Kadaster

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Kadaster
De vestiging van het Kadaster in Eindhoven
De vestiging van het Kadaster in Eindhoven
Opgericht 1832
Jurisdictie Nederland
Hoofdkantoor Apeldoorn
Valt onder Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties[1]
Website www.kadaster.nl

Het kadaster is een van overheidswege bijgehouden openbaar register van registergoederen, waaronder onroerende zaken, en de daarop gevestigde rechten. Tevens wordt de term gebruikt om de dienst aan te duiden die met het beheer van een dergelijk register is belast. Het kadaster is dan ook de informatiebron voor degenen die gegevens van bepaalde percelen willen weten.

De herkomst van de naam kadaster is niet geheel duidelijk; het woord stamt af van het middeleeuws-Latijnse catastrum, dat afstamt van hetzij het Griekse καταστιχον (katastichon), lijst, of het Latijnse capitastrum (hoofd), een Romeinse hoofdelijke belasting gebaseerd op bezit van onroerend goed.

Nederland[bewerken]

Hoofdlocatie Kadaster Nederland, Apeldoorn

De verschillende wettelijke taken van het Kadaster in Nederland worden hieronder toegelicht. Het Kadaster is in Nederland een zelfstandig bestuursorgaan.

Geschiedenis van het kadaster in Nederland[bewerken]

Tot het einde van de 18e eeuw kende het gebied van het huidige Koninkrijk der Nederlanden geen eenlijnige administratie van onroerend goed. Hoewel al eerder pogingen waren ondernomen hierin verandering aan te brengen, bleef de administratie rommelig en gedateerd. Hierdoor was het niet mogelijk om juiste waardebepalingen en belastingaanslagen te geven.[2]

Hollands Kadaster[bewerken]

Pas met de totstandkoming van de eenheidsstaat Nederland in 1798 werd, in lijn met het Franse ideaal egalité, getracht een rechtvaardige belastingheffing in te voeren. Om dit doel te verwezenlijken, werd een administratieve organisatie opgezet per departement.

In 1810 en 1811 werd het gehele grondgebied in kaart gebracht, met daarbij een overzicht van gegevens over het soort perceel, de eigenaren en de oppervlakte. Het project mislukte echter en de kaarten werden afgekeurd voor gebruik in het kadaster naar Frans model in 1811, omdat deze weinig systematisch waren en onvolledig van opzet.[2]

Méthodique Verzameling[bewerken]

Nadat het Koninkrijk Holland in 1810 definitief werd ingelijfd in het Franse keizerrijk, golden ook in het Hollands gebied de Franse wetten. Holland diende daarom te voldoen aan het hebben van een uniforme belastingwetgeving. Omdat de bestaande registraties in de Hollandse departementen niet voldeden aan de eisen van het Franse Recueil Méthodique, werd in oktober 1811 het kadaster op Franse wijze in gebruik genomen. Hiervoor werd een tweetalige editie van de Franse wetgeving uitgebracht onder de naam Méthodique Verzameling der Wetten, Decreten, Reglementen, Instructiën en Decisiën, betrekkelijk het Cadaster van het Fransche Rijk, kortweg Méthodique Verzameling.[2]

Kadastrering tot 1832[bewerken]

Hoewel Nederland enkele jaren later van Frankrijk onafhankelijk werd, bleven de Franse voorschriften toch van kracht. Het proces van kadastrering verliep echter traag. Pas in 1825 werd er tempo gemaakt door de invoering van het nieuwe Burgerlijk Wetboek, met daarin de geplande invoering van de samenhang tussen grondboekhouding en hypothecaire boekhouding.

Ofschoon in de periode tussen 1826 en de invoering van het kadaster op 1 januari 1832 een inhaalslag werd gemaakt in het maken van kartering, waren de gemaakte kaarten in deze periode van aanzienlijk lagere kwaliteit dan de kaarten die voor 1825 zijn gemaakt.[2]

Onroerende zaken[bewerken]

Oud logo van het Kadaster bij voormalige vestiging in Breda

In Nederland registreert de Dienst voor het kadaster en de openbare registers sinds 1832 gegevens over een bepaalde onroerende zaak (het perceel) en alle wijzigingen die zich daarin voordoen.[3]

Zo legt men de naam van de eigenaar of vruchtgebruiker vast. Ook wordt vermeld waar het perceel ligt, wat de afmetingen ervan zijn en hoe de grond wordt gebruikt. Ook wordt vastgelegd of er een recht van hypotheek of erfdienstbaarheden op het perceel rusten, of dat er bodemverontreiniging aanwezig is.

Om een perceel aan te duiden gebruikt men de kadastrale aanduiding, die altijd bestaat uit de naam van de kadastrale gemeente, de letter van de sectie en het nummer van het perceel, eventueel aangevuld met de appartementsindex wanneer het perceel is gesplitst in appartementsrechten.

Registreren van gedeeltelijke kadastrale percelen[bewerken]

Als een eigenaar van een perceel dat perceel in delen verkoopt, wordt dat perceel gesplitst en krijgen de delen nieuwe kadastrale nummers. Oorspronkelijk werd in de notariële akte vermeld dat er een deel van een kadastraal perceel was verkocht. Vastlegging van de grenzen tussen de delen gebeurde door de landmeter van het Kadaster na aanwijzing van koper(s) en verkoper. Tussen de registratie van de akte en de vastlegging door de landmeter konden soms jaren liggen en gedurende die periode gaf de kadastrale kaart niet de actuele situatie weer.

Thans worden die grenzen voorlopig vastgesteld[4]. Ze kunnen voorafgaand aan een in te schrijven akte door geautoriseerde zakelijke klanten worden ingetekend in de kadastrale kaart. Deze grenzen worden dan voorlopige kadastrale grenzen genoemd.

Als er geen voorlopige kadastrale grenzen zijn ingetekend, dan moet er met de akte een situatieschets worden ingeschreven waarop de ligging van het verkochte deel zichtbaar is. Het Kadaster tekent de grenzen van dat deel in op de kadastrale kaart. Deze worden dan voorlopige administratieve grenzen genoemd. In beide gevallen ontstaan er na inschrijving van de akte nieuwe kadastrale nummers op de kaart en is de globale ligging van de percelen bekend.

Voor beide voorlopige grenzen geldt dat deze uiteindelijk door de betrokken partijen in het terrein moeten worden aangewezen aan de landmeter van het Kadaster, waarna deze als  definitieve grenzen worden geregistreerd en vastgelegd.

In tegenstelling tot wat velen denken bepaalt het Kadaster dus niet de nieuw te vormen grenzen, maar worden deze op basis van aanwijzing van koper en verkoper door de landmeter nauwkeurig ingemeten en geregistreerd.

Schepen en vliegtuigen[bewerken]

Het kadaster verzorgt ook de registratie van de eigendom en de hypotheken op zogenaamde registergoederen zoals schepen en vliegtuigen. Schepen worden teboekgesteld in het Scheepsregister.

Landinrichting[bewerken]

Landinrichtingsprojecten zoals ruilverkaveling behoren ook tot de taken van het kadaster.

Topografische kaarten[bewerken]

Sinds 2004 is de Topografische Dienst onderdeel van het Kadaster, nu onder de naam Kadaster Geo-Informatie. Via Topotijdreis.nl[5] wordt op een eenvoudige wijze de topografische geschiedenis van Nederland vanaf het beging van de 19e eeuw zichtbaar.

Rijksdriehoeksmeting / Geodetische Infrastructuur[bewerken]

Het Kadaster onderhoudt het Nederlandse coördinaatsysteem, het Stelsel van de Rijksdriehoeksmeting (RD) als onderdeel van de geodetische infrastructuur.

België[bewerken]

In België is het Kadaster een administratie, onderdeel van de Algemene Administratie Patrimoniumdocumentatie, die zelf een deel is van de Federale Overheidsdienst (ministerie) Financiën. Sinds 1 januari 2015 is de naam officieel "Administratie opmetingen en waarderingen".

Het Kadaster in België heeft dezelfde oorsprong als het Nederlandse, namelijk het identificeren van onroerende goederen en hun eigenaars met het oog op het belasten ervan. Meer dan in Nederland is het Belgische kadaster in hoofdzaak een fiscaal instrument gebleven. De informatisering van het kadastraal plan en de overgang naar een GIS zijn recenter. Het systeem van perceelaanduiding is hetzelfde als in Nederland. Een verplichte voorafgaande identificatie van nieuw te vormen percelen, met de toekenning van een definitief perceelnummer dat dan in de akte wordt opgenomen, werd in 2015 ingevoerd.

Een belangrijke taak van het Belgisch Kadaster is ook het vaststellen van het kadastraal inkomen: een vast cijfer verbonden aan het onroerend goed dat als basis dient voor belastingen, zoals de onroerende voorheffing. Informatie over hypotheken, erfdienstbaarheden en bodemverontreiniging behoren in België niet tot de taken van het Kadaster.

Historische 19e-eeuwse kadasterkaarten en kadastrale leggers van Philippe Vandermaelen en Philippe Chrétien Popp zijn elektronisch te raadplegen via de archieven van de Koninklijke Bibliotheek van België.[6]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Nederland:

Nederlandse Antillen:

België: