Nederlands Openluchtmuseum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nederlands Openluchtmuseum
Entree van het Nederlands Openluchtmuseum
Entree van het Nederlands Openluchtmuseum
Opgericht april 1912
Locatie Hoeferlaan 4, 6816 SG [1] Arnhem, Nederland
Type Binnen- en openluchtmuseum
Personen
Directeur Willem Bijleveld
Medewerkers 230 (2008)[2]
Aantal bezoekers 524.000 (2008)[3]
Website
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur
Los hoes, deelgebied: Erven
Zaanse buurt, deelgebied: Dorp
Hallehuisboerderij, deelgebied: Platteland
Venloos warenhuis (tuinderskas), deelgebied: Tuinen
Arbeidershuisjes, deelgebied: Lint
Westerstraat (Jordaan), deelgebied: Landgoed
Tramstel van de RET in het museum.

Het Nederlands Openluchtmuseum is een cultuurhistorisch museum in Arnhem. Het bestaat uit een buitenmuseum en een binnenmuseum. Met ruim 555.000 bezoekers in 2015 is het Arnhemse museum het best bezochte museum van Nederland buiten Amsterdam.[4]

Het openluchtmuseum geeft een beeld van het leven in Nederland door de eeuwen heen. Wonen, werken, recreatie en tradities van de Nederlanders worden aan de hand van veelal verplaatste originele gebouwen zoals diverse soorten molens, huizen, boerderijen, gebedshuizen en werkplaatsen in beeld gebracht. Een aantal gebouwen wordt "bewoond" door museummedewerkers die als originele bewoners de bezoekers ontvangen. Ook tal van gebruiksvoorwerpen, oude ambachten en klederdrachten zijn tentoongesteld. Tevens geven ambachtslieden demonstraties van hun kunnen aan het museumpubliek. Bijna dagelijks zijn onder andere een molenaar, een smid, een drukker, een papierschepper en een conducteur aan het werk. Tijdens weekenden worden veelal bijzondere activiteiten georganiseerd, zoals: draaiorgeldag, oogsten van rogge, dorsen van graan, ploegen met paarden en een ouderwetse kinderkermis.

De presentaties (gebouwen) van het Nederlands Openluchtmuseum kregen naar thema plaats in een aantal deelgebieden: Erven, Dorp, Platteland, Tuinen, Lint en Landgoed. Naast de historische gebouwen heeft het museum een permanente presentatie aan de hand van de Canon van Nederland.

Het Nederlands Openluchtmuseum is lid van de Nederlandse Vereniging van Botanische Tuinen, Club van Elf en van de Museumvereniging. Het museumpark heeft een oppervlakte van 44 hectare.

Geschiedenis[bewerken]

Oprichting[bewerken]

Het openluchtmuseum kwam tot stand mede dankzij de historicus Frederic Adolph Hoefer, die in april 1912 het plan opperde om een openluchtmuseum te bouwen, in navolging van soortgelijke musea die hij in Scandinavië had bezocht. Door industrialisatie en verstedelijking verdwenen de regionale verschillen en dreigden tradities en ambachten verloren te gaan. Door historisch belangrijke gebouwen naar een museumterrein te verplaatsen, waar mensen met kennis van zaken aan bezoekers tonen hoe men vroeger leefde en werkte, kan het verleden levend worden gehouden. De "Vereniging voor Volkskunde Het Nederlands Openluchtmuseum" werd nog dezelfde maand opgericht, en deze opende op 13 juli 1918 haar deuren, met zes gebouwen die men van elders had overgebracht. Een van deze eerste huisjes is het los hoes uit Beuningen dat al in de 17e eeuw is gebouwd.

Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Bij aanvang van de Tweede Wereldoorlog werd het museum getroffen door brandbommen waarbij een woning in de Zaanse buurt afbrandde. In 1941 werd het museum hernoemt tot het Rijksmuseum voor Volkskunde. Tijdens de slag om Arnhem was het museum enige tijd bewoond door enige honderden evacuees. Op 17 november 1944 werd, in een van de Zaanse huisjes, Franneke van der Kallen[5] geboren. Ook Nora Olga Marijke[6] werd er op 15 november 1944 geboren. Haar initialen staan voor NOM (Nederlands Openluchtmuseum). Een derde kindje overleed twee weken na de geboorte. In 1945 gaat bij een aanval van een V1 de collectie klederdracht en beschilderde meubelen verloren.[7]

Sluitingsdreiging[bewerken]

In 1987 leek het er even op dat het museum door het beleid van de toenmalige minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur, Elco Brinkman, zijn deuren moest sluiten. Na een demonstratie door het publiek, subsidies van de rijksoverheid en een flinke reorganisatie, waarbij naast het leven op het platteland ook de industriële ontwikkeling aandacht kreeg, kon het museum zijn bestaansrecht toch behouden. Het wijzigde in 1991 van een rijksmuseum naar een zelfstandige organistie. De gebouwen en voorwerpen bleven echter in eigendom van het Rijk.[8] In mei 2005 leverde deze nieuwe koers het Openluchtmuseum de titel Europees museum van het jaar op.

Vernieuwing[bewerken]

In 1996 werd op het terrein van het museum een tramlijn aangelegd. Dankzij deze ringlijn kunnen ook bezoekers die minder goed ter been zijn gemakkelijker de verder van de hoofdingang gelegen delen van het museum bezoeken. Er werd een replica van een deel van de in 1944 verwoeste Arnhemse tramremise voor gebouwd. Ook een Arnhemse tram uit 1929 werd gereconstrueerd. Deze kwam in 1998 in gebruik. De dienst wordt voorts uitgevoerd met materieel afkomstig van de Rotterdamse en Haagse tram. Er rijdt ook een railreiniger van de Amsterdamse tram en jaarlijks komt er materieel van Nederlandse trammusea als gast.

In 1999 de attractie Hollandrama geopend. Het liet een wonderbaarlijke reis zien, kriskras door het karakteristieke "Holland" van vroeger en nu, in zes panoramische vertellingen. Door de komst van de Canon van Nederland, een nieuwe presentatie met daarin de hoogtepunten van de Nederlandse geschiedenis, is deze attractie begin 2016 weggehaald.

In 2007 werd de goederenloods Van Gend & Loos afkomstig van het Tielse stationsemplacement geplaatst. Tegenover het Openluchtmuseum moest het Nationaal Historisch Museum verrijzen. De plannen voor het nieuwe museum over de geschiedenis van Nederland kwam uiteindelijk nooit tot realisatie. Wel besloot de toenmalig staatssecretaris de presentatie van de Canon van Nederland, oorspronkelijk gepland voor het NHM, te realiseren in het Nederlands Openluchtmuseum. Op 22 september 2017 werd het Canon van Nederland groots geopend.

Op 3 april 2012 werd door koningin Beatrix de uit de Amsterdamse Jordaan afkomstige Pottenbakkersgang geopend. In dat jaar werd tevens het eeuwfeest van het museum gevierd. In 2014 werd de watersnoodwoning en de Jaknikker BRK-10 aan de collectie toegevoegd.

In 2016 is er een nieuw masterplan ontwikkeld voor de komende 10 jaar, genaamd ‘Dichter bij de geschiedenis dan ooit’. Zo zijn er plannen om de naoorlogse stadscultuur (Een doorzonwoning, een portiekflat of wellicht een moskee) als een nieuw gebied in het museum te verwerken.[9]

De Canon van Nederland[bewerken]

Het binnenmuseum (entreegebouw) bestaat onder andere uit een permanente presentatie aan de hand van de Canon van Nederland. Stap voor stap wordt, in samenwerking met het Rijksmuseum in Amsterdam, de geschiedenis van het dagelijks leven met de grote gebeurtenissen uit het verleden verbonden.[10] De 50 vensters van de Canon van Nederland zijn in tien tijdvakken verwerkt met historische objecten, interactieve en audiovisuele presentaties. Naast de presentatie zijn er ook verschillende vensters uit de Canon belicht in bestaande historische gebouwen uit het museumpark. Zo maken we bijvoorbeeld in het Groene Kruisgebouw uit het Limburgse Wessem kennis met Willem Drees en in de kloostertuin met Karel de Grote.

De 10 tijdvensters in de Canon[bewerken]

Tijd van Periode Jaartal
jagers en boeren prehistorie tot 3000 v.Chr.
Grieken en Romeinen oudheid 3000 v.Chr. tot 500 n.Chr.
monniken en ridders vroege middeleeuwen 500 tot 1000
steden en staten hoge en late middeleeuwen 1000 tot 1500
ontdekkers en hervormers renaissance/reformatie/ontdekkingsreizen 1450 tot 1600
regenten en vorsten Gouden Eeuw 1600 tot 1700
pruiken en revoluties verlichting 1700 tot 1800
burgers en stoommachines industrialisatie 1800 tot 1900
de wereldoorlogen eerste helft 20e eeuw 1900 tot 1950
televisie en computer tweede helft 20e eeuw 1950 tot heden

Tentoonstellingen (Jaarthema's)[bewerken]

1962: Boerenwagens en Transportmiddelen
1973: Het Platteland rond Oranje
2009: Vaarwel Vaderland - Over emigratie.
2010: Verhalen van Immigranten - Nieuwe Buren door de jaren heen - Over immigratie.
2011: Hollandse Nieuwe - Over effecten van migratie.
2011: Kleur Bekennen - Over traditionele Nederlandse streekdrachten en Surinaamse kotomisi’s.
2012: Feest! Het Nederlands Openluchtmuseum bestaat 100 jaar - Jubileumjaar.
2013: Beleef het weer!
2014: Museum vol verhalen
2015: Hooggeëerd publiek - Komt dat zien, komt dat zien! - Over het circuscultuur in Nederland.
2017: Helden aan de Bal - Over het Nederlands voetbal, oranjekoorts en Johan Cruijff.

Depot[bewerken]

Het Nederlands Openluchtmuseum beschikt over een depotgebouw, en werkt samen met andere instellingen aan een nieuw depot in Amersfoort[11]. In de collectie van het museum bevinden zich ongeveer 152.000 voorwerpen waaronder boerenwagens, woningtextiel, streekdracht en speelgoed. Een deel daarvan is te zien in het museumpark, maar het overgrote deel bevindt zich in depot.

Onderscheidingen[bewerken]

In 2001 ontving het Openluchtmuseum vanwege de attractie HollandRama de Thea Award for Outstanding Achievement[12]. In mei 2005 won het Nederlands Openluchtmuseum de Europese prijs voor het Museum van het Jaar. De prijs werd in Brussel uitgereikt door koningin Fabiola. Het is een "excellent voorbeeld voor andere klassieke musea die nieuwe wegen willen inslaan", aldus de jury. In 2009 kreeg het museum de BankGiro Loterij Museumprijs uitgereikt.

Bereikbaarheid[bewerken]

Het Openluchtmuseum ligt aan de noordkant van Arnhem, tegen de rand van de Veluwe. Naast het museum bevindt zich Koninklijke Burgers' Zoo.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]