Koninklijke Bibliotheek van België

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Koninklijke Bibliotheek van België
Opgericht 19 juni 1837
Locatie Brussel
Type Nationale bibliotheek
Collectie
Aantal ca 5 miljoen
Personen
Directeur Patrick Lefèvre, Franstalig
Overig
Lid van VVBAD
Website
Portaal  Portaalicoon   Literatuur
Armorial Gelre
Histoire de Charles Martel; ms. 8, fol. 7
Chroniques de Hainaut; het meest kostbare manuscript uit de verzameling.
de beroemde Très Belles Heures de Notre-Dame
De Imitatione Christi? door Thomas à Kempis

De Koninklijke Bibliotheek van België (afgekort: KBR)[1] (Frans: Bibliothèque royale de Belgique) is de nationale bibliotheek van de federale staat België. Het bouwwerk, naar een ontwerp van architecten Maurice Houyoux en Roland Delers en gebouwd tussen 1954 en 1969, maakt deel uit van het Kunstbergcomplex in Brussel (Keizerslaan 4).[2] De Koninklijke Bibliotheek beheert een belangrijk cultureel patrimonium en verwerft en beheert de publicaties die zijn verschenen op het grondgebied van België en van Belgische auteurs die in het kader van de Depotplicht in het buitenland publiceren. De bibliotheek wordt ook Albertina genoemd (Albertine in het Frans). Dit verwijst naar koning Albert I, wiens ruitermonument er staat. Aan de overkant staat Koningin Elisabeth, zijn echtgenote.

Collectie[bewerken]

Met in totaal meer dan zes miljoen boeken (over de 150 km boekenrekken) is ze de grootste van het land. De bibliotheek omvat:

  • 5.000.000 boeken
  • 21.500 tijdschriften
  • 150.000 kaarten
  • 32.000 handschriften
  • 300.000 oude drukken
  • 700.000 prenten
  • 9.200 microfilms
  • 50.000 langspeelplaten

De bibliotheek heeft 6 'speciale' verzamelingen, namelijk de kostbare werken, kaarten en plannen, muziekpartituren, prenten, handschriften en munten en penningen. Ze is ook verzamelpunt van kunstwerken van Nederlandstalige kunstenaars. In het totaal zijn er ongeveer 6 miljoen boeken.

Speciale verzamelingen[bewerken]

Handschriften[bewerken]

In de bibliotheek bevinden zich ongeveer 35.000 handschriften, waaronder 4500 middeleeuwse codices. Het Handschriftenkabinet kan tot een van de belangrijkste verzamelingen ter wereld worden gerekend. Deze collectie wordt door andere instellingen erkend als de meest waardevolle van België. Tot de verzameling behoren verscheidene handschriften, vervaardigd door David Aubert voor Filips de Goede uit de Librije van Bourgondië waaruit de Koninklijke Bibliotheek is ontstaan. Een deel van de verzameling ging verloren tijdens de brand van het Paleis van de Koudenberg. Van de duizend kostbare handschriften die men bij de dood van Karel de Stoute telde, worden er op dit moment ongeveer 300 in het Handschriftenkabinet bewaard.

Bekende werken[bewerken]

  • Chroniques de Hainaut; Annales historiae principum Hannoniae , 1447-1448, het meest waardevolle boek van België, van David Aubert, uitgevoerd voor Filips de Goede. (ms. 9242/9244 18de-eeuws band met wapen van Lodewijk XV; ca.10 kg)
  • L'Evangéliaire d'Echternach ( Ms. 9428) een topstuk van Salisch-Frankische miniatuurkunst
  • Psalterium van Peterborough (Engeland ca 1300, Geoffrey de Croyland, abt van Peterborough ) (ms. 9961-62), tussen 1316-1334 eigendom van Johannes XXII
  • getijdenboek van de Hertog van Berry,
  • getijdenboek van Kleef (Gent voor 1485, Heures de Philippe de Clèves, ms. IV 40),
  • Chroniques et Conquestes de Charlemagne,
  • van Hulthem-Handschrift,
  • Ethica van Aristoteles,
  • Histoire de Charles Martel,
  • Belle Hélène de Constantinople,
  • Cité des dames,
  • Geraardsbergs handschrift,
  • Histoire des Seigneurs de Gavre,
  • Roman de Gérard de Nevers, Jean de Wavrin 1450-1467; ms. 9631
  • Roman des sept sages de Rome, ms. 9433-34
  • getijdenboek Heures de Notre Dame (1530), ms. II 158 (ook Hennessy-getijdenboek genoemd)
  • Chronique universelle van Gembloux (ca 1130)
  • De bekende Rijmbijbel van Jacob van Maerlant (Historia Scholastica; Wrake van Jerusalem ca. 1290-1300); ms. 15001; de tekst telt 27.081 versregels
  • een brief van Erasmus
  • een derde Carrousel van Dresden, Molerus (1582)
  • Armorial de la Toison d'Or 1535, Brugge
  • Den byencorf der H.Roomsche Kerke van Philippe Marnix de St-Aldegonde
  • brieven van Félicien Rops
  • Bruges -la-morte van Georges Rodenbach,
  • Carnet van Maurice Maeterlinck,
  • Au proscrits français refuhies en Belgique van Victor Hugo,
  • Fantaisies militaires van Charles de Ligne,
  • in t wonderjaer van Hendrik Conscience

Daarnaast verschillende werken en handschriften van Hugo Claus, Paul van Ostaijen, Guido Gezelle en Karel van de Woestijne

Recente aanwinsten[bewerken]

De kostbare handschriften worden in verschillende kluizen bewaard en zijn enkel te bestuderen na schriftelijk verzoek. De facsimiles zijn te raadplegen zonder verzoek. Deze collectie groeit nog steeds aan. Regelmatig worden er na een schriftelijk verzoek onder strenge voorwaarden stukken in bruikleen gegeven. Hiervoor worden de stukken verzekerd voor enkele honderdduizenden euro's tot miljoenen voor de allerkostbaarste.

Kostbare werken[bewerken]

Deze verzameling gedrukte werken is groter dan de handschriften. Hier worden wiegendrukken en speciale edities bewaard. Vermeldenswaardig zijn de drukken van Plantijn, het Wapenboek Gelre, de stedenatlas van Jacob van Deventer, atlassen van Mercator, Andreas Vesalius' anatomisch meesterwerk De humani corporis fabrica, La Heriade van Voltaire, Horae et preces van Maximiliaan van Oostenrijk, de Comedia van Dante (1481, met burijngravures). Ook het eerste Brusselse boek Opuscula van 3 maart 1475 wordt er bewaard, zoals de duobus amantibus - Aalst, Thierry Martens - uit 1473

Uniek is Een seer ghenoechlike ende vermakelicke historie: Reynaert De Vos uit 1566, Plantijn; het Landjuweel van Antwerpen uit 1561.

Daarnaast een uitgave van Friedrich Nietzsches Also sprach Zarathustra en producties van Fernand Khnopff, James Ensor en Frans Masereel.

Munten en penningen[bewerken]

Een topstuk uit de collectie: een gouden aureus (Romeinse munt) van keizer Caracalla. Op de keerzijde een offerscène in aanwezigheid van de Vestaalse maagden. In de verzameling bevindt zich de gouden Ordeketen van de Leopoldsorde (Albert I).

Prenten[bewerken]

Het Prentenkabinet behoort tot de rijkste collecties grafische kunst in Europa. Het bezit ongeveer 700.000 stukken, voor een deel met documentair karakter (oa. geschiedenis, topografie) en anderzijds kunstwerken (tekeningen, gravures, etsen, houtsnedes...) uit diverse nationale scholen van de 15e eeuw tot heden. Werken van Teniers, Jordaens, Van Dyck (zelfportret), Rubens en werken van Wierix (Evangelicae Historiae Imagines), Stradanus, Bruegel, Fernand Khnopff, Ensor, Leon Spilliaert

Kaarten en plannen[bewerken]

Een verzameling van meer dan 200.000 kaarten, plattegronden, atlassen, boeken en globes. Het merendeel van deze documenten heeft betrekking op België, maar bijvoorbeeld ook op de voormalige kolonie Kongo.

De collectie omvat onder andere de volgende werken:

Muziek[bewerken]

Hier bevinden zich partituren, grammofoonplaten (ca. 50.000), muziekhandschriften en werken over muziek, zowel in handschrift als gedrukt, ook van voor 1800. Ze bewaart ook alle partituren als Wettelijk Depot.

Wereldberoemd is het Fonds François-Joseph Fétis, dat verschillende handgeschreven partituren en composities bevat van onschatbare waarde. Ruim 3000 partituren bevat deze verzameling, met stukken van Bach (waaronder de luitsuite BWV 995), Haendel, Franck, Ysaÿe (526 manuscripten en 1200 Partituren), Felix Mendelsohn, Brahms, Schuman, Mozart, Charles de Bériot, 8 brieven van Clara Schumann Vermeldenswaardig is een uitgave van de Orfeo van Claudio Monteverdi, oude werken van Jacob Obrecht, Lassus, Palestrina en Sweelinck en vele anderen.

In de deelverzameling van Arthur De Greef, wordt oa zijn correspondentie bewaard met Peter Benoit en Edvard Grieg (2 manuscripten).

Het Librarium in de Koninklijke Bibliotheek[bewerken]

In de voormalige schenkingenzaal is een permanente tentoonstelling ingericht rond de geschiedenis van het boek, genoemd Librarium. Het Librarium bestaat uit 6 zalen die telkens een ander licht werpen op de schriftdrager. In de eerste zaal brengt men het ontstaan van de schriftcultuur in beeld. Een volledige zaal is gewijd aan de relatie tussen woord en beeld. In de laatste zaal komen de digitale schriftdragers naar voren zoals de blackberry. De stukken, alle uit de voorraad van de bibliotheek zelf (5 miljoen stuks) worden om de drie maanden vervangen. Men kan er de ingerichte kabinetten van Henry Van de Velde, Michel de Ghelderode en Emile Verhaeren bewonderen. Er is ook een atelier voor kinderen voorzien om zelf boekjes te ontwerpen en litho's te snijden.[3]

Conservators van de Koninklijke Bibliotheek[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Website Koninklijke Bibliotheek van België
  2. Pieters, Hannes, Bouwen voor de natie. De Albertina op de Brusselse Kunstberg als monumentaal totaalproject, Academia Press, 2012.
  3. Plan Librarium