Rijkswaterstaat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het Kantoorpand Westraven naar ontwerp van Jan Pesman naast rijksweg A12 in Utrecht. De vestiging van de RWS Midden-Nederland en een aantal landelijke diensten: RWS Programma's, Projecten en Onderhoud, RWS Grote Projecten en Onderhoud, RWS Verkeers- en Watermanagement, de Corporate Dienst Rijkswaterstaat en het project Ruimte voor de Rivier.

Rijkswaterstaat is het uitvoerende agentschap van het ministerie van Infrastructuur en Milieu in Nederland, tot 2010 Verkeer en Waterstaat geheten. Het werd opgericht in 1798 als Bureau voor den Waterstaat en vanaf 1848 opereert het onder de naam Rijkswaterstaat. De organisatie beheert en ontwikkelt in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu de nationale netwerken van hoofdwegen, hoofdvaarwegen en hoofdwatersystemen.

Rijkswaterstaat heeft als hoofdtaken om te werken aan de vlotte en veilige doorstroming van het verkeer ("droge waterstaat"), het onderhoud en de verbetering van het systeem van vaarwegen ("natte waterstaat") en de bescherming tegen overstromingen.

De directeur-generaal (DG) van Rijkswaterstaat is sinds 1 februari 2010 mr. ing. Jan Hendrik Dronkers.

Rijkswaterstaat is een grote organisatie en telt ongeveer 9000 medewerkers. De organisatie is opgebouwd uit een centrale organisatie, waar het Bestuur, de Chief Financial Officer en de Bestuursstaf zitten en organisatieonderdelen, die of regionaal of landelijk werken.

RWS Regionaal[bewerken]

Het kantoor van Rijkswaterstaat te Rotterdam.

De regionale organisatieonderdelen, tot 2013 diensten en tot 2004 directies genoemd, vormen de ruggengraat van Rijkswaterstaat. Aan het hoofd van een regionale eenheid staat de hoofdingenieur-directeur (HID). De regio's op hun beurt zijn weer onderverdeeld in lokale districten (in het recente verleden dienstkringen genaamd). Vroeger had iedere provincie haar eigen regionale organisatie, maar sinds 1994 zijn in het Noorden (Groningen, Friesland en Drenthe) en een jaar later in het Oosten (Overijssel en Gelderland) directies samengevoegd. Met de reorganisatie van april 2013 zijn meer diensten samengevoegd en is de verwijzing naar provincienamen vervallen. De volgende eenheden worden momenteel onderscheiden binnen de Rijkswaterstaat:

Deze organisatieonderdelen voeren het beleid van Rijkswaterstaat uit in hun eigen regio, zijn aanspreekpunt voor regionale overheden voor alle Rijkswaterstaatsaangelegenheden.

RWS Landelijk[bewerken]

De boot Speurder van Rijkswaterstaat.
Een weginspecteur sluit een rijstrook af na een ongeval.

Landelijk is de technische en wetenschappelijke kennis en de uitvoering van alle ondersteunende bedrijfsvoering samengebracht. Dit proces is vanaf de eerste helft van de 20e eeuw begonnen met de vorming van specialistische diensten. Het Ondernemingsplan 2015 van de Rijkswaterstaat heeft een impuls gegeven om rond de werkprocessen in verder vorm te geven ook van de operationele zaken.

Als eerste is er per 1 januari 2012 een nieuwe (operationele) dienst ontstaan: RWS Verkeers- en Watermanagement (RWS VWM) ontstaan, waarin de bediening en de drie netwerkcentra zijn ondergebracht.

De verdere concentratie van kennis kwam in april 2013 tot stand, toen de volgende nieuwe onderdelen voor landelijke taken van de Rijkswaterstaat werden opgericht:

Daarnaast zijn er nog voor landelijke taken:

  • Corporate Dienst (gevestigd te Utrecht) voor de algemene ondersteuning op het gebied van personeel, organisatie administratie en facilitaire zaken, en

de programmaorganisatie:

Geschiedenis[bewerken]

Naam[bewerken]

De naam van de organisatie is in de loop van de tijd een aantal malen gewijzigd:

Waterstaat[bewerken]

De vaststelling van Christiaan Brunings' Plan tot beheeringhe van de Waterstaat in de Bataafse Republiek op 24 mei 1798 wordt beschouwd als de geboorte van de Rijkswaterstaat. In de beginperiode volgen reorganisaties elkaar snel op; het begrip Waterstaat blijft steeds in de naamgeving terug komen. Het Bureau van de Waterstaat is vanaf 1798 de centrale organisatie. Waterstaat was in de 18e eeuw als begrip gevestigd als de toestand (staat) van het water; dat wil zeggen het beschreef de situatie in een gebied met betrekking tot de aanwezigheid van dijken, afwateringseenheden, molens et cetera en vestingwerken. Vanaf 1807 is de hoogste leiding van de organisatie een inspecteur-generaal van de Waterstaat.

16e Inspectie van de 'Service des Ponts et Chausées[bewerken]

Nadat keizer Napoleon het Koninkrijk Holland bij het Franse Keizerrijk had ingelijfd, werd de bestaande waterstaatsorganisatie (met uitzondering van Noord-Brabant) als 16e inspectie toegevoegd aan de Franse waterstaatsorganisatie.

Corps Ingenieurs van den Waterstaat en der Publieke Werken[bewerken]

Vanaf de oprichting van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden wordt in reorganisatiebesluiten steeds gesproken van het Corps Ingenieurs van den Waterstaat en der Publieke Werken. De organisatie werkt in die periode zowel voor de centrale overheid als voor de decentrale, provinciale overheden.

's Rijks Waterstaat[bewerken]

De grondwetswijziging van 1848 en de daarop volgende Provinciewet van Thorbecke bood de provincies de gelegenheid eigen waterstaatsdiensten in te stellen. In de loop van twee decennia maakten uiteindelijk alle provincies daar gebruik van. Zo ontstonden er Provinciale Waterstaten en de centrale organisatie werd ter onderscheiding aangeduid als 's Rijks Waterstaat aanvankelijk niet aan elkaar geschreven. Pas vanaf ongeveer 1880 ontstond het gebruik om de naam als een woord te schrijven: Rijkswaterstaat.

Organisatieontwikkeling[bewerken]

De veranderingen in de organisatie gedurende de laatste twee eeuwen is per dienst beschreven bij de pagina's per dienst, zoals die te bereiken zijn door de naam van een dienst (bijvoorbeeld bij het item Voormalige diensten) aan te klikken. Een totaaloverzicht van de organisatieontwikkeling van de Rijkswaterstaat is te vinden op de lijst van hoofdingenieurs-directeuren van de Rijkswaterstaat en wel op de volgende subpagina's daarvan:

Voormalige diensten[bewerken]

Regionale directies[bewerken]

Rivierendirecties[bewerken]

Specialistische diensten[bewerken]

Voor dataverwerking[bewerken]
Voor materialenkennis[bewerken]
Voor water[bewerken]
Voor verkeerskunde[bewerken]

Bouwdiensten[bewerken]

Projectdirecties[bewerken]

Managementondersteuning[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Trivia[bewerken]

  • Rijkswaterstaat is als centraal orgaan ingesteld ten tijde van de Bataafse Republiek (1798) om de regie op de versnipperde civieltechnische werken te verbeteren. De hiërarchische structuur leek veel op die van de militaire evenknie, de Genie. Binnen de dienst is het gebruik van uniformen altijd minder geweest dan in het leger, maar ook van de huidige medewerkers dragen nog ruim 1.000 personen een donkerblauw Rijkswaterstaatuniform.
  • In de Koude Oorlog waren vele sluiswachters etc. van Rijkswaterstaat automatisch onderofficier van de Genie met oorlogstaak.
  • De Amerikaanse Society of Civil Engineers verklaarde de Deltawerken tot een van de zeven Moderne Wereldwonderen.
  • De zoutdepots langs de snelwegen zijn eigendom van Rijkswaterstaat. Bij gladheid en sneeuwval worden automatisch particuliere bedrijven ingeschakeld die dit over de snelwegen verspreiden.
  • De ambtenaren van de directie zelf hanteren een onderscheid als "ik werk bij Nat (de watersector) of Droog (de wegensector)".
  • Sinds 10 oktober 2010 is Rijkswaterstaat niet meer voor heel Nederland verantwoordelijk voor de kustverdediging; De Caribische eilanden Bonaire, St. Eustatius en Saba zijn hier zelf verantwoordelijk voor.

Externe links[bewerken]