Musis Sacrum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Musis Sacrum
Publiek in afwachting van de Ashton Brothers

Musis Sacrum (Latijn voor 'gewijd aan de Muzen') is een concertzaal en zalencentrum in Arnhem, gelegen aan het Velperplein. Het gebouw, dat kortweg ook wel Musis genoemd wordt, stamt uit 1847 en is ontworpen door de architect Hendrik Willem Fromberg. In 1888-1890 werd het verbouwd en uitgebreid. Sindsdien is het de thuisbasis van Het Gelders Orkest (vroeger de Arnhemse Orkest Vereniging geheten). In de loop der jaren hebben vele verbouwingen, uitbreidingen, restauraties en renovaties plaatsgevonden.

Geschiedenis[bewerken]

De aanleiding voor de bouw van het pand Musis Sacrum, toen nog onder de naam Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen of Gebouw voor de liedertafelen, was een Nederlands-Duits zangconcours dat in 1847 in Arnhem werd gehouden. Er waren toen twee zalen: de Grote Zaal en de Tuinzaal. Voor de Tentoonstelling van Nationale Nijverheid in 1852 kwam er een derde zaal bij, ontworpen door de stadsarchitect H.J. Heuvelink sr.

Omdat geen van de drie zalen geschikt was voor het geven van concerten werd de nieuwe zaal in 1864 door F.W. van Gendt verbouwd tot concertzaal. Deze bleek echter al spoedig niet te voldoen en daarom werd door I.A. Lindo en M.W. Smijting een plan gemaakt voor een heel nieuwe concertzaal die ten opzichte van de oude een kwartslag werd gedraaid. Ook de Grote Zaal werd gemoderniseerd. Het exterieur van het aldus verbouwde Musis Sacrum kreeg hierbij het huidige neorenaissancistische uiterlijk met uivormige koepels. Zo kwam het in 1889 in gebruik bij de Arnhemsche Orkest Vereeniging, die er onder de naam Het Gelders Orkest nog steeds zijn thuisbasis heeft.

In 1907 kreeg het café-restaurant een houten serre aan de kant van het Velperplein. Deze werd in 1940 vervangen door "de Rotonde", een uitbouw met grote ramen in een halve cirkel. Omdat het gebouw tijdens de Duitse bezetting diende als Wehrmachtheim, konden er geen concerten plaatsvinden en ook konden moderniseringsplannen niet doorgaan. Pas in 1949 werden enige noodzakelijke herstelwerkzaamheden verricht. In 1962 kwam er een nieuwe uitbouw aan de kant van de Velperbuitensingel.

In de naoorlogse jaren zijn er plannen geweest om het gebouw te slopen en te vervangen door een cultuurcentrum aan het Roermondsplein, maar door protesten vanuit de bevolking ging dat niet door. In de jaren zeventig maakte Herman Hertzberger een groot renovatieplan voor Musis Sacrum, maar dat werd in 1977 afgeblazen. In 1983 kwam een algehele renovatie gereed waarbij de Concertzaal werd gemoderniseerd en de Grote Zaal en Tuinzaal vervangen werden door de nieuwe Parkzaal. De Rotonde en de aangrenzende nieuwe Jubileumzaal werden ingericht voor horeca-activiteiten. In 1995 kwam er aan de kant van de Eusebiusbuitensingel nog een nieuwe uitbouw bij.

Tegenwoordig heeft Musis een concertzaal met 950 zitplaatsen en diverse andere zalen, waaronder een congreszaal met 500 stoelen. In de "Rotonde" bevindt zich het Grand Café Mahler, dat organisatorisch onder één directie valt met Musis en Stadstheater Arnhem. In 2015 werd de achterzijde uit 1985, de Parkzaal, aan de Musislaan gelegen afgebroken en vervangen door een nieuwe zaal die beter past bij het oude hoofdgebouw. Het verzetsmonument uit 2005 van Jouke Hoogland daar, met de tekst De meeste mensen zwijgen, een enkeling stelt een daad, is naar een andere plek verplaatst.

Zalen[bewerken]

Musis beschikt over twee concertzalen en meerdere vergader- en congresruimtes. De Concertzaal, gebouwd in 1947 en grondig gerenoveerd in 2017, beschikt over 870 stoelen. De Parkzaal, gebouwd in 2017, is een multifunctionele zaal die de capaciteit kan aanpassen naar wens, met 1.000 zitplaatsen of (zonder stoelen) maximaal 1.250 mensen. Deze zaal is de thuisbasis van Het Gelders Orkest. Tevens zijn er een grote congresruimte met 500 stoelen en een aantal kleinere ruimtes.

Externe links[bewerken]