Zuiderzeemuseum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De ingang van het buitenmuseum.

Het Zuiderzeemuseum is een cultuurhistorisch museum in de Nederlandse stad Enkhuizen, waar de cultuur en de maritieme geschiedenis van de voormalige Zuiderzee (nu het IJsselmeer, Markermeer en de Waddenzee) in beeld worden gebracht. Het bestaat uit een binnenmuseum en een buitenmuseum. Het Rijksmuseum Zuiderzeemuseum werd in 1948 opgericht om de cultuur rond de voormalige Zuiderzee van voor 1932 vast te leggen en tegenwoordig zijn er ook tentoonstellingen over het IJsselmeer. Rond 1993 is het museum verzelfstandigd onder de naam: Stichting Rijksmuseum Zuiderzeemuseum.

Geschiedenis[bewerken]

De aanzet tot het stichten van het Zuiderzeemuseum was een tentoonstelling die rond 1930 gehouden werd in het plantsoen langs de zeemuur ter hoogte van het matrozenkerkhof. In deze Zuiderzee Visscherij-tentoonstelling (ZVT) werden huisjes van karton opgezet en liepen er originele bewoners uit de echte dorpen in klederdracht van rond de Zuiderzee. Door de oorlogsdreiging en de oorlog werden de plannen voor een Zuiderzeemuseum stilgelegd. Na de Tweede Wereldoorlog kwam er in de zomer van 1949 een tentoonstelling in de Drommedaris die door het succes de aanzet voor het binnenmuseum gaf. Als huisvesting verkregen de vrienden van het Zuiderzeemuseum de pakhuizen aan de Wierdijk voor een symbolisch bedrag van een gulden van zaadhandel Sluis en Groot. Het Rijk nam deze gebouwen over, restaureerde ze en onderhoudt ze. De gebouwen van het binnenmuseum zijn eigendom van de Rijksgebouwendienst. De panden in het buitenmuseum van de Dienst Domeinen.

Directie[bewerken]

De eerste directeur was Siebe Jan Bouma, en vervolgens Gerrit Ritske Kruissink, Udo E.E. Vroom, Geke Bos en Arnout K. Weeda. Hierna heeft het museum enkele jaren onder de directie van Erik Schilp (2006-2008) de doelstelling gehad om Nederlandse kunst, cultuur en erfgoed op de grens van land en water te presenteren. In 2009 werd onder directeur Michael Huyser teruggekeerd naar de doelstelling bij de oprichting: het verzamelen en tonen van karakteristieke zaken voor de Zuiderzeecultuur. Huyser vertrok in 2011; Stephan Warnik nam het directeurschap van hem over.

Binnenmuseum[bewerken]

Het binnenmuseum bestaat uit onder andere een schepenhal met dertien echte schepen die op de Zuiderzee hebben gevaren, waaronder drie grote vissersboten en onder meer de boeier Sperwer, waarmee Merlin Minshall zijn huwelijksreis maakte over de Donau en later als spion voor de Engelsen in dienst van Ian Fleming nogmaals als geheim agent 007. Hij was de inspiratiebron voor de verhalen over James Bond. Verder zijn er in de andere zalen van het binnenmuseum tijdelijke en vaste tentoonstellingen te zien die op een of andere manier met de Zuiderzee te maken hebben. Zo zijn er scheepsmodellen, klederdrachten, schilderijen en gebruiksvoorwerpen te zien van het Zuiderzeegebied. In het verleden was er ook walvisvaarttentoonstelling. Deze collectie is echter overgedragen aan Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam.

Bioscoopjournaal uit 1977 over een tentoonstelling over de walvisvaart in het Zuidereemuseum

Buitenmuseum[bewerken]

Op 6 mei 1983 opende Koningin Beatrix het buitenmuseum, dat werd toegevoegd aan het Zuiderzeemuseum. De locatie waar het is opgebouwd werd vóór 1970 gebruikt als opslagterrein van de Zuiderzeewerken inzake de aanleg van de dijk naar Lelystad. Het bestaat uit een dorp, aangelegd naar situaties van dorpen rond de Zuiderzee met meest authentieke (en enkele gekopieerde) panden uit het voormalig Zuiderzee- en Waddengebied. Het eerste pand dat werd opgebouwd was de Gasthuiskapel uit Den Oever die in de situatie van de kerk in Oosterend op Texel werd herbouwd. Het eerste pand dat al in 1948 in eigendom kwam van het Zuiderzeemuseum was het dijkhuis uit Hindeloopen waar anno 2016 een café in is gevestigd langs de dijk van het buitenmuseum. Het interieur van dit dijkhuis heeft vele jaren in het binnenmuseum tentoongesteld gestaan met daarin Hindelooper klederdracht die onder de klederdrachten rond de Zuiderzee een eigen stijl heeft. Verder worden er in het buitenmuseum diverse oude ambachten gepresenteerd en biedt het plaats aan een haventje dat is aangelegd naar de situatie zoals die op het eiland Marken was voor de vergroting aldaar. De scheepswerf langs deze haven is een van de kopieën in het museum. Het origineel staat in Arnhem in het Nederlands Openluchtmuseum. Het huis Siberië langs deze haven is een kopie van wat op Marken aan de haven staat, het is in vergelijking met de situatie daar 180 graden gedraaid.

1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van bouwwerken in het Zuiderzeemuseum

Galerij[bewerken]

Ambachten[bewerken]

In het buitenmuseum van het Zuiderzeemuseum zijn veel verschillende soorten ambachten van vroeger te vinden. Ambachten die vandaag de dag nog zeer weinig of helemaal niet meer uitgevoerd worden. Met deze ambachten laat het Zuiderzeemuseum zien hoe het leven vroeger voor de bewoners was en hoe dit verschilt ten opzichte van het leven nu. Meerdere verschillende ambachten worden getoond in het museum, zoals:

  • visrokerij
  • stoomwasserij
  • slagerij
  • drukkerij
  • smederij
  • mandemakerij
  • kuiperij
  • zeilmakerij

Trivia[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bibliografie[bewerken]

  • Minshall Merlin - De avonturier (Guilt edged) uitgegeven bij Hollandia BV. Baarn 1976
  • Uit het Peperhuis., orgaan van de vrienden van het Zuiderzeemuseum (vele jaargangen)
  • Gidsjes voor binnen- en buitenmuseum uit verschillende jaren.

Bovenstaande boeken (en vele andere) zijn in te zien in de bibliotheek van het binnenmuseum.