Het Dolhuys

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het Dolhuys
Het Dolhuys
Het Dolhuys
Opgericht 2005
Locatie Haarlem, Nederland
Thema Psychiatrie
Personen
Directeur Hans Looijen
Website www.hetdolhuys.nl
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Het Dolhuys te Haarlem is een museum in een voormalig dolhuis, waar sinds de 16e eeuw krankzinnigen werden verpleegd.

Leprozerie[bewerken]

Het oudste gedeelte van het complex aan de Schotersingel dateert uit 1320 en was in eerste instantie in gebruik als leprozerie. Het complex lag in die tijd buiten de stadsmuren omdat leprapatiënten werden geweerd uit de steden. De Haarlemse leprozerie was daarnaast een officiële schouwplaats: leprapatiënten uit geheel Holland werden hier naar toe gestuurd om geschouwd te worden. Als ze werkelijk lepra hadden kregen ze een 'vuilbrief' mee die hen het recht gaf te bedelen en te wonen in een leprozerie in hun eigen woonplaats. Leprozen met een vuilbrief kregen een klepper waarin het Haarlemse stadswapen was gegraveerd[1].

Dolhuis[bewerken]

In 1559 (na het verdwijnen van lepra) werd het huis verbouwd en ingericht tot dolhuis[2] en werden er ' krankzinnigen' gehuisvest. Kalme patiënten konden vrij rondlopen, voor lastige patiënten werden er veertien dolcellen met een getraliede deur, een houten krib en een poepdoos ingericht. Een luikje boven in een cel zorgde voor licht en lucht[3].

Andere bewoners[bewerken]

Na de 'dollen' werden er in het dolhuis achtereenvolgens syfillispatienten, (oudere) zieken en tenslotte kinderen verzorgd.

Museum[bewerken]

Sinds 2005 is in het voormalige Dolhuys een museum met de naam 'Het Dolhuys' gevestigd. Een belangrijke bezienswaardigheid zijn de cellen voor de 'dollen' (uit de 16e eeuw), die nog volledig intact zijn. Het Dolhuys, nationaal museum van de psychiatrie, is een initiatief van zeven psychiatrische ziekenhuizen: GGZ Noord-Holland-Noord, Mentrum, De Meren, Buitenamstel, GGZ Dijk en Duin, De Geestgronden en Rivierduinen. Het Dolhuys is een zogenoemd belevingsmuseum: het gaat niet om de verzameling spullen maar om ervaringen en meningen. Het Dolhuys wil laten zien dat de grens tussen gek en normaal soms uiterst dun is. Het Dolhuys geeft een overzicht van hoe er door de eeuwen heen met ‘gekte’ werd omgegaan. Naast de vaste tentoonstelling zijn er wisselende exposities. Bezoekers kunnen zichzelf testen: 'Hoe normaal ben jij?'. In 2005 won het museum de Nederlandse Design Prijs in de categorie ‘Exhibition & Experience Design’. In 2007 kreeg het een eervolle vermelding bij The European Museum of the Year Award.

Het Dolhuys is te vinden aan de Schotersingel 2 te Haarlem, vlak achter het Station Haarlem.

Trivia[bewerken]

  • De psychiater H.C. Rümke had een niet gangbare opvatting over ongeloof: "In tegenstelling tot wat Freud en anderen voor en na hem beweerden, meent Rümke op grond van zijn ervaringen als psychiater dat ‘het zogenaamde ongeloof veel sterker verwantschap vertoont met de neurose dan echt geloof’." Aldus een tekst in het museum.
  • De naam van de nabijgelegen Kloppersingel verwijst mogelijk naar de verplichting van leprapatiënten om een klepper te hanteren om voorbijgangers te waarschuwen voor hun ziekte[4].

Externe link[bewerken]

Referenties
  1. Daan van Leeuwen, Leven buiten de stadsmuren, 2012
  2. G.N.A. Ketting, Bijdrage tot de geschiedenis van de lepra in Nederland, 1922
  3. http://www.hetdolhuys.nl/kennis/historie-gebouw/historie-gebouw
  4. Cor van Leeuwen, Overzicht van leprosaria in de Middeleeuwen, 2012