Workum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Workum
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Workum Wapen van Workum
(Details) (Details)
Workum
Workum
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Súdwest-Fryslân Súdwest-Fryslân
Coördinaten 52° 59′ NB, 05° 27′ OL
Algemeen
Inwoners (1-7-2011) 4365
Overig
Postcode 8711
Netnummer 0515
Belangrijke verkeersaders N359
Foto's
Centrum met het voormalige stadhuis van Workum
Centrum met het voormalige stadhuis van Workum
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Súdwest-Fryslân

Beluister

(info)

Workum (Fries: Warkum) is een stad in de gemeente Súdwest-Fryslân, met 4167 inwoners, gelegen in het zuidwesten van de Nederlandse provincie Friesland.

Tot het gebied van Workum behoort ook de buurtschap of dorp It Heidenskip.

Geschiedenis[bewerken]

Oude kaart van Workum

Workum heeft sinds 1399 stadsrechten en is daarmee een van de jongste Friese elf steden. De stad bestond uit de Wymerts, een gegraven waterweg die de haven met de Friese binnenmeren verbond, en huizen langs dat water. In de loop der jaren kreeg de Wymerts diverse zijarmen. Sinds de Wymerts in 1785 gedempt werd, is er in het midden een plein, de Merk, dat de Noard en het Súd verbindt. Enkele zijarmen zijn nog te bereiken via de Dolte.

Begin 1500 werd Zuidwest-Friesland centraal bestuurd door Albrecht van Saksen. Workum werd overvallen door troepen van Karel V. Hij verjoeg de Gelderse troepen die zich in de kerk hadden verschanst waarbij de kerk in brand vloog en ook de losstaande toren verloren ging. Zijn opvolger was de Habsburger stadhouder Schenck van Toutenburg. In 1533 werd in het groot arbitrament vastgesteld dat de stad een onderhoudsplicht van de zeedijken kreeg.

Doordat de handel in de 15de eeuw te maken kreeg met de concurrentie van Holland en Zeeland, ging men in Workum over tot scheepsbouw. Toen in de 17de eeuw polders werden aangelegd, werden er ook veel molens gebouwd. Hiervoor werd grenen gebruikt dat door de Oostzeevaarders werd meegenomen. In Holland en Zeeland werd meer eiken gebruikt dat uit Frankrijk kwam. Door de scheepsbouw bloeide de economie weer op.

De haven had last van verzanding hetgeen tot inpoldering van de Workumer Nieuwland leidde.

Een deel van Workum is een beschermd dorpsgezicht, een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Workum telt tientallen rijksmonumenten.

Gemeentelijke herindeling[bewerken]

Tot de gemeentelijke herindeling van 1984 was Workum een zelfstandige gemeente. Samen met de stadjes Hindeloopen en Stavoren en een groot deel van de toenmalige gemeente Hemelumer Oldeferd ging Workum als hoofdplaats op in de gemeente Nijefurd. Op 1 januari 2011 werd Workum deel van de gemeente Súdwest-Fryslân.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Workum wordt in twee delen gesplitst door de Diepe Dolte die het Zandmeer verbindt met het IJsselmeer. Vanuit het Gaastermeer heet het water eerst de Lange Vliet, dan de Trekwei. Ten noorden van de stad buigt de Trekwei naar het zuidwesten, en vanaf daar heet het water de Diepe Dolte. Langs de Trekwei is een straat met dezelfde naam. Deze buigt iets later ook naar het zuidwesten, en die straat wordt in Workum het Noard en daarna het Súd. Tussen het Noard en het Súd is de Merk, een plein met een aantal interessante gebouwen. Het voormalige stadhuis is in de loop der jaren uitgebreid, eerst met een extra pand ernaast en in de 20ste eeuw met een grote aanbouw aan de achterkant. Sinds de gemeentelijke herindeling wordt een nieuwe functie voor het gebouw gezocht. Ook aan de Merk staan de waag, waarin de VVV en het Museum Warkums Erfskip is gehuisvest, en de Grote of Sint-Gertrudiskerk, die een losstaande toren heeft. Voor die kerk staat kijkend over het Súd een bronzen beeld van Uffing, een beroemde Workumse monnik.

Over de Diepe Dolte zijn een aantal bruggen. Bij het Súd is een brug met een sluis en een restaurant dat Sluiszicht heet. Het oudste deel is uit 1777 en de laatste restauratie vond plaats in 1978.

Zoals op meer plaatsen langs de voormalige Zuiderzee is ook in Workum kenmerkend aardewerk te vinden. Het Workumer aardewerk is eenvoudig bruin met decoraties in ringeloor-techniek.

Veekeuringsdag[bewerken]

Op de vierde woensdag van september wordt sinds 1900 een veekeuringsdag georganiseerd door de Veekeuringscommissie, die beoogt hiermee de fokkerij op een hoger plan te brengen. Het evenement vindt jaarlijks plaats op de Merk, het centrale marktplein van de stad. In het begin werden alleen koeien gekeurd, later ook paarden. Alleen tijdens de oorlogen werden enkele keuringsdagen overgeslagen en in 2001 kon de veekeuring niet plaatsvinden door het mond-en-klauwzeer dat in Nederland was uitgebroken. Als alternatief plan werd er een pony-keuring gehouden, 's middags kon het stratenconcours gewoon doorgaan.

Musea[bewerken]

Kerkgebouwen[bewerken]

Begraafplaatsen[bewerken]

Molens[bewerken]

Workum had in haar directe omgeving ooit zeventien molens die verschillende taken hadden: zaagmolens, korenmolens en veel poldermolens. Er zijn nog drie poldermolens over: De Nijlânnermolen, De Snip en Ybema's Mole.

Vervoer[bewerken]

N359

Trein[bewerken]

Workum heeft een station: Station Workum, dat is gelegen aan de spoorlijn Leeuwarden-Stavoren.

Bus[bewerken]

Door Workum lopen de volgende buslijnen van Arriva:

Auto[bewerken]

De N359 is de provinciale weg die langs Workum loopt. Bij een rotonde kan men afslaan on naar het centrum te gaan. Voor het station moet men de tegenovergestelde afslag nemen.

Water[bewerken]

Workum heeft ook een sluis: Sluis Workum.

Scheepvaart[bewerken]

In 2007 is de vaarweg naar de Fluessen geschikt gemaakt voor grotere, dieper stekende schepen.[1] De route is in het kader van het Friese Merenproject van de provincie Friesland verdiept en gebaggerd. Hij is daarmee toegankelijk geworden voor schepen met een diepgang van 1.90 m. De Warkumer Trekfeart, de vaarroute van Workum naar Bolsward, is ook uitgediept.

Scholen[bewerken]

Workum heeft drie basisscholen:

Voor middelbaar onderwijs moeten de kinderen naar het Marne College (voor Atheneum Havo Mavo Vbo Lwoo) in Bolsward of de Bogerman Scholengemeenschap (voor Lyceum Havo Mavo Vbo Lwoo) in Koudum.

Sport[bewerken]

Evenementen[bewerken]

In de herfstvakantie worden jaarlijks de visserijdagen, het beurtveer en de strontrace georganiseerd. In september is er de jaarlijkse veekeuring, eventueel gecombineerd met een Gondelvaart in de avond.

Geboren[bewerken]

Overleden[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bron[bewerken]

  1. Nijsnet