Humores

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Humores
Four temperament b.PNG
Emoticons voor de vier temperamenten:
Flegmatisch Cholerisch
Sanguinisch Melancholisch

Volgens de oude Grieken werd de gemoedstoestand van mensen bepaald door het (on)evenwicht tussen vier lichaamssappen of, in het Latijn, humores: bloed (Grieks haima, Latijn sanguis), gele gal (Grieks xanthè cholè), zwarte gal (Grieks melaina cholè) en slijm (Grieks phlegma).

Al naargelang de overheersende humor, werden mensen grofweg ingedeeld in vier temperamenten. Ook aandoeningen werden toegeschreven aan een teveel of tekort aan bepaalde sappen.

Het idee van de vier sappen werd door Hippocrates ontwikkeld, en door Galenus verder uitgebouwd. Het bleef overeind tijdens de gehele middeleeuwen en lang daarna, en werd pas halverwege de negentiende eeuw definitief weerlegd.

De vier temperamenten[bewerken]

  • Bloed: Vurige, energieke mensen werden verondersteld een overheersende hoeveelheid bloed te hebben, en werden sanguïnisch genoemd.
  • Gal: Het cholerische type werd verondersteld makkelijk irriteerbaar te zijn en snel kwaad te worden als gevolg van een teveel aan gele gal. We komen dit tegen in het Franse colère en het Spaanse cólera: woede.
  • Zwarte gal: Een teveel aan zwarte gal werd verondersteld neerslachtigheid, introversie en depressies te veroorzaken. Nog steeds worden neerslachtige stemmingen aangeduid met de termen melancholie, vertaald als zwartgalligheid.
  • Slijm: Flegmatici, mensen met veel slijm in hun lichaam, waren vooral kalm en weinig emotioneel.


humor seizoen element orgaan kwaliteit oude naam temperament karakteristieken
bloed lente lucht hart warm & vochtig sanguis sanguinisch energiek, hartelijk, onbevangen, optimistisch, creatief, zorgeloos, levendig, sociaal, open, impulsief, vluchtig
gele gal zomer vuur lever warm & droog kholé cholerisch ambitieus, eerzuchtig, rusteloos, driftig, egocentrisch, extravert, gepassioneerd, energiek, resultaat-gericht
zwarte gal herfst aarde milt koud & droog melaina kholé melancholisch serieus, introvert, passief, rustig, analytisch, neerslachtig, voorzichtig, wantrouwend, gewetensvol, zorgvuldig
slijm (fluim) winter water hersenen koud & vochtig phlégma flegmatisch kalm, aandachtig, geduldig, rationeel, onverstoorbaar, tolerant, overpeinzend, consistent, loyaal, stoïcijns

Medische consequenties[bewerken]

Veel ziektes werden toegeschreven aan een teveel van een van de vier sappen. Als gevolg hiervan werd de remedie van zulke kwalen gezocht in het verwijderen van dit overschot, bijvoorbeeld door aderlaten (bij een teveel aan bloed).

Menstruatie werd verklaard als de natuurlijke manier van het vrouwelijk lichaam om zich van overtollig bloed en slijm te ontdoen. [bron?]