Het Dolhuys

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Het Dolhuys
De voormalige kapel
Locatie Schotersingel 2, Haarlem, Nederland
Thema Psychiatrie
Opgericht 2005
Sluiting 1 april 2019 - 1 april 2020 (tijdelijke sluiting ter renovatie)
Personen
Directeur Hans Looijen
Huisvesting
Gebouwd 1320
Website
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Het Dolhuys in de Noord-Hollandse stad Haarlem is een voormalig dolhuis, waar sinds de 16e eeuw krankzinnigen werden verpleegd en sinds 2005 Museum van de Geest gehuisvest is. heeft als belangrijkste thema de psyche en geest van de mens in al zijn facetten.[1]

Leprozerie[bewerken | brontekst bewerken]

Het oudste gedeelte van het complex aan de Schotersingel dateert uit 1320 en was in eerste instantie in gebruik als leprozerie. Het complex lag in die tijd buiten de stadsmuren omdat leprapatiënten werden geweerd uit de steden. De Haarlemse leprozerie was daarnaast een officiële schouwplaats: leprapatiënten uit geheel Holland werden hiernaartoe gestuurd om geschouwd te worden. Als ze werkelijk lepra hadden kregen ze een 'vuilbrief' (bewijs van ziekte) mee die hen het recht gaf te bedelen en te wonen in een leprozerie in hun eigen woonplaats. Leprozen met een vuilbrief kregen een klepper waarin het Haarlemse stadswapen was gegraveerd.[2]

Dolhuis[bewerken | brontekst bewerken]

In 1559 (na het verdwijnen van lepra) werd het huis verbouwd en ingericht als dolhuis[3] en werden er 'krankzinnigen' gehuisvest. Kalme patiënten konden vrij rondlopen, voor lastige patiënten, 'dollen', werden er veertien dolcellen met een getraliede deur, een houten krib en een poepdoos ingericht. Een luikje boven in een cel zorgde voor licht en lucht.[4]

Andere bewoners[bewerken | brontekst bewerken]

Na de 'dollen' werden er in het dolhuis achtereenvolgens syfilispatiënten, (oudere) zieken en kinderen verzorgd.

Museum[bewerken | brontekst bewerken]

Zie Museum van de Geest voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Regentenkamer

Sinds 2005 is in het voormalige Dolhuys een museum met de naam 'Het Dolhuys' gevestigd. Een onderdeel van het museum zijn de cellen voor de 'dollen' (uit de 16e eeuw), die nog volledig intact zijn. Het museum is gericht op de geschiedenis van de psychiatrie en is een initiatief van zeven psychiatrische ziekenhuizen: GGZ Noord-Holland-Noord, Mentrum, De Meren, Buitenamstel, GGZ Dijk en Duin, De Geestgronden en Rivierduinen.

Het Dolhuys is een zogenoemd belevingsmuseum: het gaat niet om de verzameling voorwerpen maar om ervaringen en meningen en wil laten zien dat de grens tussen gek en normaal soms moeilijk te trekken is.[bron?] Het museum geeft een overzicht van hoe er door de eeuwen heen met 'gekte' werd omgegaan. Naast de vaste tentoonstelling zijn er wisselende exposities. Bezoekers kunnen zichzelf testen: 'Hoe normaal ben jij?'. Het museum heeft tevens een collectie kunst, waaronder een aantal belangrijke werken van outsider-kunstenaar Willem van Genk.[5]

Prijzen[bewerken | brontekst bewerken]

In 2005 won het museum de Nederlandse Design Prijs in de categorie Exhibition & Experience Design. In 2007 kreeg het een eervolle vermelding bij European Museum of the Year Award. In 2022 kreeg het de Museum of the Year Award zelf. De prijs werd 7 mei 2022 uitgereikt in het Nationaal Museum in de Estische stad Tartu. Het museum kreeg de prijs omdat het "de natuur van de menselijke geest op een uniek innovatieve manier" verkent, volgens het juryrapport.[6]

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Dolhuys van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.