Harlingen (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Harlingen
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Harlingen Wapen van de gemeente Harlingen
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Harlingen (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Friesland
Coördinaten 53° 18′ NB, 5° 41′ OL
Algemeen
Oppervlakte 387,67 km²
- land 25,03 km²
- water 362,64 km²
Inwoners (1 april 2016) 15.763? (630 inw./km²)
Hoofdplaats Harlingen
Belangrijke verkeersaders A31

N31 N393

Station(s) Harlingen (-Haven)
Politiek
Burgemeester (lijst) W.R. Sluiter (PvdA)
Zetels
Gemeenteraad
PvdA
Frisse Wind
CDA
Harlinger Belang/Harlinger Alternatief '97
VVD
SP
GroenLinks
D66
ChristenUnie

17
3
3
2
2

2
2
1
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 30.100 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 153.000
WW-uitkeringen (2014) 53 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 8856 - 8872
Netnummer(s) 0517
CBS-code 0072
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.harlingen.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Harlingen
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Harlingen, oktober 2016

Harlingen (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Fries: Harns (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg))) is een gemeente in de Nederlandse provincie Friesland. Aangrenzende gemeentes zijn Franekeradeel in het noordoosten en Súdwest Fryslân in het zuiden. De gemeente telt 15.763 inwoners (per 1 april 2016, bron: CBS), waarvan ongeveer 14.450 in de hoofdplaats Harlingen.

Kernen[bewerken]

De gemeente Harlingen telt slechts drie officiële kernen, waarvan de stad Harlingen verreweg de grootste is. Wijnaldum maakte tot 1 januari 1984 deel uit van de toen opgeheven gemeente Barradeel. De Nederlandse plaatsnamen zijn de officiële.

Stad en dorpen[bewerken]

Aantal inwoners per woonkern op 1 januari 2004:

Nederlandse naam Friese naam Inwoners
Harlingen Harns 14.450
Midlum Mullum 510
Wijnaldum Winaem 380

Bron: CBS

Buurtschappen[bewerken]

Naast deze officiële kernen bevinden zich in de gemeente de volgende buurtschappen:

De buurtschap Koningsbuurt wordt door het CBS beschouwd als onderdeel van de stad Harlingen.

Politiek bestuur[bewerken]

Het gemeentebestuur bestaat uit drie onderdelen:

  • de gemeenteraad
  • het college van burgemeester en wethouders
  • de burgemeester.
1rightarrow blue.svg kijk voor de burgemeesters bij Lijst van burgemeesters van Harlingen

Elk van deze drie organen heeft eigen taken en bevoegdheden. Het hoogste gezagsorgaan is de gemeenteraad , die in deze gemeente uit 17 personen bestaat. Hier volgt de zetelverdeling sinds 2006.

Gemeenteraadszetels
Partij 2006 2010 2014
PvdA 6 3 3
Harlinger Belang en Harlinger Alternatief '97 3 2 3
CDA 4 2 3
VVD 2 2 2
D66 0 1 2
WAD'N PARTIJ Harlingen - - 1
Ouderen Politiek Actief - - 1
GroenLinks 2 1 1
ChristenUnie - 1 1
Frisse Wind - 3 -
SP - 2 -
Totaal 17 17 17

Taal en dialect[bewerken]

Harlingen heeft, zoals vele steden in Friesland, een eigen Stadsfries dialect Het Harlingers. In de gemeentelijke dorpjes Midlum en Wijnaldum en de buurtschap Foarryp, die na de opheffing van de oude (Friestalige) gemeente Barradeel bij de gemeente Harlingen zijn gevoegd, wordt het Fries wel veel gesproken. Voor 1682 heeft Harlingen overigens een lange periode bij de gemeente Barradeel gehoort (zie uitgave kaarten Schotanus á Sterringa 1718).

Uit de onderzoeken van Kees Kuiken, die gebundeld zijn in een boek (Het Bildt is geen eiland), blijkt dat er sterke handelsbetrekkingen zijn geweest en intergemeenschappelijke huwelijken zijn voltrokken met met name de Bildtse aristocratie. Ook zetelden rijke Bildtse boeren in de stadsbesturen. Het Bildt, met zijn rijke boeren en grote landerijen, gold in de 16e en 17e eeuw als de graanschuur van Nederland. Harlingen was een belangrijke doorvoerhaven voor dit achterland voor handel naar en van Amsterdam en bier-hoofdstad Haarlem. Het Bildtse dialect moet van grote invloed zijn geweest op het Harlingers en vice versa. Het is ook sterk overeenkomstig. Dit geldt voor de vele gelijkende stadfriese dialecten in deze omgeving van Friesland. Neem daarin mee het Midslands en het Amelands door de walvisvaart en eeuwenlange beurtschipperij en andere handelsbetrekkingen.

Het Fries wordt wel op de Harlinger scholen onderwezen, maar relatief weinig gesproken. De Harlinger Regionale Scholengemeenschap Simon Vestdijk heeft een ontheffing aangevraagd voor het verplicht stellen van het Fries op de middelbare scholen in het Friese taalgebied. Het heeft aan de leerlingen en ouders een enquête voorgelegd waarin gevraagd werd naar de taalsituatie thuis en of men bezwaar had tegen het verplicht onderwijzen van de Friese taal. Een soortgelijke situatie ziet men op het Bildt waar men naast het verplichte Fries evenveel uren in de eigen Bildtse taal les geeft. Zover is het in Harlingen (nog) niet door het ontbreken van eenduidigheid. Wel is er een werkgroep in het leven geroepen om het Harlingers op papier te krijgen.

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en oorlogsmonumenten, zie:

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Vlieland (over zee)   Terschelling (over zee)    
 Texel (over zee en NH)  Brosen windrose nl.svg  Franekeradeel 
 Hollands Kroon (over zee en NH)   Súdwest-Fryslân    

Externe link[bewerken]