Súdwest-Fryslân

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Súdwest-Fryslân
Zuidwest-Friesland
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Súdwest-Fryslân Wapen van de gemeente Súdwest-Fryslân
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Súdwest-Fryslân (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Friesland
Algemeen
Oppervlakte 841,56 km²
- land 459,64 km²
- water 381,92 km²
Inwoners (30 april 2017) 84.028? (183 inw./km²)
Bestuurscentrum Sneek
Belangrijke verkeersaders A7 N31 N354 N359
Station(s) Sneek, Sneek Noord, IJlst, Workum, Hindeloopen, Koudum-Molkwerum, Stavoren
Politiek
Burgemeester (lijst) Haijo Apotheker (D66)
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 32.500 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 175.000
WW-uitkeringen (2014) 48 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 8529 - 8774
Netnummer(s) 0514, 0515, 0517
CBS-code 1900
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 11421
Website www.gemeentesudwestfryslan.nl
 
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Súdwest-Fryslân
Topografische gemeentekaart van Súdwest-Fryslân, oktober 2016

Súdwest-Fryslân (In het Nederlands ook wel Zuidwest-Friesland) is een gemeente in de Nederlandse provincie Friesland en is gelegen in de regio Zuidwest-Friesland. De gemeente heeft 84.167 inwoners (bron: CBS per 01-01-2017) en een oppervlakte van 841,56 km², onderverdeeld in 459,64 km² land en 381,92 km² water. Hiermee is het qua totaaloppervlakte de grootste gemeente van Nederland. Als enkel naar de landoppervlakte gekeken wordt, moet het Noordoostpolder laten voorgaan.

Ontstaansgeschiedenis[bewerken]

De gemeente is per 1 januari 2011 ontstaan door de fusie van de gemeenten Bolsward, Nijefurd, Sneek, Wonseradeel (Wûnseradiel) en Wymbritseradeel (Wymbritseradiel).

In speciale raadsvergaderingen eind 2009 in de vijf gemeenteraden stemde 95% van de raadsleden voor de herindeling. Volgens een onderzoek verschenen in de Leeuwarder Courant van 16 januari 2010 was 54% van de ondervraagde burgers voor de herindeling.[1]

Op 1 januari 2014 is de gemeente uitgebreid met een deel van de opgeheven gemeente Boornsterhem (Boarnsterhim). Het gaat om de dorpen Deersum, Poppingawier, Rauwerd, Sijbrandaburen en Terzool.

Verder heeft de gemeente Littenseradeel (Littenseradiel) besloten om per 1 januari 2018 opgeheven te worden. Van deze gemeente zullen dan 15 dorpen overgaan naar Súdwest-Fryslân te weten Boazum, Britswert, Easterein, Easterwierrum, Hidaard, Hinnaard, Iens, Itens, Kûbaard, Lytsewierrum, Reahûs, Rien, Waaksens, Wiuwert en Wommels. [2]

Naam[bewerken]

Als werknaam koos men voor Súdwest Fryslân ('Zuidwest Friesland'), omdat de streek bekendstaat als de Zuidwesthoek. Burgemeester Onno van Veldhuizen van de gemeente Hoorn maakte in december 2009 namens de negen gemeenten in West-Friesland bezwaar tegen deze voorlopige naam. Volgens hem schiep de naam verwarring, omdat er dan een Oost-Friesland zou zijn (in Duitsland), een Friesland en een West-Friesland (in Noord-Holland), met daar tussenin nog een regio Zuidwest-Friesland, die dan ten oosten van West-Friesland zou liggen.

Begin 2010 vaardigden de betrokken gemeentebesturen een oproep aan de inwoners uit om mee te denken over de definitieve naam. Uit de inzendingen kozen de vijf gemeenteraden elk een suggestie. Vier gemeenten schoven de werknaam naar voren: 'Súdwest Fryslân'. De gemeente Sneek echter wilde haar dominante positie in de nieuwe fusiegemeente graag benadrukt zien en bracht daarom 'Sneek Súdwest Fryslân' als naamsuggestie aan.

Rond die tijd werd ook een actiegroep opgericht die de fusiegemeente liever de naam 'Súdwestergo' zag krijgen, naar het historische Westergo. Er wordt geargumenteerd dat 'Súdwest Fryslân' te artificieel klinkt en door de twee accenten onpraktisch in gebruik is.[3] De invloed van de actiegroep was beperkt.

Toen de gemeente op 1 januari 2011 ontstond heette ze officieel Súdwest Fryslân. Op 31 maart 2011 heeft de raad het officiële besluit genomen deze naam aan te nemen. In de vergadering van 26 mei 2011 werd echter besloten de naam te wijzigen naar Súdwest-Fryslân (met koppelteken) om zo beter aan te sluiten bij de spellingregels.[4]

Plaatsen[bewerken]

De gemeente Súdwest-Fryslân is qua totale oppervlakte de grootste gemeente van Nederland en qua landoppervlakte de op één na grootste. Ze telt 74 officiële plaatsen (kernen), waaronder zes van de Friese elf steden en 68 dorpen. De Nederlandse namen zijn de officiële, met uitzondering van Ysbrechtum en It Heidenskip.

Steden en dorpen[bewerken]

In de gemeente bevinden zich de volgende steden en dorpen:

Nederlandse naam Friese naam
Abbega Abbegea
Allingawier Allingawier
Arum Arum
Blauwhuis Blauhús
Bolsward Boalsert
Breezanddijk Breesândyk
Burgwerd Burchwert
Cornwerd Koarnwert
Dedgum Dedzjum
Deersum Dearsum
Exmorra Eksmoarre
Ferwoude Ferwâlde
Folsgare Folsgeare
Gaast Gaast
Gaastmeer De Gaastmar
Gauw Gau
Goënga Goaiïngea
Greonterp Greonterp
Hartwerd Hartwert
Heeg Heech
Hemelum Himmelum
Hichtum Hichtum
Hieslum Hieslum
Hindeloopen Hylpen
Hommerts De Hommerts
Nederlandse naam Friese naam
Idsegahuizum Skuzum
Idzega Idzegea
IJlst Drylts
IJsbrechtum Ysbrechtum
Indijk Yndyk
Heidenschap[5] It Heidenskip
Jutrijp Jutryp
Kimswerd Kimswert
Kornwerderzand Koarnwertersân
Koudum Koudum
Koufurderrige Koufurderrige
Loënga Loaiïngea
Lollum Lollum
Longerhouw Longerhou
Makkum Makkum
Molkwerum Molkwar
Nijhuizum Nijhuzum
Nijland Nijlân
Offingawier Offenwier
Oosthem Easthim
Oppenhuizen Toppenhuzen
Oudega Aldegea
Parrega Parregea
Piaam Piaam
Pingjum Penjum
Nederlandse naam Friese naam
Poppingawier Poppenwier
Rauwerd Raerd
Sandfirden Sânfurd
Scharnegoutum Skearnegoutum
Schettens Skettens
Schraard Skraard
Sijbrandaburen Sibrandabuorren
Smallebrugge Smelbrêge
Sneek Snits
Stavoren Starum
Terzool Tersoal
Tirns Turns
Tjalhuizum Tsjalhuzum
Tjerkwerd Tsjerkwert
Uitwellingerga Twellingea
Warns Warns
Westhem Westhim
Witmarsum Wytmarsum
Wolsum Wolsum
Wons Wûns
Workum Warkum
Woudsend Wâldsein
Ypecolsga Ypekolsgea
Zurich Surch

Buurtschappen[bewerken]

Naast de officiële plaatsen bevinden zich in de gemeente de volgende buurtschappen:

Politiek[bewerken]

Zetelverdeling 2014
          
De 37 zetels zijn als volgt verdeeld:

██ CDA: 10

██ PvdA: 6

██ FNP: 5

██ VVD: 3

██ SP: 3

██ D66: 3

██ Totaal Lokaal Sjabloon:Zetelverdeling/Controle/Afkorting: 2

██ Gemeentebelangen SWF Sjabloon:Zetelverdeling/Controle/Afkorting: 2

██ CU: 2

██ GL: 1

Gemeenteraadszetels
Partij 2010 2014
CDA 10 10
PvdA 7 6
FNP 6 5
VVD 5 3
SP - 3
D66 1 3
Totaal Lokaal 1 2
Gemeentebelangen SWF 2 2
ChristenUnie 2 2
GroenLinks 2 1
Verenigd Links - Feriene Lofts 1 -
Totaal 37 37

Het college van burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân bestaat uit [6]:

  • Burgemeester: H.H. (Hayo) Apotheker
  • Wethouders:
    • A. Offinga (CDA)
    • G. Akkerman-Wielinga (CDA)
    • S. van Gent (PvdA)
    • D. Stoker (FNP)
    • M. Bakker (D66)

Wateren[bewerken]

In de provincie Friesland zijn in veel gemeenten, waaronder de gemeente Súdwest-Fryslân, de Friese namen van de oppervlaktewateren de officiële namen.[7] Grote uitzonderingen zijn het IJsselmeer en de stadsgrachten. De Nederlandse waternamen zijn afkomstig van de Topografische Dienst van Kadaster Geo-Informatie.[8]

Meren en poelen[bewerken]

De Morra met op de achtergrond de Galamadammen

In de gemeente bevinden zich de volgende meren en poelen:

Nederlandse naam Officiële naam
Aent Lieuwespoel Aant Liuwespoel
Anewiel Anjewiel
Bombrekken Bombrekken
De Liens De Liens
Diepe Sloot Djippe Sleat
De Drie Pollen Trije Pôlen
Fluessen De Fluezen
Gauwsterhoppen Gauster Hoppen
De Geeuw De Geau
Goëngarijpsterpoelen Goaiïngarypster Puollen
Goëngerkolk Goaiïngeaster Kolk
Gossepalen Gossepeallen
De Gravinnepoel Grevinnepoel
De Grons De Grûns
Groote Gaastmeer Grutte Gaastmar
Groote Potten Grutte Potten
Heegermeer Hegemer Mar
Hengstepoel Hingstepoel
Hissemeer Hissemar
De Holken De Holken
Het Hop De Hop
Hofmeer Hofmar
Idzegaasterpoel Idzegeaster Poel
IJsselmeer IJsselmeer (Fries: Iselmar)
Kerkehop Tsjerkehop
Kleine Polle Kleine Polle
Kleine Potten Lytse Potten
Koevordermeer De Kûfurd
De Kolk De Kolk
Kruisbrekken Krúsbrekken
Kruiswater Krúswetter
Kuilart Kuilart
Langstaartenpoel Langsturtepoel
Nederlandse naam Officiële naam
Leienpoel Leienpoel
Louwepoel Louwepoel
Morra De Morra (Fries: De Moarre)
Morrawieltje Moarswieltsje
Noorder Ee Noarderie
Oorden De Oarden
Oosthemmermeer Easthimmer Mar
Oudegaasterbrekken Aldegeaster Brekken
Oudhof Aldhôf
Oud-Karre Aldkarre
Palsepoel Palse Poel
Piekemeer Pikemar
Het Piel It Piel
Prinsepoel Prinsepoel
Rietmeer Reidmar
Ringwiel Ringwiel
Rintjepoel Rintsjepoel
Schuttelpoel Skûtelpoel
Sipkemeer Sipkemar
Slotermeer Sleattemer Mar
Sneekermeer Snitser Mar
Ursulapoel Ursulapoel
Vlakke Brekken Flakke Brekken
Het Vliet It Fliet
Vogelhoek Fûgelhoeke
Wegsloot Weisleat
Witte Brekken Wite Brekken
Zandige Grons Sânige Grûns
't Zand It Sân
Zandmeer Sânmar
Zevenepoel Sânepoel
Zwarte Brekken Swarte Brekken
Zwarte Woude Swarte Wâlde

Kanalen en sloten[bewerken]

Diverse kanalen, sloten en watergangen in de gemeente zijn:

Grachten[bewerken]

In de gemeente bevinden zich in drie van de Friese elf steden historische stadsgrachten. Van de stadsgrachten zijn de Nederlandse namen de officiële.[bron?]

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en oorlogsmonumenten, zie:

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Littenseradiel, Franekeradeel, Harlingen   Leeuwarden 
 Hollands Kroon, via Afsluitdijk  Brosen windrose nl.svg   
 Medemblik (gemeente)      De Fryske Marren 

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]