Menstruatie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Dit is een foto van aardbeienjam. Menstruatiebloed kan er ongeveer net zo uitzien: rode vloeistof met wat kleine slijmerige, zachte, klontjes.

De menstruatie of ongesteldheid is dat gedeelte van de menstruatiecyclus waarin de verdikte wand van de baarmoeder, het endometrium, dat klaargemaakt was om een embryo op te vangen, wordt opgeruimd om voor de volgende ovulatie opnieuw te kunnen worden opgebouwd. Het woord menstruatie is afkomstig van mensis, Latijn voor maand; menstruatie treedt ongeveer elke maand op, tenzij de vrouw zwanger is. Tijdens de menstruatie verliest een vrouw gedurende enkele dagen bloed en slijm, dat afkomstig is uit de baarmoeder, via de vagina.

Eerste menstruatie[bewerken]

De meeste meisjes krijgen hun eerste menstruatie als ze tussen 11 en 15 jaar oud zijn, aan het begin van de puberteit, maar de eerste menstruatie kan ook eerder of later optreden.[1] Rond dezelfde leeftijd krijgen meisjes borsten, schaamhaar en okselhaar. De eerste menstruatie wordt menarche genoemd.

Tijdens de eerste paar jaar komt de menstruatie vaak onregelmatig en nog niet elke 4-5 weken. Een meisje kan na de eerste menstruatie (of kort ervoor) echter wel zwanger raken als zij geslachtsgemeenschap (sex) heeft met een man. De meeste vrouwen hebben vanaf het 20ste levensjaar een min of meer regelmatige menstruatie.[2]

Laatste menstruatie[bewerken]

De meeste vrouwen krijgen hun laatste menstruatie, menopauze, tussen hun 40ste en 60ste levensjaar.[3]

Uitingsvorm[bewerken]

Maandverband met vleugels ter bevestiging aan de onderbroek
Tampon, in dit geval verwijderd uit de applicator (inbrenghuls). Er zijn ook tampons zonder inbrenghuls in de handel verkrijgbaar.

De menstruatie uit zich als een bloeding die bij de meeste vrouwen twee tot tien dagen duurt. De tweede dag is het bloedverlies meestal het sterkst. Gemiddeld verliest een vrouw tijdens een menstruatie ongeveer 50 milliliter bloed. Het bloed stolt niet doordat het endometrium een enzym met de naam plasmine bevat dat bloedstolsels afbreekt.

Bij sommige vrouwen duurt de menstruatie langer.  Er kan dan sprake zijn van menorragie, waardoor o.a. bloedarmoede kan ontstaan.[4]

Bescherming tijdens menstruatie[bewerken]

Tijdens de menstruatie gebruiken westerse vrouwen meestal maandverband (buiten het lichaam in het slipje vastgeplakt), tampons of een menstruatiecup (in de vagina ingebracht) om het bloed op te vangen. Zonder dat zouden er vlekken ontstaan in de kleding.

Met name tampons moeten regelmatig, meerdere malen per dag, vervangen worden. Verkeerd gebruik van tampons kan resulteren in het toxische shock syndroom, waardoor de vrouw in extreme gevallen zelfs kan overlijden. Griepverschijnselen tijdens de menstruatie moeten daarom altijd zeer serieus genomen worden, maar de kans op het toxische shock syndroom is erg klein.

Tijdens de laatste dagen van de menstruatie is het bloedverlies minder, en kan ook een inlegkruisje gebruikt worden in plaats van maandverband. Sommige vrouwen gebruiken tijdens de nacht dikker maandverband,[1] vooral als de menstruatie zwaar is en er veel bloedverlies optreedt.

Biologische betekenis[bewerken]

De menstruatie treedt op als de vrouw niet zwanger is en als er zich dus geen embryo in de wand van de baarmoeder heeft vastgezet. Daardoor weet een vrouw als de menstruatie begint, dat ze niet zwanger is. Helemaal waterdicht is die conclusie niet, omdat bij het innestelen van het embryo ook bloed kan vrijkomen dat voor de menstruatie kan worden aangezien. Deze zogenaamde innestelingsbloeding kan - mede doordat de duur en intensiteit van de menstruatie sterk kunnen verschillen van persoon tot persoon - lichter, zwaarder of gelijk aan de menstruatie zijn. Het is meestal een lichtere bloeding dan een normale menstruatie en zeker lichter dan de bloeding die kan optreden bij een miskraam. Wanneer de menstruatie uitblijft (de vrouw is dan "over tijd") kan door een zwangerschapstest worden vastgesteld of een zwangerschap is begonnen. De menstruatie komt alleen voor bij mensen en mensapen. Bij andere zoogdieren wordt het endometrium als er geen zwangerschap ontstaat geabsorbeerd door de baarmoeder, waarbij geen bloeding optreedt. Bij vrouwen die topsport bedrijven blijft de menstruatie soms helemaal uit. Hetzelfde geldt voor vrouwen met anorexia nervosa. Ook na een bevalling blijft de menstruatie bij sommige vrouwen een tijdlang uit als borstvoeding wordt gegeven.

Menstruatieklachten[bewerken]

Tijdens de menstruatie voelen de meeste vrouwen zich niet lekker. De meest voorkomende klachten zijn buikpijn en rugpijn die veroorzaakt worden door de sterke samentrekkingen van de baarmoeder. Ook komen andere klachten voor, zoals koud zweet, duizeligheid, diarree en een opgeblazen gevoel.[1] Tegen de pijn kan een pijnstiller zoals paracetamol gebruikt worden. De meeste vrouwen kunnen echter tijdens de menstruatie alles doen wat zij op andere dagen gewend zijn.

In de dagen voor de menstruatie komt bij veel vrouwen premenstruele spanning voor. Door sterke veranderingen in de hormoonspiegels in het lichaam van de vrouw kan hoofdpijn of spierpijn optreden. Ook kunnen de borsten wat opzwellen en gevoelig zijn. Verder zijn veel vrouwen prikkelbaar. Bij gebruik van een koperhoudend spiraaltje kunnen eventuele menstruatieklachten verergeren: de maandelijkse bloeding wordt heviger en/of pijnlijker. Bij gebruik van de anticonceptiepil, het etonogestrel implantatiestaafje of een hormoonspiraaltje verminderen de menstruatieklachten. In veel gevallen wordt de menstruatie lichter en in het geval van een hormoonspiraaltje of etonogestrel implantatiestaafje kan de menstruatie zelfs uitblijven.

Het uitblijven van de menstruatie wordt, zowel in het geval van een zwangerschap als door andere oorzaken amenorroe genoemd.

Overmatig bloedverlies bij de menstruatie wordt menorragie of hypermenorroe genoemd.

Seks tijdens de menstruatie[bewerken]

Onder meer door de bovengenoemde klachten hebben veel vrouwen tijdens de menstruatie minder zin in seks. Hoewel sommige mensen afkeer hebben van de bloeding, is het doorgaans niet bezwaarlijk om seks te hebben tijdens de menstruatie. Hiervoor kan gebruikgemaakt worden van een zogeheten softcup, deze wordt ingebracht en vangt daarmee de bloeding op. Er kan met behulp van een softcup gewoon comfortabel seks worden bedreven. Wel zal er bij onbeschermd seksueel contact tijdens de menstruatie eerder kans zijn op overdragen van seksueel overdraagbare aandoeningen, omdat de zurige bescherming van de schede in deze periode verminderd is. Binnen verschillende traditionele culturen bestaan nog regels en voorschriften die verbieden seks te hebben tijdens de menstruatie, vaak gelden ook voorgeschreven regels rondom hygiëne in deze periode.

Sporten, zwemmen en douchen[bewerken]

Evenmin is het bezwaarlijk om tijdens de menstruatie te sporten, te zwemmen of te douchen. Bij zwemmen is het niet strikt noodzakelijk tampons te dragen, aangezien de koudeprikkel de menstruatie (tijdelijk) stopzet. Veel vrouwen gebruiken echter toch een menstruatiecup, tampon of softcup als ze zwemmen om onzekerheid te voorkomen. Daarbij komt, dat de bloeding onmiddellijk weer begint, wanneer men zich niet in het water bevindt. Vooral in openbare zwemgelegenheden is dit een bezwaar. Douchen, met name thuis, kan zonder probleem, ook zonder gebruik van tampons. Bij het afdrogen kan echter wel bloed op de handdoek terechtkomen.

Taboe's en religieuze gebruiken[bewerken]

Diverse religies kennen taboes of bepaalde rituelen als een vrouw menstrueert. Zo zal een orthodoxe joodse vrouw een ritueel bad nemen in een mikwe na haar menstruatie en wordt zij tijdens de menstruatie onrein geacht en mag zij bijvoorbeeld geen geslachtsgemeenschap hebben. In de islam bestaat een soortgelijk ritueel en ondergaat een vrouw na de menstruatie een rituele wassing, ghoesl. In een inmiddels verboden traditie van Nepal moeten vrouwen zich tijdens de menstruatie zelfs helemaal afzonderen. Dat wordt chhaupadi genoemd.