Cornwerd

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Cornwerd
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Cornwerd Wapen van Cornwerd
Details Details
Cornwerd (Friesland (hoofdbetekenis))
Cornwerd
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Súdwest-Fryslân Súdwest-Fryslân
Coördinaten 53° 5′ NB, 5° 23′ OL
Algemeen
Inwoners (BAG, 2019) 85[1]
Overig
Postcode 8754
Woonplaatscode 2305
Belangrijke verkeersaders A7
Foto's
Zicht op Cornwerd (2008)
Zicht op Cornwerd (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Súdwest-Fryslân

Cornwerd (Fries: Koarnwert) is een dorp in de gemeente Súdwest-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland.

Het ligt ten noordwesten van Makkum, ten westen van Wons en ten zuidwesten van Zurich, iets ten zuiden van de plek waar de Afsluitdijk de Friese kust bereikt. De dorpskern ligt dicht bij het IJsselmeer en aan de Kornwerdervaart.

Op de Afsluitdijk ligt het dorp Kornwerderzand, dat ontstaan is op een werkeiland op de zandplaat die vernoemd was naar het dorp Cornwerd. In 2019 telde het dorp 85 inwoners. Onder het dorp vallen ook de buurtschappen Hiddum, Houw en Sotterum.

Beschermd dorpsgezicht[bewerken]

Een deel van Cornwerd is een beschermd dorpsgezicht, een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Verder zijn er in het dorp een paar rijksmonumenten.

Geschiedenis[bewerken]

Het dorp is op een terp ontstaan. Het is nauwelijks buiten die bewoning direct om en buiten de terp gegroeid. Op enkele boerderijen na ligt het ook in een open landschap.

De oudste vermelding van de plaats komt mogelijk uit de 9e eeuw. In de 12e eeuw werd het een kopie van een document uit de 9e eeuw vermeld als Quirnifurt en in een kopie van een document uit 944 als Quirniwrt.

In 1275 werd het vermeld in een kopie als Cornwerth. In 1315 werd het vermeld als Corneworth, in 1379 als Cornwerth, in 1400 als Cornwairt, in de 16e eeuw Coornwert, in de 17e eeuw in het Fries als Kornwirt en vanaf de 18e eeuw Cornwerd.

De plaatsnaam zou zijn afgeleid van het feit dat een bewoonde hoogte (werth) was met een (hand)molen erop, van het Duitse woord quirni, en de gereconstrueerde woord kwirnu.

Tot 2011 lag Cornwerd in de toenmalige gemeente Wonseradeel.

Kerk[bewerken]

De kerk van het dorp is de Bonifatiuskerk. Het betreft een romaanse kerk uit de 13e eeuw en was oorspronkelijk gewijd aan Bonifatius.

In 1898 werd de zadeldaktoren vervangen door een toren met neorenaissance-elementen, naar ontwerp van L. Reitsma. De nieuwere toren heeft drie geledingen met omloop en een spits. In de toren hangt een klok uit 1569 van Aelt Boister.

Molen[bewerken]

Ten zuidoosten van het dorp, en aan de rand van de buurtschap Sotterum, staat aan de Kornwerdervaart de Cornwerdermolen. Deze molen dateert uit 1907 en was geplaatst voor de bemaling van de polder van het toenmalige Waterschap Cornwerd.

Sport[bewerken]

Het dorp heeft sinds 1958 een eigen kaatsvereniging, KV Meiinoar Ien geheten.

Geboren in Cornwerd[bewerken]