Leeuwarden (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Leeuwarden
Ljouwert
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Leeuwarden Wapen van de gemeente Leeuwarden
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Leeuwarden (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Coördinaten 53° 12′ NB, 5° 47′ OL
Algemeen
Oppervlakte 255,62 km²
- land 238,38 km²
- water 17,24 km²
Inwoners (1 januari 2019) 123.107?
(516 inw./km²)
Bestuurscentrum Leeuwarden
Belangrijke verkeersaders A31 N31 A32 N32 N355 N357 N359 N383
Station(s) Leeuwarden
Leeuwarden Camminghaburen
Grou-Jirnsum
Mantgum
Politiek
Burgemeester (lijst) Sybrand van Haersma Buma (CDA)
Zetels
Gemeenteraad
PvdA
CDA
PAL/GroenLinks
D66
VVD
GBL
FNP
ChristenUnie
Lijst058
50Plus
Partij voor de Dieren

39
11
5
5
4
4
2
2
2
2
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 28.700 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 135.000
WW-uitkeringen (2014) 47 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 8900 - 9089
Netnummer(s) 058 en 0566
CBS-code 0080
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.leeuwarden.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Leeuwarden
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Leeuwarden (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Stadsfries: Liwwadden of Leewadden; Fries: Ljouwert (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg))) is een gemeente in het noorden van de Nederlandse provincie Friesland. De gemeente heeft in totaal 123.107 inwoners per 1 januari 2019 en hoort hiermee qua inwonertal tot de 25 grootste gemeenten van Nederland. Leeuwarden is na Groningen in inwonertal de grootste gemeente van Noord-Nederland. Leeuwarden heeft een oppervlakte van 167,10 km², waarvan 15,25 km² water.

De hoofdplaats van de gemeente is de gelijknamige stad Leeuwarden. De stad telde ongeveer 92.760 inwoners in 2019.

Satellietfoto Leeuwarden, linksboven Vliegbasis Leeuwarden
De gemeente Leeuwarden in 1866

Kernen[bewerken]

De gemeente Leeuwarden telt met ingang van 1 januari 2018 36 officiële kernen, waarvan de stad Leeuwarden verreweg de grootste is.

Per die datum werd de gemeente Leeuwarden opgeheven, per dezelfde datum werd een nieuwe gemeente Leeuwarden ingesteld, bestaande uit het grondgebied van de opgeheven gemeente Leeuwarden, uitgebreid met het grondgebied van de gemeente Leeuwarderadeel en een deel van het grondgebied van de gemeente Littenseradeel.

Voor de dorpen die eerder tot Littenseradeel behoorden is de Friese naam de officiële. Eerder werd door de gemeente Leeuwarden ook Wijtgaard al verfriest tot Wytgaard.

Stad en dorpen[bewerken]

Aantal inwoners per woonkern op 4 oktober 2019 behorende tot de gemeente Leeuwarden.

Nederlandse naam Stadsfriese naam Friese naam Inwoners
Leeuwarden Liwwadden Ljouwert 92.760
Stiens - Stiens 7.580
Grouw - Grou 5.740
Goutum - Goutum 3.165
Warga - Wergea 1.710
Irnsum - Jirnsum 1.365
Mantgum - Mantgum 1.155
Wirdum - Wurdum 1.130
Roordahuizum Roadahuzum Reduzum 1.100
Britsum - Britsum 950
Wartena - Warten 900
Wijtgaard Wytgaard Wytgaard 575
Weidum - Weidum 560
Cornjum - Koarnjum 425
Oosterlittens - Easterlittens 410
Hijum - Hijum 395
Lekkum - Lekkum 375
Jorwerd - Jorwert 325
Jelsum - Jelsum 315
Hijlaard - Hilaard 305
Oude Leije - Alde Leie 245
Hempens Hempus Himpens (*)245
Snakkerburen - Snakkerbuorren 200
Baard - Baard 195
Finkum - Feinsum 165
Jellum - Jellum 145
Beers - Bears 135
Huins - Húns 110
Friens - Friens 90
Idaard - Idaerd 80
Miedum - Miedum (**)50
Swichum - Swichum 50
Aegum Agum Eagum 40
Warstiens - Warstiens 30
Lions - Leons 25
Teerns Tirns Tearns (*)onbekend
(*) De plaatsen Teerns en Hempens worden bij elkaar berekend door het CBS.
(**) Miedum en het buitengebied van Lekkum worden bij elkaar gerekend door het CBS, los van Lekkum zelf.

Buurtschappen[bewerken]

Naast deze officiële kernen bevinden zich in de gemeente de volgende buurtschappen:

Topografische gemeentekaart van Leeuwarden, grenzen per 1-1-2018

Bevolking[bewerken]

De gemeente Leeuwarden is door autonome groei en dankzij een aantal herindelingen in het laatste decennium flink gegroeid naar ruim 123.000 inwoners. De samenstelling van de bevolking was per 1 januari 2018 10.545 personen met een migratieachtergrond, dit is 8,6% van de totale bevolking..

Bevolkingsgroei[bewerken]

Vanaf de jaren ´80 van de 20ste eeuw heeft de gemeente Leeuwarden een groeiende bevolking na een dip in de jaren ´70.

  • 1960 - 82.649
  • 1970 - 88.688
  • 1980 - 84.518
  • 1990 - 85.570
  • 2000 - 88.887
  • 2010 - 94.073
  • 2011 - 94.838
  • 2012 - 95.321
  • 2013 - 95.949
  • 2014 - 107.412 (na gemeentelijke herindeling)
  • 2015 - 107.691
  • 2016 - 107.897
  • 2017 - 108.667
  • 2018 - 122.415 (na gemeentelijke herindeling)
  • 2019 - 123.107

Bron: CBS Statline

Annexaties en herindelingen[bewerken]

In 1944 werden de dorpen Lekkum, Miedum, Swichum, Wirdum, Huizum en Wijtgaard geannexeerd van Leeuwarderadeel. In 2014 werd een deel van de toenmalige gemeente Boornsterhem (onder andere het dorp Grouw) toegevoegd aan Leeuwarden. In 2018 volgde de laatste gebiedsuitbreiding met delen van Littenseradeel (onder andere het dorp Mantgum) en de volledige gemeente Leeuwarderadeel.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Waadhoeke   Noardeast-Fryslân   Tietjerksteradeel 
   Brosen windrose nl.svg  Smallingerland 
 Súdwest-Fryslân   De Friese Meren   Heerenveen 

Bestuur en politiek[bewerken]

De gemeenteraad van Leeuwarden bestaat uit 39 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1986:

Gemeenteraadszetels
Partij 1986 1990 1994 1998 2002 2006 2010 2014 2018[1]
PvdA 18 15 11 13 10 15 11 12 11
CDA 9 9 7 7 7 5 5 6 5
D66 1 5 6 2 2 0 2 4 4
VVD 5 4 5 5 5 4 5 4 4
Gemeentebelangen Leeuwarden - - 2 3 2 2 4 4 2
PAL/GroenLinks - 3 5 3 4 4 5 4 5
FNP - - 0 0 1 1 1 2 2
ChristenUnie - - - - 1 2 2 2 2
Lijst058 - - - - - - - - 2
50PLUS - - - - - - - - 1
Partij voor de Dieren - - - - - - - - 1
Verenigd Links - Feriene Lofts - - - - - - - 1 -
SP - - - 3 3 4 2 - -
Leefbaar - - - - 2 - - - -
GPV/RPF/SGP 1 1 1 1 - - - - -
Totaal 37 37 37 37 37 37 37 39 39

College van burgemeester en wethouders[bewerken]

Het college van B&W wordt 17 januari 2018 officieel benoemd en bestaat uit een coalitie van PvdA, CDA, Pal/GroenLinks en D66[2].

Zie ook: Lijst van burgemeesters van Leeuwarden

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en oorlogsmonumenten, zie: