Leeuwarden (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Leeuwarden
‘Ljouwert’
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Map - NL - Municipality code 0080 (2019).svg
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Coördinaten 53° 12′ NB, 5° 47′ OL
Algemeen
Oppervlakte 255,62 km²
- land 238,38 km²
- water 17,24 km²
Inwoners
(31 januari 2022)
125.542?
(527 inw./km²)
Bestuurscentrum Leeuwarden
Belangrijke verkeersaders A31 N31 A32 N32 N355 N357 N359 N383
Station(s) Leeuwarden
Leeuwarden Camminghaburen
Grou-Jirnsum
Mantgum
Politiek
Burgemeester (lijst) Sybrand van Haersma Buma (CDA)
Zetels
Gemeenteraad
PvdA
GL
FNP
GBL
CDA
VVD
Lijst058
D66
CU
FVD

39
8
7
4
4
4
3
3
3
2
1
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 23.700 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 156.000
WW-uitkeringen (2014) 47 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 8900 - 9089
Netnummer(s) 058 en 0566
CBS-code 0080
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.leeuwarden.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Leeuwarden
Bevolkingspiramide (2022)
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Leeuwarden (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Stadsfries: Liwwadden of Leewadden; Fries: Ljouwert (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg))) is een gemeente in het noorden van de Nederlandse provincie Friesland. De gemeente heeft in totaal 125.542 inwoners per 31 januari 2022 en hoort hiermee qua inwonertal tot de 25 grootste gemeenten van Nederland. Leeuwarden is na Groningen in inwonertal de grootste gemeente van Noord-Nederland. Leeuwarden heeft een oppervlakte van 167,10 km², waarvan 15,25 km² water.

De hoofdplaats van de gemeente is de gelijknamige stad Leeuwarden. De stad telde in 2021 ongeveer 93.765 inwoners.

Satellietfoto Leeuwarden, linksboven Vliegbasis Leeuwarden
De gemeente Leeuwarden in 1866

Kernen[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeente Leeuwarden telt met ingang van 1 januari 2018 36 officiële kernen, waarvan de stad Leeuwarden verreweg de grootste is.

Per die datum werd de gemeente Leeuwarden opgeheven en per dezelfde datum werd een nieuwe gemeente Leeuwarden ingesteld, bestaande uit het grondgebied van de opgeheven gemeente Leeuwarden, uitgebreid met het grondgebied van de gemeente Leeuwarderadeel en een deel van het grondgebied van de gemeente Littenseradeel.

Voor de dorpen die eerder tot Littenseradeel en Boornsterhem behoorden, is de Friese naam de officiële. Eerder werd door de gemeente Leeuwarden ook Wijtgaard al verfriest tot Wytgaard.

Stad en dorpen[bewerken | brontekst bewerken]

Aantal inwoners per woonkern op 1 januari 2021 behorende tot de gemeente Leeuwarden.

Nederlandse naam Stadsfriese naam Friese naam Inwoners
Leeuwarden Liwwadden Ljouwert 93.765
Stiens - Stiens 7.695
Grouw - Grou 5.750
Goutum - Goutum 3.310
Warga - Wergea 1.830
Irnsum - Jirnsum 1.360
Mantgum - Mantgum 1.145
Wirdum - Wurdum 1.140
Roordahuizum Roadahuzum Reduzum 1.085
Britsum - Britsum 950
Wartena - Warten 925
Wijtgaard Wytgaard Wytgaard 575
Weidum - Weidum 550
Cornjum Koarnjum Koarnjum 420
Oosterlittens - Easterlittens 415
Hijum - Hijum 395
Lekkum - Lekkum 385
Jorwerd - Jorwert 310
Jelsum - Jelsum 310
Hijlaard - Hilaard 295
Oude Leije - Alde Leie 235
Hempens Hempus Himpens (*)285
Snakkerburen - Snakkerbuorren 195
Baard - Baard 195
Finkum - Feinsum 160
Jellum - Jellum 150
Beers - Bears 135
Huins - Húns 105
Friens - Friens 90
Idaard - Idaerd 80
Miedum - Miedum (**)50
Swichum - Swichum 50
Aegum Agum Eagum 35
Warstiens - Warstiens 30
Lions - Leons 25
Teerns Tirns Tearns (*)0
(*) De plaatsen Teerns en Hempens worden bij elkaar berekend door het CBS.
(**) Miedum en het buitengebied van Lekkum worden bij elkaar gerekend door het CBS, los van Lekkum zelf.

Buurtschappen[bewerken | brontekst bewerken]

Naast deze officiële kernen bevinden zich in de gemeente de volgende buurtschappen:

Topografische gemeentekaart van Leeuwarden, per september 2022

Bevolking[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeente Leeuwarden is door autonome groei en dankzij een aantal herindelingen in het laatste decennium flink gegroeid naar ruim 123.000 inwoners. De samenstelling van de bevolking was per 1 januari 2018 10.545 personen met een migratieachtergrond, dit is 8,6% van de totale bevolking.

Bevolkingsgroei[bewerken | brontekst bewerken]

Vanaf de jaren '80 van de 20ste eeuw heeft de gemeente Leeuwarden een groeiende bevolking na een dip in de jaren '70.

  • 1960 - 82.649
  • 1970 - 88.688
  • 1980 - 84.518
  • 1990 - 85.570
  • 2000 - 88.887
  • 2010 - 94.073
  • 2013 - 95.949
  • 2014 - 107.412 (na gemeentelijke herindeling)
  • 2017 - 108.667
  • 2018 - 122.415 (na gemeentelijke herindeling)
  • 2019 - 123.107
  • 2022 - 125.542

Bron: CBS Statline

Annexaties en herindelingen[bewerken | brontekst bewerken]

In 1944 werden de dorpen Lekkum, Miedum, Swichum, Wirdum, Huizum en Wytgaard geannexeerd van Leeuwarderadeel. In 2014 werd een deel van de toenmalige gemeente Boornsterhem (onder andere het dorp Grouw) toegevoegd aan Leeuwarden. In 2018 volgde de laatste gebiedsuitbreiding met delen van Littenseradeel (onder andere het dorp Mantgum) en de volledige gemeente Leeuwarderadeel.

Aangrenzende gemeenten[bewerken | brontekst bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Waadhoeke       Noardeast-Fryslân       Tietjerksteradeel 
      Brosen windrose nl.svg      
    Smallingerland 
           
 Súdwest-Fryslân       De Friese Meren       Heerenveen 

Bestuur en politiek[bewerken | brontekst bewerken]

Gemeenteraad[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeenteraad van Leeuwarden bestaat uit 39 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1986.

Gemeenteraadszetels
Partij 1986 1990 1994 1998 2002 2006 2010 2014 2018 2022
PvdA 18 15 11 13 10 15 11 12 11 8
GroenLinks - - - - - - - - - 7
FNP - - 0 0 1 1 1 2 2 4
Gemeentebelangen Leeuwarden - - 2 3 2 2 4 4 2 4
CDA 9 9 7 7 7 5 5 6 5 4
VVD 5 4 5 5 5 4 5 4 4 3
Lijst058 - - - - - - - - 2 3
D66 1 5 6 2 2 0 2 4 4 3
ChristenUnie - - - - 1 2 2 2 2 2
Forum voor Democratie - - - - - - - - - 1
PAL/GroenLinks 3 3 5 3 4 4 5 4 5 -
50PLUS - - - - - - - - 1 -
Partij voor de Dieren - - - - - - - - 1 -
Verenigd Links - Feriene Lofts - - - - - - - 1 - -
SP - - - 3 3 4 2 - - -
Leefbaar - - - - 2 - - - - -
GPV/RPF/SGP 1 1 1 1 - - - - - -
Totaal 37 37 37 37 37 37 37 39 39 39

College van B&W[bewerken | brontekst bewerken]

Het college van burgemeester en wethouders voor 2022-2026 bestaat uit:[1]

Burgemeester:

Wethouders:

  • Hein de Haan (PvdA): 1e loco-burgemeester, wonen en bouwen, ruimte en leefomgeving en gebiedsontwikkeling
  • Hein Kuiken (PvdA): wmo en maatschappelijke opvang, armoede en schuldhulp, financiën en cultuur
  • Abel Reitsma (CDA): werk, participatie en inkomen, economie en toerisme
  • Nathalie Kramers (GroenLinks): 2e loco-burgemeester, jeugd, onderwijs, publieke gezondheidszorg, vluchtelingen en inclusie
  • Evert Stellingwerf (GroenLinks): klimaat, duurzaamheid, circulaire economie, vastgoed en erfgoed
  • Gijs Jacobse (Gemeentebelangen): wijken en dorpen, dienstverlening, bedrijfsvoering en sport

Gemeentesecretaris:

  • Eelke de Jong: verantwoordelijk voor de gemeentelijke organisatie, bijwonen vergaderingen van het college van burgemeester en wethouders

Monumenten[bewerken | brontekst bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en oorlogsmonumenten, zie:

Zie de categorie Leeuwarden van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.