Balk (Friesland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Balk
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Balk Wapen van Balk
Details Details
Balk (Friesland)
Balk
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag De Friese Meren De Friese Meren
Coördinaten 52° 54′ NB, 5° 35′ OL
Algemeen
Inwoners (BAG, 2019) 3.930[1]
Overig
Postcode 8561
Netnummer 0514
Woonplaatscode 1674
Belangrijke verkeersaders N928 N359
Detailkaart
Kaart van Balk
Kaart van Balk
Foto's
De Luts in het centrum van Balk met de loopbrug
De Luts in het centrum van Balk met de loopbrug
Luchtfoto Balk
Luchtfoto Balk
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Balk is een dorp in de gemeente De Friese Meren, in de Nederlandse provincie Friesland.

Het is gelegen ten noordwesten van Lemmer, tussen Harich en Wijckel. Door het dorp stroomt de rivier de Luts. In 2019 telde het dorp 3.930 inwoners.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

De plaats is ontstaan bij een eenvoudige balkbrug over de Luts; vandaar de plaatsnaam. Later werd deze houten balkbrug vervangen. De plaats komt in 1491 voor het eerst voor als Balc. In 1509 werd het vermeld als toe balc, in 1520 als Wyckelderbalk en in 1573 als Balck. Aanvankelijk hoorde Balk bij Harich.

In 1585 werd het door Spaanse soldaten uit Groningen geplunderd. Balk werd in de 18e eeuw welvarend door de boterhandel, en in de 19e eeuw was het een zelfstandig dorp geworden.

Tot 1 januari 2014 behoorde Balk tot de gemeente Gaasterland-Sloten. Het was daarvan de hoofdplaats met het gemeentehuis van de gemeente.

Monumenten[bewerken | brontekst bewerken]

Centrum van het dorp
Gemeentehuis in Balk

Een deel van Balk is een beschermd dorpsgezicht en is een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Zie ook:

Religie[bewerken | brontekst bewerken]

Balk kende vanouds diverse geloofsgemeenschappen. Eén daarvan was de gemeente der Mennonieten in Balk die zeer streng in de leer was. In het midden van de 19e eeuw is een grote groep naar de Verenigde Staten uitgeweken om zich daar in de omgeving van Goshen in de staat Indiana te vestigen. Een gevelsteen in Balk herinnert nog aan deze oude geloofsgemeenschap.

Eind 17e eeuw vestigde zich een behoorlijk aantal Hugenoten in Gaasterland. Tussen 1684 en 1721 was in Balk een Waalse kerk gevestigd.

De grootste geloofsstroming is die van het protestantisme. De protestantse gemeente Balk kent zo'n 1800 zielen en heeft 2 kerkgebouwen; een monumentale kerk aan de Luts en een nieuw(er) kerkgebouw uit 1982. In het dorp is ook een katholieke parochie met een mooie kerk gewijd aan Sint Ludgerus.

In het Molukkerkamp Wyldemerck woonden van 1954 tot 1986 bijna alle Ambonese moslims (zie Geschiedenis van de Molukkers in Nederland). De tweede moskee van Nederland werd daarom in 1956 in Balk gebouwd.[2]

Cultuur[bewerken | brontekst bewerken]

Het dorp en de rivier hebben de dichter Herman Gorter, wiens grootvader in de 19e eeuw doopsgezind predikant was in Balk, tot zijn beroemde gedicht "Mei" geïnspireerd. Daarin spreekt Gorter overigens niet van een dorp, maar van stadje; en niet van een riviertje, maar van een watergracht:

Een nieuwe lente en een nieuw geluid
Ik wil dat dit lied klinkt als het gefluit
Dat ik vaak hoorde voor een zomernacht
In een oud stadje, langs de watergracht.

Ter herinnering staat er een standbeeld van de dichter. Balk bezit verder een historische kern, met een raadhuis uit 1615.

In Balk en omstreken verschijnt een krant; de Balkster Courant.

In Balk staat het radiostation van de gemeente De Friese Meren: Radio Spannenburg.[3]

Balk telt 33 rijksmonumenten.

Jaarlijks wordt er door de Kunstkring Gaasterland in Balk een van de grootste kunstmarkten van Noord-Nederland georganiseerd. Meer dan 100 kunstenaars tonen dan hun werk, aan weerszijden van de Luts.

Watersport[bewerken | brontekst bewerken]

Balk is een centrum voor de watersport. Aan de Luts zijn zeilschool de Ulepanne en zeilschool de Stipe gevestigd. Een grote jachthaven ligt aan de rand van het Slotermeer. Voor fietsers en zeilers vaart er een traditioneel skûtsje als zeilend beurtveer tussen Heeg en Balk. In de wintermaanden wordt vanuit Balk op het Slotermeer om de Berenburgcup gezeild.

Openbaar vervoer[bewerken | brontekst bewerken]

Bus (Arriva):

Geboren in Balk[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Balk (Friesland) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.