Topografische kaart

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Fragment van een topografische kaart rond Hoogeveen uit 1914
Fragment van de Tranchotkaart uit 1802
restitutietoestel (Een 'Wild A7') in het Mercatormuseum waarmee men een stereoscopisch beeld van het terrein verkrijgt

Een topografische kaart (topo = plaats, grafisch = beschrijvend) is een kaart die bedoeld is om zo getrouw en volledig mogelijk een deel van het aardoppervlak te beschrijven door de weergave van onder meer het reliëf, de natuurlijke kenmerken, de infrastructuur, de bebouwing, de natuurlijke grenzen, de bestuurlijke grenzen en gebruikte toponiemen. In het dagelijks taalgebruik duidt men dit soort kaarten ook wel aan met de ietwat verouderde term stafkaart.

Schaal[bewerken]

Om al deze informatie zonder vertekening weer te geven zou een schaal van groter dan 1:10.000 nodig zijn. Op deze schaal kan bijvoorbeeld een weg nog net onvervormd en op schaal worden weergegeven (een weg van 10 m breed wordt 1 mm breed afgebeeld). Bij kleinere schalen moeten concessies worden gedaan. Zo zou op een schaal van 1:100.000 dezelfde weg nog maar 0,1 mm breed zijn en dus nauwelijks te herkennen. De weg wordt dan breder (dus te breed) afgebeeld en details worden weggelaten (zie generalisatie onder kaart). Toch worden de topografische kaarten ook met een schaal 1:25.000 en 1:50.000 uitgegeven. Door de keuze van de schaal en van de kaartprojectie is de vervorming op topografische kaarten klein: in alle richtingen is de schaal gelijk, de richtingen die je op de kaart meet komen overeen met die in het veld en ook de vorm van de afgebeelde percelen is correct (hoekgetrouwe projectie).

Symbolen[bewerken]

Om een kaart leesbaar en overzichtelijk te houden worden er voor de afbeelding van bijzondere objecten, terreinkenmerken en bestuurlijke grenzen symbolen gebruikt. Enkele voorbeelden: wegwijzers, gemeentehuis, hunebedden, taludlijnen, bruggen, torens, hoogtelijnen, gemeentegrenzen.

De kleur van een vlak kan eveneens als symbool worden aangemerkt, daar zij informatie over de terreingesteldheid geeft. Bij paars weten we dat het om een heideveld gaat, terwijl de heide slechts enkele weken per jaar bloeit. Donkergroen voor bos, lichtgroen voor gras, geel voor zand, blauw voor water, rood voor bebouwing, zwart voor hoogbouw.

Afhankelijk van de kaart kunnen er afwijkende kleuren en symbolen worden gebruikt, daarom is er een verklaring van gebruikte tekens (legenda) opgenomen.

Meten op de kaart[bewerken]

  • Met een curvimeter kan de afstand die op de kaart is afgebeeld wordt omgerekend in de werkelijke lengte.
  • Met een planimeter kan de werkelijke oppervlakte worden bepaald aan de hand van de contouren van (bijvoorbeeld) een perceel.

Uitgevers en edities[bewerken]

In België worden topografische kaarten uitgegeven door het Nationaal Geografisch Instituut. Het nationale coördinatensysteem dat in België in gebruik is heet Lambert (2008). In Nederland worden topografische kaarten uitgegeven door Kadaster Geo-Informatie. De coördinaten op de topografische kaarten van deze dienst zijn gebaseerd op de Rijksdriehoekscoördinaten.

Digitale topografische kaarten van Nederland zijn sinds 2012 gratis beschikbaar gesteld door het Kadaster. Deze zijn in verschillende bestandsformaten kostenloos op te vragen. Goed bruikbaar zijn gekalibreerde afbeeldingen van de kaartensets 1:25 000 (TOP25raster) en 1:50 000 (TOP50raster). De digitale topografische kaart van Nederland is onder de naam Topo GPS [1] beschikbaar op de iPhone/iPad. Papieren topografische kaarten zijn via het internet op meerdere plaatsen te bestellen.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties