Baume & Marpent) Rijtuig type K1 UIC 50 88 03-20 002-3P
NMBS K1A 1934 (Baume & Marpent) Rijtuig type K1
NMBS K1A 1934 (Baume & Marpent) Rijtuig type K1 UIC 50 88 03-20 003-1P
NMBS K1A 1935 (Baume & Marpent) Rijtuig type K1 UIC 50 88 03-20 004-9P
NMBS K1A 1935 (Baume & Marpent) Rijtuig type K1 UIC 50 88 03-20 008-0P
NMBS K1A 1935 (Baume & Marpent) Rijtuig type K1 UIC 50 88 03-20 005-6P
NMBS K1A 1935 (Baume & Marpent) Rijtuig type K1 UIC 50 88 03-20 006-4P
NMBS K1A 1935 (Baume & Marpent) Rijtuig type K1 UIC 50 88 03-20 007-2P
NMBS K1AD 1935 (AFB) Rijtuig type K1AD UIC 50 88 03-20 101-3P
NMBS K1AD 1935 (AFB) Rijtuig type K1AD UIC 50 88 02-20 102-1P
NMBS K1AD Rijtuig type K1AD
NMBS K1AD Rijtuig type K1AD
NMBS? Bagagerijtuig
NMBS? Restauratie/buffetrijtuig
NMBS? Railtour Restauratie/buffetrijtuig ex Railtour
DR/Mitropa 1974 (AW Halberstadt) Buffetrijtuig type WRge UIC 50 88 08-20 001-0P ex 51 50 88-15 036-9, reed als DR Städteexpress. Naar TSP.
DR/Mitropa 1961 (Gothaer Waggonfabrik) Restaurantrijtuig type WRme UIC 50 88 08-20 002-8P ex 51 50 88-40 119-2. Naar TSP.

Huidig gebruik[bewerken]

Op de sectie tussen Stolberg (Rheinl) Hbf en Station Stolberg Altstadt voorziet DB nog 2x per uur een stoptrein die via Aachen Hbf en Herzogenrath weer naar Stolberg (Rheinl) Hbf rijdt.

Op de sectie tussen Aachen Rothe Erde en Walheim hebben de ongebruikte sporen sinds 2005 plaatsgemaakt voor de zogenaamde Vennbahnradweg, een fietspad dat het tracé van de oorspronkelijke sporen volgt. Tussen Stolberg, Walheim, Raeren en Eupen zullen in de toekomst museumtreinen gaan rijden van de Eisenbahnfreunde Grenzland (EFG). De EFG doet er dan tegenwoordig ook alles aan om deze lijn te reactiveren. Hiervoor worden Henschel diesellocomotieven gebruikt. De vereniging is op dit moment gevestigd op het emplacement van Walheim en hebben sinds 2017 een werkplaats spoor in Raeren kunnen huren van Rails et Traction. Een keer per jaar vindt een stationsfeest plaats.

Tussen de stations van Kalterherberg en Sourbrodt werden in 2004 door een Belgische ondernemer spoorfietsen ingelegd. Dat zijn een soort draisines die voortbewegen zoals een fiets. Het baanvak Sourbrodt - Waimes is begin 2008 opgebroken. Op de bedding is een RAVeL-fietspad aangelegd.

Toekomst van de Vennbahn[bewerken]

Er zijn onderhandelingen gestart met Duitsland over de overdracht van het grondgebied van de spoorlijn (enkele vierkante kilometers). Mogelijk komt er een gebiedscompensatie voor België.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

  1. NVBS: Op de Rails. Korthof, Rein: Met stoom over de Vennbahn. 7-1994.
  2. Lokrundschau/Aktuelle Bahn. David, Bernhard: Die Vennbahn.