IJlst (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
IJlst
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van IJlst Wapen van IJlst
(Details) (Details)
IJlst (stad)
IJlst (stad)
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Súdwest-Fryslân Súdwest-Fryslân
Coördinaten 53° 1′ NB, 5° 38′ OL
Algemeen
Inwoners (1-7-2011) 3196
Overig
Postcode 8651
Netnummer 0515
Belangrijke verkeersaders A7, N354, spoorlijn Leeuwarden - Stavoren
Detailkaart
Locatie in de voormalige gemeente Wymbritseradeel
Locatie in de voormalige gemeente Wymbritseradeel
Foto's
De Ee in IJlst (2014)
De Ee in IJlst (2014)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Súdwest-Fryslân

IJlst (Fries: Drylts) is een kleine stad in de gemeente Súdwest-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland en een van de Friese elf steden. In 2009 telde IJlst ruim 3200 inwoners.

Tot 2011 was IJlst de hoofdplaats van de voormalige gemeente Wymbritseradeel. IJlst ligt vijf kilometer ten zuidwesten van Sneek. Door het stadje loopt de rivier de Geeuw, die in het stadje samenvloeit met de rivier de Ee. De Geeuw maakt deel uit van de verbinding Sneekermeer - Sneek - IJlst - Heeg - Heegermeer en is, met name in de zomer, een druk bevaren waterweg.

Geschiedenis[bewerken]

IJlst heeft sinds 1268 stadsrechten. Het is daarmee de vierde stad (na Stavoren, Hindeloopen en Harlingen) in Friesland die stadsrechten kreeg. De stad was bekend om zijn scheepsbouw en handelspositie. Het is ontstaan aan de Oude Ee of Ye, een riviertje tussen de Zuiderzee of een voorloper ervan en de Middelzee. Aan dit riviertje dankt het stadje zijn naam. Van de Ee zijn nog slechts fragmenten over. Een ervan vormt de centrale as van het stadje en heeft het karakter van een gracht. Pal langs de huizen loopt de straat en de tuinen liggen aan de overkant van de straat aan de kant van de Ee. Deze aan het water grenzende tuintjes, "bleken" of "overtuinen" geheten, behoren bij de aan de grachten liggende huizen en werden vroeger gebruikt om de was te bleken. De tuinen zijn voor een deel nog steeds in particuliere handen en zijn, evenals het voormalige stadhuis, gebruikt als filmdecor voor De Schippers van de Kameleon (2003).

Bestuurlijke geschiedenis[bewerken]

IJlst was een zelfstandige gemeente tot het bij de grote herindeling van 1 januari 1984 werd samengevoegd met Wymbritseradeel. IJlst werd de nieuwe hoofdplaats. In 1985 kwam aan de noordkant van IJlst een nieuw gemeentehuis gereed. Het oude stadhuis, dat te klein was geworden, kwam in gebruik als politiebureau. Een aantal jaren later werd het verkocht aan particulieren als woning.

Industriële geschiedenis[bewerken]

De achterzijde en schoorsteen van Nooitgedagt (2014)

In IJlst was ook de firma Nooitgedagt gevestigd die gereedschappen, houten speelgoed en schaatsen fabriceerde. Rond 1990 verhuisde de fabriek naar het industrieterrein. Delen van de oude fabrieken zijn inmiddels gesloopt. Er staat nog maar één oud gebouw, de eerste Nooitgedagt fabriek. Dit gebouw is gerenoveerd. Het laatst gebouwde authentieke fabrieksgebouw - het eerste in Nederland dat helemaal van beton werd vervaardigd - is medio oktober 2004 gesloopt. Een paar jaar eerder hield de firma Nooitgedagt op te bestaan door een overname. In het nieuwe gebouw zit nu een ander bedrijf. Saillant detail is dat er zo'n tien jaar is gediscussieerd over het invullen van het terrein. Al die tijd stond het gebouw er leeg en verpauperd bij. Sinds oktober 2004 was er een discussie gaande over het behoud van de oude fabrieksschoorsteen. In 2007 werd de schoorsteen gerenoveerd, waarbij deze tot de oorspronkelijke hoogte is teruggebracht. Echter niet zoals vroeger gemetseld, maar in de vorm van een stalen skeletsel (kunstwerk). Medio 2005 is er op het oude fabrieksterrein een nieuw woonwijkje verrezen. Verder zijn er nog een vijftal panden voor de oude Nooitgedagt fabriek gebouwd.

Wijken[bewerken]

De wijken zijn aangegeven van oud naar nieuw:

Bezienswaardigheden[bewerken]

Monumenten[bewerken]

Een deel van IJlst is een beschermd stadsgezicht, een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Verder zijn er in het stadje enkele tientallen rijksmonumenten.

Religie[bewerken]

Infrastructuur[bewerken]

IJlst heeft een station aan de spoorlijn Leeuwarden-Stavoren.

Sport[bewerken]

IJ.V.C. (IJlster Voetbal Club) is sinds 1925 de plaatselijke voetbalclub, met als thuisbasis sportpark de Útherne, gelegen aan de oostkant van IJlst. In IJlst is fierljepvereniging IJlst actief, met als thuisbasis de Wâtte Abma Skansen. Deze schansen zijn gebouwd in 1986 en sindsdien meerdere keren aangepast aan nieuwe eisen.

Fierljepvereniging IJlst heeft sinds 1986 zijn accommodatie aan de ijsbaan in IJlst. Direct achter de Galamagracht worden jaarlijks 6 tot 8 wedstrijden versprongen. Hoogtepunt is het verspringen van de Fryslancup.

Trivia[bewerken]

In IJlst werden in 2002 en 2005 opnamen gemaakt voor de films 'De schippers van de Kameleon' en 'Kameleon II'.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]