Roodhuis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Roodhuis
Reahûs
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Roodhuis Wapen van Roodhuis
Details Details
Roodhuis
Roodhuis
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Súdwest-Fryslân Súdwest-Fryslân
Coördinaten 53° 5′ NB, 5° 38′ OL
Algemeen
Inwoners (1-1-2016) 178
Overig
Postcode 8736
Netnummer 0515
Belangrijke verkeersaders N354
Foto's
Roodhuis met de Sint-Martinuskerk
Roodhuis met de Sint-Martinuskerk
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Roodhuis (officieel (Fries): Reahûs) is een klein dorp in de gemeente Súdwest-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. Het dorp telt ongeveer 180 inwoners.

Het ligt in het zuiden van Littenseradeel, ongeveer tussen de dorpen Lutkewierum en Hidaard. Tot de gemeentelijke herindeling in 1984 maakte Roodhuis deel uit van de gemeente Hennaarderadeel, dat toen met de gemeente Baarderadeel opging in de nieuwe gemeente Littenseradeel. Sinds 1991 is de officiële naam het Friestalige Reahûs.

Geschiedenis[bewerken]

De dorpen Oosterend, Itens, Hidaard en Lutkewierum lagen oorspronkelijk op een eiland. Overtollig water van het eiland werd onder andere geloosd bij Sânleanstersyl; In de 12e eeuw is de Middelzee langzaam dichtgeslibd. Het dorp is ontstaan aan de Slachtedijk de oude zeewering van het Middelzeegebied.

In 1580 mocht pastoor Dominicus niet meer voorgaan in de kerk van Oosterend, hij kreeg een klein pensioen en vertrok naar de Pôlle bij Sânlean, alwaar een paar boerderijen stonden waar hij stiekem doorging met preken. Lang niet iedereen wilde protestant worden en de kerk dook onder. Op de boerderij Slippens (de eerste schuilkerk) en later in het Blauwe Huys van Bongastate (de tweede schuilkerk) werden illegale kerkdiensten gehouden door mensen die trouw bleven aan het roomse geloof. Vanwege het isolement en omdat het niet opviel werd dit oogluikend toegelaten.

In 1709 kwam kapelaan Cramers vanuit het huis met het blauwe dak (= Bongastate ) waar destijds de katholieke Oostenders bijeenkwamen naar de Oude Pôlle bij Sânlean, daar werd de derde schuilkerk gebouwd met een rood dak om duidelijk te maken dat het was afgelopen met de diensten in het Blauwe huis. Ignatius Crames of eigenlijk Franciscus wordt daarom beschouwd als de stichter van Roodhuis.

In 1762 werd de vierde schuilkerk gebouwd door pastoor van Rijswijk, in 1850 werd deze kerk verbouwd. In de loop der jaren kwamen er ook huizen bij. Vervolgens groeide de buurschap met een nieuwe pastorie, een kerkhof en de nieuwe Sint-Martinuskerk (onder leiding van pastoor ten Bokum). Vervolgens kwam de St Bonifaciusschool erbij (1922).

Omdat het buurschap onder Oosterend steeds verder groeide en officieus wel, maar officieel niet bestond werd op 27 augustus 1954 door de gemeenteraad besloten dat Roodhuis een dorp moest worden. Ter uitvoering van dit besluit heeft het college van B en W vervolgens vastgesteld, dat Roodhuis met ingang van 2 mei 1955 de dorpsstatus krijgt.

Gemeenschap[bewerken]

Het dorpsbelang geeft het krantje 'Bochtwurk' uit. De Sint-Martinuskerk is gewijd aan Sint Martinus. Verder heeft het dorp een dorpshuis (tevens sportzaal) in gebruik als sportzaal) door de verscheidene verenigingen en de leerlingen van de school in Roodhuis, de St Bonifaciusschool. Het dorp heeft een dorpscafé, dat zo nu en dan geopend is. Ook heeft het dorp sinds 2007 een camping.

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • Sânleansterdyk 13 a en b was vroeger een oud Café: Café Zanlaan.
  • In het midden van het dorp, Sanleansterdyk 18, stond een voormalige bakkerij. De gevel is nog origineel.
  • Even buiten het dorp, richting Hidaard, Sânleansterdyk 4, staat de oudste boerderij van Friesland. De eikenbalken van het dakgebint stammen uit 1600 en zijn nog in originele staat bewaard gebleven, zo heeft onderzoek uitgewezen.[bron?]

Bevolking[bewerken]

  • 1959 - 234
  • 1964 - 217
  • 1969 - 197
  • 1974 - 168
  • 2004 - 180

Literatuur[bewerken]

  • M.H. de Vries, Het Geheim van de Oude Pôlle, 1987

Straten[bewerken]

Bongapaad, Pastoar Ten Bokumstrjitte, Sânleansterdyk, Slyp, Slypsterwei.

Externe link[bewerken]